عکس: euronews.comروسیه و ایران به کارگروه «دروازه آهنین» آمریکا در خزر اعتراض کردند؛ سنتکام بر ادامهی محاصره تأکید کرد
مسکو و تهران کارگروه «دروازه آهنین» آمریکا در خزر را نقض حقوق بینالملل خواندهاند و سنتکام بر ادامهی محاصرهی دریایی و قطع مسیرهای زمینی و خزر تأکید کرده است؛ هنوز توقیف یا رهگیری تأییدشدهای گزارش نشده است.
وزارت خارجهی روسیه روز پنجشنبه ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ کارگروه تازهی «دروازه آهنین» (Iron Gate) فرماندهی مرکزی آمریکا را «تهدیدی آشکار» برای حقوق کشورهای ساحلی خزر و نقض آشکار حقوق بینالملل خواند و کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجهی ایران، پس از دیدار با سفیر روسیه در تهران بر هماهنگی دو کشور در برابر «تهدیدهای مشترک» تأکید کرد. به نوشتهی یورونیوز، سنتکام هم در پیامی روز چهارشنبه ۱۱ نوامبر گفته نیروهای آمریکایی شبانهروز برای باز نگهداشتن تنگهی هرمز و اجرای محاصرهی دریایی علیه ایران فعالاند و با شرکایشان برای جلوگیری از استفادهی سپاه پاسداران از مسیرهای زمینی و دریای خزر کار میکنند.
در این خبر سیاسی میخوانید
چه شد؟
سنتکام روز شنبه ۷ نوامبر اعلام کرد دریاسالار براد کوپر، فرمانده این فرماندهی، تشکیل «کارگروه دروازه آهنین» را دستور داده است. بر اساس گزارشهایی که از بیانیهی سنتکام نقل شده، این کارگروه حدود ۲۰ نفر کارکنان نظامی و غیرنظامی دارد، در تامپا (فلوریدا) مستقر است و با دیگر نهادهای دولت آمریکا همکاری میکند. هدف اعلامشده جلوگیری از انتقال تسلیحات پیشرفته، فناوریهای دومنظوره، کالاهای تحریمشده و «درآمدهای غیرقانونی» از مرزهای زمینی ایران و دریای خزر است. کوپر گفت تشکیل کارگروه «موفقیت محاصرهی آهنین ما علیه ایران در دریا» را تقویت میکند. سنتکام همچنین برآورد کرده محاصرهی دریایی در ماههای اخیر مانع صادرات بیش از ۲۵ میلیارد دلار نفت خام ایران شده است.
روزنامهی «گلف نیوز» در جمعبندی ۷ تا ۱۲ نوامبر نوشته گزارشهای موجود هیچ توقیف، رهگیری یا بستهشدن فیزیکی تأییدشدهای را از سوی «دروازه آهنین» نشان نمیدهد؛ یعنی تا این تاریخ کارگروه بیشتر در سطح اعلام و هماهنگی دیده شده است.
چرا؟
سنتکام میگوید هدف گرفتن راههای مالی و نظامی سپاه پاسداران است. مؤسسهی مطالعات جنگ (ISW) و «پروژهی تهدیدهای حیاتی» در ارزیابی مشترک خود نوشتهاند ایران پیش از جنگ ۲۰۲۶ و در جریان آن از مسیر تجاری خزر با روسیه سلاح روسی وارد کرده و همین مسیر باعث شده اوکراین در ژوئیهی ۲۰۲۶ محمولهای را هدف بگیرد. به گفتهی ISW، خزر خارج از دسترس نهادهای پایش غربی است و کشتیهای باری تحریمشدهی روسیه پس از بارگیری در بنادر آستاراخان و اولیا محموله را به بنادر انزلی، نوشهر و امیرآباد میبرند و هنگام نزدیکشدن به ساحل سامانهی شناسایی خودکار (AIS) را خاموش میکنند. سرویس امنیتی اوکراین (SBU) نیز تابستان گذشته گفته بود پهپادهای دوربرد این کشور دو کشتی باری را در خزر هدف گرفتهاند که به ادعای کییف تجهیزات نظامی میان ایران و روسیه جابهجا میکردند. خاموشبودن AIS بهتنهایی نوع محموله را مشخص نمیکند و این ادعاها پاسخ مستقیم دولتهای روسیه و ایران ندارد.
واکنشها
واکنش روسیه
وزارت خارجهی روسیه اعلام کرد طرح واشنگتن برای تشکیل کارگروهی که مسیرهای تجاری و حملونقل ایران در منطقهی خزر را پایش و مسدود کند «تهدیدی آشکار» برای حقوق و منافع کشورهای ساحلی است و امنیت خزر موضوعی داخلی است که فقط به پنج کشور ساحلی مربوط میشود. در بیانیهی همین وزارتخانه این اقدام «تشدیدکننده و تحریکآمیز» و نقض آشکار هنجارهای حقوق بینالملل خوانده شده و از موضع مقامهای ایرانی حمایت شده که میگویند فشار اقتصادی مداوم نمیتواند اقتصاد ایران را فرو بپاشد.
واکنش ایران
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجهی ایران در امور حقوقی و بینالمللی، پس از دیدار با سفیر روسیه گفت دو طرف دربارهی مقابله با «اقدامهای یکجانبهی آمریکا» و برنامهی «دروازه آهنین» گفتوگو کردهاند و تهران و مسکو بر هماهنگی و همکاری در برابر تهدیدهای مشترک تأکید دارند؛ به گفتهی او حفظ ثبات و امنیت خزر به نفع همهی کشورهای ساحلی است. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در پستی در شبکهی ایکس به اروپا هشدار داد اگر آمریکا جنگ دیگری علیه ایران آغاز کند، هر پایگاه نظامی درگیر در آن، از غرب آسیا تا اروپا، هدف مشروع حملات ایران خواهد بود. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، نیز نوشت با وجود شعار «اول آمریکا»، واشنگتن در عمل «اول اسرائیل» را اولویت داده است. نیروی دریایی سپاه هم روز پنجشنبه اعلام کرد دو «ابرنفتکش» شب قبل هنگام عبور از مسیر جنوبی تنگهی هرمز با یک «انفجار شدید» متوقف شدهاند؛ به ادعای سپاه، آنها در مجموع بیش از چهار میلیون بشکه نفت داشتند و به هشدارهای مکرر دربارهی غیرمجاز و ناامنبودن مسیر جنوبی توجه نکرده بودند.
واکنش آمریکا (سنتکام)
سنتکام در پیام روز چهارشنبه گفت نیروهایش شبانهروز برای باز نگهداشتن تنگهی هرمز به روی کشتیرانی تجاری و اجرای سختگیرانهی «محاصرهی آهنین دریایی» علیه ایران کار میکنند و با شرکای آمریکایی همکاری میکنند تا سپاه از مسیرهای زمینی و دریای خزر برای انتقال سامانههای تسلیحاتی پیشرفته، فناوریهای دومنظوره، اقلام تحریمشده و درآمدهای غیرقانونی استفاده نکند. این فرماندهی تاکنون به بیانیهی روسیه و اظهارات غریبآبادی پاسخ جداگانهای نداده است.
ارزیابی مؤسسهی مطالعات جنگ
ISW و پروژهی تهدیدهای حیاتی نوشتهاند ایران و روسیه برای مقابله با تلاش آمریکا در توقف ارسال سلاح از خزر و مسیرهای زمینی همکاری میکنند. این ارزیابی همچنین میگوید ایران محدودیت ادعایی ۲۰۰۰ کیلومتری برد موشکهای بالستیک خود را کنار گذاشته که به گفتهی ISW تلاش دیرینهی تهران برای توسعهی سامانههای دوربردتر را رسمی میکند. خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه، نیز از نمایش موشکی تازه خبر داده که با ترکیب کلاهک «فتاح» و تقویتکنندهی «خیبرشکن ۲» برد موشک مافوقصوت فتاح را از ۱۴۰۰ به ۲۰۰۰ کیلومتر رسانده است. این دو گزاره از دو منبع متفاوت است و رسانههای مستقل آن را تأیید نکردهاند.
آنچه باید بدانیم
سه عدد تعیینکننده است: حدود ۲۰ نفر کارکنان کارگروه، بیش از ۲۵ میلیارد دلار صادرات نفتی که به برآورد سنتکام محاصرهی دریایی مانع آن شده، و بیش از چهار میلیون بشکهی نفت دو ابرنفتکشی که سپاه از توقفشان خبر داده است. در تاریخ آغاز محاصره میان روایتها اختلاف هست: خبرگزاریهایی که از سنتکام نقل کردهاند از محاصرهای اعلامشده در ژوئیه مینویسند، در حالی که غلامحسین درزی، معاون نمایندهی ایران در سازمان ملل، در ۲۹ اکتبر در شورای امنیت گفته آمریکا از ۱۲ آوریل ورود و خروج دریایی بنادر ایران را مسدود کرده است. محاصرهی دریایی بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان را پوشش میدهد و «دروازه آهنین» مرزهای زمینی و خزر را هدف گرفته است. «ترکیهی امروز» مینویسد ایران لغو محاصره را شرط بازگشایی هرمز کرده است.
راهکار
در منابع بررسیشده، راههایی که طرفها خودشان مطرح کردهاند چنین است: روسیه و ایران بر هماهنگی و همکاری برای مقابلهی مشترک تأکید دارند و روسیه میگوید امنیت خزر باید میان پنج کشور ساحلی حل شود؛ سنتکام بر همکاری میانسازمانی آمریکا و شرکا برای قطع مسیرهای مالی و تسلیحاتی سپاه تأکید میکند؛ و ایران درخواست پایان محاصره را شرط گشایش تنگهی هرمز و از سرگیری مذاکرات رسمی میداند، در حالی که به نوشتهی یورونیوز تلاشهای دیپلماتیک با میانجیگری قطر و پاکستان ادامه دارد. هیچیک از طرفها هنوز مکانیسم تازهای برای کاهش تنش در خزر اعلام نکردهاند.
پیشینه
جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، به گفتهی نمایندگان ایران در سازمان ملل، از ۲۸ فوریهی ۲۰۲۶ آغاز شد و پس از آن آتشبس به میانجیگری پاکستان و یادداشت تفاهمی شکل گرفت که طرفین به نقض آن متهماند. روسیه و ایران در سالهای اخیر دو مسیر را همزمان گسترش دادهاند: همکاری امنیتی و نظامی و پروژههای حملونقل در چارچوب کریدور شمال–جنوب. محسن رضایی بعد از دیدار با ولادیمیر پوتین در مسکو در ۵ نوامبر گفت شورای عالی امنیت ملی توافق اجرایی ساخت راهآهن رشت–آستارا، حلقهی مفقودهی این کریدور، را تصویب کرده و دربارهی احداث خطوط لولهی گاز از روسیه به ایران هم گفتوگو شده است. در آوریل و سپس ژوئیه، منابع مختلف از اجرای محاصرهی دریایی آمریکا خبر دادند و مقامهای ایرانی آن را غیرقانونی و نقض منشور ملل متحد میدانند.
چه میشود بعد؟
سه موضوع قابل پیگیری است: نخست، اینکه «دروازه آهنین» به نخستین رهگیری یا توقیف تأییدشده در خزر یا مرزهای زمینی میرسد یا در سطح اعلام میماند؛ دوم، ادامهی هماهنگی تهران و مسکو، از جمله پیشرفت رشت–آستارا؛ و سوم، نتیجهی تلاشهای دیپلماتیک قطر و پاکستان، که به گفتهی یورونیوز تهران از سرگیری رسمی مذاکره با واشنگتن را به برآوردهشدن خواستههایش مشروط کرده است. وضعیت امنیتی تنگهی هرمز پس از ادعای سپاه دربارهی دو ابرنفتکش هم باید با دادهی مستقل ترافیک دریایی راستیآزمایی شود.
منابع
- منبع اصلی Euronews — Russia and Iran criticise US Caspian task force as study outlines joint sanction evasion — ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Al Jazeera — Iran's security chief meets Putin, delivers message from Khamenei — ۶ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Al Jazeera — US launches task force to disrupt Iran's land-based supply routes — ۸ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Gulf News — US targets IRGC weapons routes through Caspian Sea
- منبع تکمیلی Tehran Times — Iran holds US and Israel responsible for disruption of maritime security — ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در امنیت و ژئوپلیتیک
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.










