ابلاغ فرمول جدید خوراک پالایشگاه‌ها؛ ضرایب نفت سبک و سنگین تغییر کرد

وزارت نفت ایران دستورالعمل تازه‌ای برای محاسبه قیمت خوراک نفت خام و فرآورده‌های پالایشی ابلاغ کرده است. بر اساس گزارش صبح سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵ خبرگزاری مهر، ضرایب قیمت‌گذاری از ابتدای مهر تغییر می‌کند؛ تحولی که می‌تواند درآمد و حاشیه سود پالایشگاه‌های بورسی را تغییر دهد، اما به‌خودی‌خود به معنای تغییر نرخ بنزین مصرف‌کننده نیست.

کدام بخش فرمول عوض شده است؟

در گزارش مهر آمده است که چهارچوب کلی قیمت‌گذاری سال ۱۴۰۲ برای شش ماه نخست سال ۱۴۰۵ حفظ شده بود و بخش تازه تغییرات را از اول مهر اعمال می‌کند. ضریب مربوط به نفت خام سنگین از منفی ۶ به منفی ۴٫۱ و ضریب نفت خام سبک از منفی ۵ به منفی ۲ تغییر کرده است. این ضرایب باید در بستر فرمول قیمت‌گذاری و واحد تعریف‌شده در بخشنامه خوانده شوند؛ نباید بدون متن کامل پیوست‌ها آن‌ها را درصد کاهش یا افزایش نهایی قیمت خوراک نامید.

دستورالعمل همچنین برای انحراف کیفیت از شاخص‌های استاندارد، از جمله گوگرد و عدد اکتان، تعدیل قیمت در نظر گرفته است. طبق توضیح منتشرشده، به‌ازای هر یک درصد انحراف منفی از معیار کیفیت، تعدیل ۰٫۲ درصدی اعمال خواهد شد. چنین بندی می‌تواند انگیزه مالی برای بهبود کیفیت محصول ایجاد کند، ولی اثر نهایی آن به ترکیب تولید و استاندارد مربوط به هر محصول وابسته است.

اثر روی سود شرکت‌های پالایشی

معاون مالی پالایشگاه اصفهان در اظهارنظری که مهر نقل کرده، اثر احتمالی دستورالعمل تازه را برای شرکت متبوع خود در برآورد اولیه تا حدود ۱۰ درصد مطرح کرده است. این رقم برآورد یک مقام شرکتی است؛ نه عملکرد حسابرسی‌شده و نه پیش‌بینی قابل تعمیم به همه شرکت‌های پالایشی. برای سنجش اثر واقعی باید اطلاعیه‌های افشای اطلاعات در سامانه کدال و گزارش‌های فصلی هر نماد را بررسی کرد.

با توجه به تفاوت کیفیت خوراک، ترکیب تولید، موجودی کالا و ظرفیت پالایشگاه‌ها، یک فرمول مشترک می‌تواند برای شرکت‌های مختلف پیامدهای متفاوتی داشته باشد. از این رو واکنش کوتاه‌مدت قیمت سهام، به‌تنهایی اثبات‌کننده اثر سودآوری بلندمدت نیست.

نقش دولت و بند شرایط اضطراری

در گزارش اولیه آمده است که دستورالعمل در شرایط ویژه و اضطراری امکان انعطاف یا تعلیق برخی سازوکارها را برای وزارت نفت در نظر می‌گیرد. دامنه دقیق اختیارات، مرجع اعلام شرایط اضطراری و نحوه اعمال تعدیل باید با متن رسمی بخشنامه و اسناد اجرای آن روشن شود. این ابهام برای سهامداران مهم است، زیرا پیش‌بینی‌پذیری درآمد پالایشگاه فقط به فرمول امروز، بلکه به ثبات آن در دوره اجرا وابسته است.

آیا این خبر قیمت بنزین را تغییر می‌دهد؟

خیر؛ دست‌کم در متن گزارشی که فعلاً منتشر شده، تصمیم مستقلی درباره قیمت خرده‌فروشی بنزین اعلام نشده است. قیمت‌گذاری خوراک بین دولت و پالایشگاه‌ها یک سازوکار مالی در زنجیره تأمین است؛ قیمت مصرف‌کننده، سهمیه‌بندی یا اصلاح یارانه به مصوبه‌های دیگری نیاز دارد. یکی گرفتن این دو سطح، برداشت نادرستی از خبر می‌سازد.

چرا اکنون اهمیت دارد و گام بعد چیست؟

تغییر شیوه محاسبه درآمد پالایشگاه‌ها در زمانی انجام می‌شود که بازار انرژی جهانی، هزینه تأمین نفت و صادرات و ریسک حمل‌ونقل با عدم قطعیت روبه‌روست. سرمایه‌گذاران باید تاریخ اجرا، احتمال اثر بر حساب‌های دوره‌ای و جزئیات افشا در کدال را پیگیری کنند؛ دولت نیز باید مبنای قیمت‌ها و شیوه نظارت بر اجرای یکسان را شفاف کند.

رونما پیش‌تر تعلیق معاملات چند نماد پالایشی و پرسش‌های نظارتی بازار و انتقال ریسک نفت به تورم و بازار سهام را بررسی کرده است. دستورالعمل تازه باید در کنار آن مسائل و نه به‌عنوان یک «افزایش سود قطعی» ارزیابی شود.