برنت زیر ۱۰۴ دلار آمد؛ بازار صلح را قیمت می‌زند یا فقط ترس از جنگ را؟

برنت سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵ (۳ نوامبر ۲۰۲۶) با حدود ۱۰۳٫۶ دلار بسته شد؛ پایین‌ترین قیمت پایانی از ۷ اکتبر. تسویه‌ی جمعه‌ی پیشین نزدیک ۱۱۳٫۴ دلار بود، یعنی در دو روزه‌ی کاری حدود ۹ درصد افت. پرسش این تحلیل یک چیز است: آیا این افت قیمتِ «صلح» است، یا فقط قیمتِ احتمال کمتر برای تشدید جنگ؟

افت از کجا آمد؟

دوشنبه برنت حدود ۷ درصد ریخت. محرک، بشکه نبود، یک جمله بود: دونالد ترامپ نوشت توافق با ایران «ممکن است» رخ دهد و تهران می‌خواهد هرچه زودتر به نتیجه برسد. همان روز، به گفته‌ی یک دیپلمات مطلع، تهران و واشینگتن پیشنهادهای تازه‌ی میانجی‌ها را بررسی می‌کردند و قطر انتظار پاسخ ظرف ۳۶ ساعت را داشت.

سه‌شنبه، به نقل از یک روزنامه‌ی اقتصادی، ترامپ گفت برنامه‌ی فوری برای حمله به ایران ندارد. این اظهار در حالی آمد که جمهوری‌خواهان کنترل هر دو مجلس کنگره را از دست داده بودند؛ انتخاباتی که بازار نفت چشم به آن داشت، چون رئیس‌جمهور پیش‌تر تهدید کرده بود پس از آن حملات را از سر می‌گیرد. به نوشته‌ی گزارش‌های همان روز، حملات این هفته به قشم محدود به‌نظر رسید و به گفته‌ی یک مقام آمریکایی نشانه‌ی بازگشت به جنگ گسترده نبود.

بیشتر بخوانید: طرح دوروزه‌ی هرمز مهلت را کوتاه کرد، اما ترتیب حرکت را عوض نکرد

چرا «صلح» هنوز در قیمت نیست؟

اگر بازار بازگشایی کامل تنگه را قیمت می‌زد، باید برنت به دامنه‌ی پیش‌بینی‌های بعد از عادی‌شدن جریان نزدیک می‌شد. اداره‌ی اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) در گزارش ۶ اکتبر، که ورودی‌هایش را اول اکتبر بست، میانگین برنت را در فصل چهارم ۲۰۲۶ برابر ۱۰۵ دلار پیش‌بینی کرده است. پیش‌فرض آن گزارش این است که جریان نفت خاورمیانه تا پایان همین فصل محدود می‌ماند و تولید بسته‌شده به‌طور میانگین ۴٫۵ میلیون بشکه در روز است. بازگشت بیشتر تولید منطقه به سطح پیش از جنگ را EIA برای پایان فصل دوم ۲۰۲۷ فرض می‌کند و برنت را در آن زمان نزدیک ۸۷ دلار و در فصل چهارم ۲۰۲۷ حدود ۷۴ دلار.

خواندن درست این جدول محتاطانه است. پیش‌بینی EIA پیش از رویدادهای هفته‌ی گذشته بسته شد و خود این نهاد هشدار داده نوسان کوتاه‌مدت بیش از مسیر پیش‌بینی‌شده خواهد بود. گزارش بعدی ۱۰ نوامبر منتشر می‌شود. اما همین‌قدر روشن است که قیمت امروز با فرض «همه‌چیز عادی شد» فاصله دارد و به فرض «جریان محدود می‌ماند ولی جنگ تشدید نمی‌شود» نزدیک است.

گره واقعی: ترتیب شرط‌ها

بشکه‌ی فیزیکی را تصمیم‌های سیاسی باز می‌کنند، نه جمله‌ها. به گزارش‌های رسانه‌ای، تهران بازگشایی تنگه را به پایان محاصره‌ی دریایی، معافیت از تحریم نفتی و آتش‌بس شامل لبنان گره زده است. مسعود پزشکیان نیز گفته آمریکا باید نخست فشار، تهدید و تحریم را بردارد. واشینگتن به روایت همان گزارش‌ها می‌خواهد مسئله‌ی هسته‌ای ابتدا حل شود. یک مقام ارشد امنیت ملی ایران در پیامی عمومی پاسخ آمریکا را تاکنون «رضایت‌بخش نیست» دانسته و یک مقام ارشد به یک خبرگزاری گفته دو طرف هنوز از توافق «دور»اند.

بنابراین پرسش بازار این نیست که «گفت‌وگو هست یا نه». پرسش این است که کدام گام اول برداشته می‌شود. تا این ترتیب روشن نشود، عواملی که EIA بالابرنده‌ی قیمت می‌داند، مثل هزینه‌ی بیمه و کمبود کشتی، سر جایش می‌ماند. پیامد صفر شدن بارگیری نفت ایران برای درآمد دولت را تحلیل دیگر رونما جداگانه بررسی کرده است.

قوی‌ترین استدلال مخالف

می‌توان گفت بازار پیش از هر کس دیگری درست می‌خواند. اگر برنت فقط به خاطر یک جمله حدود ۷ درصد ریخت، یعنی سرمایه‌گذاران احتمال توافق را جدی گرفته‌اند. افزون بر این، برنت همچنان بیش از ۷۰ درصد از ابتدای سال بالاتر است (به نقل از یک گزارش خبری مالی) و تسویه‌ی ۱۰۳٫۶ دلاری با پیش‌بینی EIA برای ۲۰۲۷ فاصله‌ی بزرگی دارد؛ پس هنوز بخشی از «صلح» را قیمت نزده است. استدلال می‌گوید حرکت بعدی می‌تواند فقط ادامه‌ی همین مسیر باشد.

این استدلال بخشی از واقعیت را دارد: افت دوروزه‌ی نزدیک ۹ درصد واقعی است، و اگر مقام‌های دو طرف ترتیب گام‌ها را اعلام کنند، قیمت می‌تواند پایین‌تر هم برود. اما فاصله با مسیر ۲۰۲۷ لزوماً نشانه‌ی «صلح قیمت‌نخورده» نیست؛ مسیر EIA فرض می‌کند تولید منطقه تا پایان فصل دوم ۲۰۲۷ تدریجی برمی‌گردد، و این بازگشت با مذاکره‌ی خوش‌بینانه‌ی امروز یکی نیست. یک بانک اروپایی نیز، به نقل از یک خبرگزاری، گفته است: هنوز زود است که خطر تشدید را گذشته بدانیم. موجودی‌های آمریکا هم، با وجود قیمت پایین‌تر، به سمت تنگنا می‌روند.

بیشتر بخوانید: شرکت‌های نفتی آمریکا در شش ماه جنگ با ایران ۱۳۰ میلیارد دلار سود بردند؛ سهم اصلی به پالایشگران رسید

برای ایران چه معنایی دارد؟

برای ایران، قیمت برنت دو پیام جدا دارد. قیمت بالاتر در حالت عادی به درآمد نفتی بیشتر ترجمه می‌شود، اما وقتی بارگیری نفت ایران صفر است و محاصره ادامه دارد، قیمت بالا به معنای فروش بیشتر ایران نیست. از سوی دیگر، اگر بازار هرمز را بسته‌مانده ولی بدون تشدید قیمت بزند، فشار فوری بر طرف‌های مذاکره کمتر می‌شود: واشینگتن کمتر از قیمت بنزین در داخل نگران است و تهران کمتر از شوک بازار بر شرکای خود. این برداشت تحلیلی است و در منابع خوانده‌شده صریحاً نیامده.