کنست بی‌اکثریت خطر حمله به ایران را کم می‌کند یا تصمیم را به واشنگتن می‌سپارد؟

انتخابات پارلمانی ۵ آبان ۱۴۰۵ اسرائیل برنده‌ای با اکثریت ۶۱ کرسی نداشته است و هم‌زمان گزارش‌ها از آمادگی آمریکا برای حمله‌ای «کوتاه اما شدید» به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان خبر می‌دهند. پرسش این تحلیل ساده است: آیا کنست بی‌اکثریت، خطر دور تازه جنگ با ایران را کم می‌کند، یا فقط مرکز تصمیم را از اورشلیم به واشنگتن منتقل می‌کند؟

مقدمه: چرا نتیجه کنست برای تهران مهم است؟

برای ایران، انتخابات اسرائیل یک رویداد خارجی عادی نیست. بنیامین نتانیاهو کارزار خود را بر وعده «رفع تهدید ایران» بنا کرد و در ستاد لیکود گفت اسرائیل همراه با «دوستمان پرزیدنت ترامپ» با «فرصتی تاریخی و یک‌باره» روبه‌روست تا تهدید ایران را «یک بار برای همیشه» از میان بردارد. در سخنرانی پس از انتخابات هم گفت ایران «ضعیف‌تر از همیشه» و اسرائیل «قوی‌تر از همیشه» است. این جمله‌ها پس از هشت ماه جنگی بیان شده‌اند که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) آغاز شد.

از سوی دیگر، منابع آمریکایی از برنامه‌ریزی برای حمله در اوایل نوامبر خبر داده‌اند. پس پرسش اصلی این است: اگر نتانیاهو نتواند به‌سرعت دولت تشکیل دهد، آیا توان یا انگیزه اسرائیل برای دور تازه حمله کم می‌شود؟ یا متغیر تعیین‌کننده اصلاً در اسرائیل نیست و در کاخ سفید است؟ پاسخ به این پرسش، برای خانوارهای ایرانی، بازار ارز و تصمیم‌گیران تهران پیامد مستقیم دارد.

تایم‌لاین: از جنگ ۲۸ فوریه تا شمارش آرا

ترتیب رویدادها نشان می‌دهد تقویم انتخاباتی اسرائیل و آمریکا چگونه با تقویم نظامی گره خورده است. یادآوری روش‌شناختی: هم‌زمانی رویدادها به معنای رابطه علّی نیست و برخی موارد زیر بر پایه یک منبع ناشناس گزارش شده‌اند.

1. ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶)آمریکا و اسرائیل نخستین حملات جنگ را آغاز کردند، در حالی که مذاکرات در عمان جریان داشت. به گزارش NPR، رهبر وقت ایران و شماری از مقام‌های ارشد در این حملات کشته شدند.
2. ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ (۱۷ ژوئن ۲۰۲۶)تفاهم‌نامه‌ای با میانجی‌گری پاکستان و قطر امضا شد که به گزارش الجزیره به‌سرعت فروپاشید و حملات آمریکا در ژوئیه چند هفته ادامه یافت.
3. از ژوئیه ۲۰۲۶ (تیر ۱۴۰۵)محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران آغاز شد که به گزارش الجزیره صادرات نفت کشور را متوقف کرده است.
4. ۳۰ مهر ۱۴۰۵ (۲۲ اکتبر ۲۰۲۶)NPR به نقل از یک منبع ناشناس گزارش داد آمریکا و اسرائیل برای حمله احتمالی در اوایل نوامبر برنامه‌ریزی می‌کنند و اسرائیل حمله‌ای در میانه اکتبر را به اعتراض ترامپ کنار گذاشته است.
5. ۴ آبان ۱۴۰۵ (۲۶ اکتبر ۲۰۲۶)مقام‌های ارشد عربستان، پاکستان و ترکیه در تهران با مقام‌های ایرانی دیدار کردند و بر ادامه گفت‌وگو درباره «صلح و امنیت» توافق شد.
6. ۵ آبان ۱۴۰۵ (۲۷ اکتبر ۲۰۲۶)انتخابات کنست با مشارکت ۷۷٫۷ درصد برگزار شد. هم‌زمان مسعود پزشکیان در مسکو به ولادیمیر پوتین گفت منطقه بدون آمریکا قادر به حل مشکلاتش است.
7. ۶ آبان ۱۴۰۵ (۲۸ اکتبر ۲۰۲۶)شمارش مقدماتی به ۵۱٫۵ درصد رسید و بلوک نتانیاهو ۵۵ کرسی داشت. تایمز اسرائیل به نقل از وال‌استریت ژورنال نوشت آمریکا به کشورهای عربی خلیج فارس گفته برای «حمله نظامی کوتاه اما شدید» پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آماده باشند.
8. ۸ آبان ۱۴۰۵ (۳۰ اکتبر ۲۰۲۶)زمان مورد انتظار برای پایان شمارش آرا، از جمله آرای پاکت دوگانه نظامیان.
9. ۱۲ آبان ۱۴۰۵ (۳ نوامبر ۲۰۲۶)انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا؛ ترامپ پیش‌تر گفته بود حملات تا پس از این تاریخ انجام نمی‌شود.
10. ۱۳ آبان ۱۴۰۵ (۴ نوامبر ۲۰۲۶)انتشار رسمی نتایج انتخابات اسرائیل؛ پس از آن مشورت‌های رئیس‌جمهور اسرائیل برای معرفی نامزد تشکیل دولت آغاز می‌شود.

داده: شمارشی که برتری نتانیاهو را آب کرد

نتایج شب انتخابات و صبح فردای آن در یک جهت حرکت نکرده‌اند. نظرسنجی‌های خروج از صندوق دو بلوک را تقریباً هم‌سطح نشان دادند. سپس نخستین نتایج کمیته مرکزی انتخابات، که از صندوق‌های زودشمار می‌آمد، برای بلوک نتانیاهو ۶۳ کرسی ثبت کرد؛ عددی که اگر می‌ماند اکثریت به‌شمار می‌رفت. با شمارش صندوق‌های بیشتر این رقم پایین آمد و در نیمه شمارش به ۵۵ رسید. حدود ۶۰۰ تا ۶۵۰ هزار رأی پاکت دوگانه، معادل نزدیک به ۱۵ کرسی به گزارش ynet، هنوز جداگانه شمرده می‌شود.

این داده یک نکته تحلیلی روشن دارد: روایت «پیروزی قاطع» یا «شکست سنگین» هر دو زودهنگام است. لیکود با ۲۷ کرسی در پیش‌بینی‌ها و شمارش مقدماتی بزرگ‌ترین حزب است و حزب «یاشار» آیزنکوت با ۲۱ کرسی دوم. هیچ حزبی در تاریخ اسرائیل به‌تنهایی ۶۱ کرسی نگرفته است، اما فاصله شش‌کرسی بلوک نتانیاهو تا اکثریت، بدون جابه‌جایی احزاب، به‌سادگی پر نمی‌شود. جزئیات حساب ائتلاف را رونما در تحلیل جداگانه‌ای درباره حساب ۶۱ کرسی بررسی کرده است.

لایه اول: حساب کنست و اختیار دولت موقت

نخستین واقعیتی که در بحث‌های «شکست نتانیاهو» گم می‌شود، قاعده انتقال قدرت در اسرائیل است. بر پایه روال قانونی این کشور، دولت مستقر تا سوگند دولت جدید سر کار می‌ماند. به گزارش الجزیره، رئیس‌جمهور اسرائیل پس از انتشار رسمی نتایج در ۴ نوامبر با رهبران احزاب مشورت می‌کند و نامزدی را معرفی می‌کند که تا ۴۲ روز برای تشکیل دولت فرصت دارد؛ اگر نشود، کابینه نتانیاهو به‌عنوان دولت موقت ادامه می‌دهد و در نهایت انتخابات دوباره برگزار می‌شود. بنابراین در بازه حساس اوایل نوامبر، نتانیاهو همچنان نخست‌وزیر است.

این به معنای اختیار نامحدود نیست. دولت موقت از نظر مشروعیت سیاسی ضعیف‌تر است و تصمیم به جنگ بزرگ در چنین وضعیتی با انتقاد بیشتری روبه‌رو می‌شود. بر پایه تیتر گزارشی در رادیو فردا، رهبران اپوزیسیون اسرائیل پیش از انتخابات هشدار داده بودند حمله نظامی به ایران به سود سیاسی نتانیاهو تمام می‌شود. تایمز اسرائیل نیز در تیتری از قول آیزنکوت نوشته بود نتانیاهو «صلاحیت رهبری یک عملیات دیگر علیه ایران» را ندارد. متن کامل این دو گزارش در این تحلیل خوانده نشد.

اختلاف دو بلوک بر سر ایران، نه بر سر «تهدید»

نکته کلیدی این است که تیتر نقل‌شده از آیزنکوت، صلاحیت نتانیاهو را زیر سؤال می‌برد، نه اصل عملیات علیه ایران را. آیزنکوت رئیس پیشین ستاد ارتش اسرائیل است و در شب انتخابات از «آغاز دورانی تازه» سخن گفت. به این ترتیب، استنباط رونما این است که حتی دولتی به رهبری بلوک مقابل احتمالاً در ارزیابی ایران به‌عنوان تهدید تغییر بنیادی نمی‌دهد؛ تفاوت احتمالی بیشتر در شیوه هماهنگی با واشنگتن، اولویت‌ها و هزینه‌پذیری سیاسی است. این گزاره فرضیه است و با سند سیاستی بلوک آیزنکوت تأیید نشده است.

لایه دوم: تصمیم در واشنگتن

شواهد موجود نشان می‌دهد کلید زمان‌بندی در دست ترامپ است. NPR به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد اسرائیل ابتدا قصد داشت حدود دو هفته پیش از انتخابات کنست، در میانه اکتبر، حمله کند، اما ترامپ مخالفت کرد. الجزیره نیز نوشته است ترامپ پیش‌تر گفته بود حملات تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر انجام نمی‌شود. خود ترامپ به خبرنگاران گفته بود: «پرسش من این است که با آن‌ها معامله کنم یا کارشان را تمام کنم؟» این جمله، دوگانه‌ای است که اکنون پس از انتخابات اسرائیل هم پابرجاست.

گزارش وال‌استریت ژورنال که تایمز اسرائیل منتشر کرد، یک گام فراتر می‌رود: آمریکا به کشورهای عربی خلیج فارس گفته برای «حمله نظامی کوتاه اما شدید» پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آماده باشند، یک آتشبار پاتریوت از تگزاس اعزام می‌کند و نیروها را از پایگاه‌هایی که در تیررس ایران هستند دور می‌کند. کاخ سفید درباره «برنامه‌های نظامی حساسی که ممکن است وجود داشته باشند یا نداشته باشند» اظهارنظر نکرد و گفت ترامپ «همه گزینه‌ها را روی میز» نگه می‌دارد تا ایران هرگز به سلاح هسته‌ای نرسد.

محدودیت‌های داخلی آمریکا

در سوی دیگر، فشار داخلی بر ترامپ واقعی است. به نقل الجزیره، نظرسنجی رویترز/ایپسوس در اکتبر نشان داد فقط ۳۴ درصد آمریکایی‌ها شیوه مدیریت این درگیری را تأیید می‌کنند و قیمت گازوئیل تقریباً دو برابر شده است. ترکیب فعلی کنگره ۵۳ به ۴۷ در سنا و ۲۱۸ به ۲۱۴ در مجلس نمایندگان است و همه ۴۳۵ کرسی مجلس و ۳۵ کرسی سنا در ۱۲ آبان به رأی گذاشته می‌شود. اگر نتیجه میان‌دوره‌ای کنترل یکی از مجلس‌ها را تغییر دهد، هزینه سیاسی جنگ طولانی برای کاخ سفید بالا می‌رود؛ همین می‌تواند منطق «کوتاه اما شدید» را توضیح دهد.

لایه سوم: محاسبه تهران و اهرم هرمز

تهران در این هفته دو پیام هم‌زمان فرستاده است: آمادگی برای دیپلماسی و تهدید به پاسخ گسترده. عباس عراقچی پیش‌تر به رسانه‌های دولتی گفته بود: «همان‌قدر که برای دیپلماسی آماده‌ایم، برای جنگ نیز آماده‌ایم» و «هر سناریویی، از جمله احتمال حمله آمریکا و اسرائیل، قابل تصور است». او در نشست مجمع کشورهای صادرکننده گاز در مسکو، بر پایه تیترهای منتشرشده، هشدار داد پیامدهای ویرانگر هر «ماجراجویی نظامی» اسرائیل در منطقه خلیج فارس برای بازارهای بین‌المللی، دغدغه جدی صادرکنندگان و مصرف‌کنندگان گاز است.

محسن رضایی، که الجزیره او را دبیر شورای عالی امنیت ملی معرفی کرده، شرط بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات صلح را اقدام‌های عملی آمریکا برای بازسازی اعتماد دانسته است: تعلیق تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدود، لغو محاصره دریایی بنادر ایران و تضمین عملی برای تکرار نشدن حملات. او هم‌زمان گفته نیروهای مسلح برای پاسخ به هر حمله تازه، از جمله ضربه به پایگاه‌هایی که در عملیات آمریکا به کار می‌روند، آماده‌اند. یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه، نیز از آمادگی برای نابودی کابل‌های اینترنتی زیر آب در هرمز سخن گفته است.

چرا انتخابات اسرائیل محاسبه تهران را عوض نمی‌کند؟

از نگاه تحلیلگرانی که الجزیره با آن‌ها گفت‌وگو کرده، تهران به آتش‌بس تازه بسنده نمی‌کند و دنبال پایان دائمی جنگ و ساختن بازدارندگی است. سینا طوسی از مرکز سیاست بین‌الملل گفته ایران باور دارد مذاکرات و آتش‌بس‌های قبلی از حملات تازه جلوگیری نکرده‌اند. اگر این روایت درست باشد، نتیجه انتخابات اسرائیل برای تهران فرعی است: نه پیروزی نتانیاهو تهران را به عقب‌نشینی وامی‌دارد و نه شکست او اعتماد را بازمی‌گرداند. متغیر اصلی برای تهران، تضمین آمریکایی است.

آثار انسانی، اقتصادی و اجتماعی

پیامد این بلاتکلیفی بیش از همه به ساکنان ایران می‌رسد. الجزیره از شهروندانی در تهران گزارش داده که با دوستانشان در شهرهای مختلف گروه‌هایی ساخته‌اند تا در صورت شنیدن صدای جنگنده‌ها به یکدیگر هشدار دهند؛ برخی از پیام‌رسان‌های داخلی یا پیامک استفاده می‌کنند، چون مقام‌ها گفته‌اند در صورت لزوم قطعی بیشتر اینترنت و ارتباطات اعمال می‌شود. یک ساکن ۳۷ ساله تهران گفته فکر می‌کند «چه نتانیاهو ببرد چه آیزنکوت، جنگ بیشتر خواهد شد». کاربری در ایکس نوشته «۹۰ میلیون نفر چشممان به آسمان است».

بعد اقتصادی نیز سنگین است. محاصره دریایی از ژوئیه صادرات نفت ایران را متوقف کرده و یک شهروند تهرانی به الجزیره گفته تحریم و محاصره بر درآمد بیشتر مردم اثر گذاشته است. در داخل، رونما امروز گزارش داد نرخ رسمی دلار ۱۸۶ هزار تومان اعلام شده و بازار آزاد حدود ۴۶ درصد بالاتر است؛ شکافی که در فضای انتظار جنگ معمولاً انتظارات تورمی را تشدید می‌کند. منتسب کردن مستقیم هر نوسان ارزی به نتیجه انتخابات اسرائیل اما بدون داده روزانه امکان‌پذیر نیست.

در سطح منطقه، به گزارش NPR، صندوق بین‌المللی پول انتظار دارد اقتصاد عراق، کویت و قطر امسال حدود ۱۶ درصد کوچک شود و عربستان و امارات در رکود باشند؛ و اگر جنگ و اختلال عرضه ادامه یابد، میانگین قیمت نفت در ۲۰۲۷ به ۱۳۰ دلار برسد. بر پایه داده‌های مؤسسه واشنگتن که الجزیره به آن استناد کرده، اکتبر بیشترین شمار حملات به کشتیرانی تجاری اطراف هرمز را ثبت کرده است. این ارقام توضیح می‌دهد چرا کشورهای خلیج فارس، از جمله قطر که از ایران «حسن‌نیت» خواسته، هم‌زمان میانجی‌اند و هم در معرض آسیب.

جدول ذی‌نفعان

گزینه‌های کاهش تنش

جدول زیر گزینه‌هایی را مرور می‌کند که بازیگران برای کاهش احتمال دور تازه جنگ در اختیار دارند. پشتوانه هر گزینه جدا شده تا روشن باشد کدام بر شواهد اعلام‌شده تکیه دارد و کدام استنباط رونماست.

ضدتحلیل: شاید کنست بی‌اکثریت واقعاً ترمز جنگ باشد

قوی‌ترین اعتراض به تز این تحلیل این است که برتری انتخاباتی نتانیاهو در عمل از دست رفته و این خود یک محدودیت جدی است. اگر بلوک او حتی پس از شمارش آرای پاکت دوگانه زیر ۶۱ بماند، هر اقدام نظامی بزرگ در دوره موقت به‌عنوان تصمیم دولتی فاقد اکثریت و با انگیزه بقای شخصی تفسیر می‌شود. افزون بر این، الجزیره در تحلیل خود نوشته شکست نتانیاهو «می‌تواند» تجدید حملات مشترک با آمریکا را پیچیده‌تر کند. مشارکت بی‌سابقه ۷۷٫۷ درصدی نیز نشان می‌دهد جامعه اسرائیل درباره ادامه مسیر دولت دوقطبی است.

شواهد مخالف این اعتراض اما قوی‌ترند. نخست، تصمیم حمله در میانه اکتبر به روایت NPR با اعتراض ترامپ عقب افتاد، نه به دلیل محدودیت داخلی اسرائیل؛ یعنی مهار اصلی تاکنون از واشنگتن آمده است. دوم، گزارش وال‌استریت ژورنال درباره حمله «کوتاه اما شدید» یک روز پس از انتخابات کنست منتشر شد و نشانه‌ای از عقب‌نشینی آمریکا در آن نیست. سوم، دست‌کم بر پایه تیتر منتشرشده، رقیب اصلی نتانیاهو با رهبری او مخالف است، نه با هر اقدامی علیه ایران.

چه داده‌ای این نتیجه را عوض می‌کند؟ اگر شمارش نهایی به بلوک نتانیاهو ۶۱ کرسی یا بیشتر بدهد، او با مشروعیت تازه و انگیزه اجرای وعده انتخاباتی وارد مذاکرات ائتلاف می‌شود و نقش اسرائیل در آغاز عملیات پررنگ‌تر می‌شود. در جهت مقابل، اگر کاخ سفید رسماً از مسیر توافق یا یک گام اعتمادساز در محاصره خبر دهد، یا ایران حملات به کشتیرانی را به‌طور محسوس متوقف کند، احتمال حمله کوتاه‌مدت پایین می‌آید.

سناریوها و شاخص‌های آینده

شاخص‌هایی که در روزهای آینده باید رصد شوند: نتیجه شمارش آرای پاکت دوگانه تا جمعه ۸ آبان؛ انتشار رسمی نتایج در ۱۳ آبان و نامی که رئیس‌جمهور اسرائیل برای تشکیل دولت معرفی می‌کند؛ نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۱۲ آبان؛ تحرکات نظامی آمریکا در منطقه؛ شمار حملات به کشتی‌ها در هرمز و قیمت برنت؛ و نشانه‌های قطعی اینترنت در ایران که معمولاً پیش‌درآمد یا همراه بحران امنیتی است. همچنین هر موضع رسمی وزارت خارجه ایران درباره دولت آینده اسرائیل، که در منابع این تحلیل یافت نشد، اهمیت دارد.

برای فهم جزئیات دوگانه مذاکره و حمله در همین بازه، تحلیل پیشین رونما با عنوان «معامله یا حمله پس از ۱۲ آبان؟» مواضع تهران و واشنگتن را مقایسه کرده است.

جمع‌بندی و محدوده قطعیت

پاسخ به پرسش اصلی این تحلیل، با شواهد موجود، «نه به‌تنهایی» است. کنست بی‌اکثریت، برتری سیاسی نتانیاهو را تضعیف کرده و هر تصمیم بزرگ او را پرهزینه‌تر می‌کند، اما او را از قدرت کنار نگذاشته و ارزیابی تهدید ایران در میان بلوک‌های اصلی اسرائیل هم‌سو مانده است. مهم‌تر از همه، روایت‌های موجود نشان می‌دهد زمان‌بندی عملیات تاکنون در واشنگتن تعیین شده و نشانه‌های آمادگی آمریکا پس از انتخابات کنست کم نشده‌اند. پس بازه پس از ۱۲ آبان، نه شمارش آرای اسرائیل، نقطه حساس اصلی است.