
ترکیه قانون تصویب پیمان دفاعی مکه را منتشر کرد
روزنامهٔ رسمی ترکیه قانون تصویب «پیمان دفاعی مکه» میان ترکیه، پاکستان و عربستان را منتشر کرد. مجلس ترکیه پنجم نوامبر با ۲۷۹ رأی موافق و ۱۱۹ رأی مخالف این پیمان را تصویب کرده بود.
تصویرسازی مفهومی از همکاری دفاعی منطقهای؛ عکس نشست واقعی نیست.
قانون تصویب «پیمان دفاعی مکه» میان جمهوری ترکیه، جمهوری اسلامی پاکستان و پادشاهی عربستان سعودی روز شنبه ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ در روزنامهٔ رسمی ترکیه منتشر شد. به گزارش خبرگزاری آناتولی، این قانون با انتشار در روزنامهٔ رسمی لازمالاجرا میشود و مجلس ترکیه پیشتر، در پنجم نوامبر، آن را با ۲۷۹ رأی موافق در برابر ۱۱۹ رأی مخالف تصویب کرده بود. پیمان در هفتم اوت ۲۰۲۶ در شهر مکه امضا شده بود.
در این خبر بینالمللی میخوانید
انتشار قانون تصویب پیمان در روزنامه رسمی ترکیه
بر اساس گزارش آناتولی، قانونی که تصویب پیمان را تأیید میکند بهمحض انتشار در روزنامهٔ رسمی اجرایی شد. در رأیگیری پنجم نوامبر ۳۹۸ نماینده از مجموع ۵۹۲ کرسی مجلس ترکیه شرکت کردند؛ ۲۷۹ نفر موافق و ۱۱۹ نفر مخالف بودند. گزارشهای بررسیشده دلایل مخالفان یا خلاصهٔ استدلال آنها را تفصیل ندادهاند، بنابراین این گزارش فقط به ارقام رأیگیری بسنده میکند.
متن پیمان در هفتم اوت، در نشست سهجانبه در مکه، به امضای محمد بن سلمان ولیعهد و نخستوزیر عربستان، رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه و شهباز شریف نخستوزیر پاکستان رسید. وزارت خارجهٔ پاکستان در همان روز اعلام کرد که بر اساس متن توافق، هر حملهٔ مسلحانه به یکی از سه کشور حمله به همهٔ آنها تلقی میشود. آناتولی نیز مینویسد سه کشور متعهد شدهاند امنیت جمعی را تقویت کنند، همکاری دفاعی را عمیقتر کنند و صلح و ثبات را در منطقه و فراتر از آن ترویج دهند.
نکتهای که در گزارشها روشن نیست، وضعیت تصویب در دو کشور دیگر است. آنچه تأیید شده، انتشار قانون تصویب در ترکیه است؛ اینکه پیمان از نظر حقوقی میان هر سه طرف بهطور کامل لازمالاجرا شده یا نه، در منابع بررسیشده توضیح داده نشده است.
زمینه و اهداف پیمان دفاعی مکه
رویترز در ۷ اوت نوشت سه کشور سنیمذهب متحد آمریکا پیمان را در شرایطی امضا کردند که از یک «آتشسوزی منطقهای» نگران بودند؛ جنگی که شلیک موشک ایران را به سوی صادرکنندگان نفت حاشیهٔ خلیج فارس کشانده است. یک تحلیلگر دفاعی در اسلامآباد به نام عبدالله خان به آسوشیتدپرس گفت این پیمان تکامل طبیعی و رسمیشدن پیوندهای راهبردی چند دههٔ اخیر میان این سه کشور است و هر کدام توانایی مکمل میآورند: پاکستان تجربهٔ نظامی و مدیریت تنش، عربستان قدرت اقتصادی و نفوذ منطقهای و ترکیه فناوری دفاعی پیشرفته.
اونلوهیسارجیکلی، تحلیلگری که آسوشیتدپرس از او نقل کرده، میگوید سه کشور نگرانیهای یکسانی از ایران و اسرائیل ندارند: پاکستان از نظر جغرافیایی دور است و ترکیه و عربستان هر دو این دو را بیثباتکننده میدانند. حقانی، تحلیلگری که رادیو اروپای آزاد از او نقل کرده، یادآور شد که پاکستان کمپول است و پیوند دفاعی با عربستان و احتمالاً ترکیه راهی برای تبدیل تخصص نظامی خود به درآمد ارزی است. اینها تحلیلاند، نه اعلام رسمی دولتها.
واکنشها
واکنش ترکیه
رجب طیب اردوغان در زمان امضا در پیامی در شبکههای اجتماعی، به نوشتهٔ نیویورکتایمز، گفت اجرای پیمان میتواند شامل پروژههای مشترک صنایع دفاعی و عملیات ضدتروریسم باشد. به گزارش آسوشیتدپرس، او این توافق را مبتنی بر «بازدارندگی جمعی» توصیف کرد که همکاری دفاعی را عمیقتر میکند. وزارت دفاع ترکیه در ۱۳ اوت، به گزارش رویترز، اعلام کرد سه کشور وزرای ارشد خود را گرد هم میآورند، رزمایش مشترک برگزار میکنند و همکاری صنایع دفاعی را گسترش میدهند. مجلس ترکیه نیز با ۲۷۹ رأی موافق پیمان را تصویب کرد.
واکنش عربستان و پاکستان
بیانیهٔ مشترکی که خبرگزاری رسمی عربستان و وزارت خارجهٔ پاکستان در ۷ اوت منتشر کردند، از امضای «پیمان دفاعی مشترک مکه» خبر داد و بر عبارت «حمله به یکی، حمله به همه» تأکید کرد. این بیانیه همچنین تقویت همه جنبههای همکاری دفاعی میان سه کشور را پیشبینی میکند. عربستان و پاکستان پیشتر، در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۵، یک پیمان دفاعی متقابل دوجانبه امضا کرده بودند؛ اقدامی که به گفتهٔ الجزیره پس از حملهٔ اسرائیل به دوحه در ۹ سپتامبر ۲۰۲۵ انجام شد.
واکنش هند
وزارت امور خارجهٔ هند، بر اساس گزارشی که در منابع بررسیشده بازنشر شده، اعلام کرد پیامدهای این پیمان را برای امنیت ملی و صلح منطقهای بررسی میکند. متن کامل بیانیه و تاریخ دقیق آن در منابعی که در دسترس بود تأیید مستقل نشد، بنابراین این مورد فقط در حد همین خلاصه نقل میشود.
واکنش ایران
در منابع بررسیشده، واکنش رسمی ایران به انتشار قانون ترکیه یافت نشد. تهران در ۲۶ اکتبر میزبان هیئتهای سه کشور عضو پیمان بود. به گزارش رودائو، وزیر دفاع عربستان شاهزاده خالد بن سلمان، فرمانده ارتش پاکستان عاصم منیر و رئیس اطلاعات ترکیه ابراهیم کالین در نشستی چهارجانبه به میزبانی محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، شرکت کردند و با مسعود پزشکیان رئیسجمهور و عباس عراقچی وزیر خارجه نیز دیدار کردند. چهار کشور توافق کردند گفتوگوها دربارهٔ تقویت همکاری و صلح و امنیت منطقهای ادامه یابد، اما توافق مشخصی برای پایان درگیری اعلام نشد.
واکنش آمریکا و اسرائیل
تا بررسی ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶، موضع رسمی تازهای از واشنگتن یا تلآویو دربارهٔ انتشار این قانون یافت نشد و ادعایی از جانب آنها نقل نمیشود.
آنچه باید بدانیم
ترکیه به نوشتهٔ آسوشیتدپرس دومین ارتش بزرگ ناتو را دارد و پاکستان تنها کشور مسلمان دارای سلاح هستهای است؛ عربستان نیز قدرت مالی و نفت را به این ترکیب میافزاید. پیمان سهجانبه بر پایهٔ پیمان دفاعی ۲۰۲۵ عربستان و پاکستان ساخته شده است. به گفتهٔ رادیو اروپای آزاد، کویت هم در ماه ژوئیه توافق همکاری دفاعی خود با پاکستان را، که ژوئن ۲۰۲۳ امضا شده بود، تصویب کرد. تصویب ترکیه با اختلاف ۱۶۰ رأی انجام شد؛ ۳۹۸ نفر از ۵۹۲ نماینده رأی دادند و یعنی حدود دو سوم نمایندگان در رأیگیری شرکت کردند. معنای عملی تعهد «حمله به یکی، حمله به همه» به شرایط هر درگیری و تفسیر هر دولت بستگی دارد و در متنهای بررسیشده با جزئیات عملیاتی نیامده است.
راهکار
راهحل تازهای از سوی مقامها برای بحران منطقهای اعلام نشده است، اما رویکرد اعلامشدهٔ اعضا چند عنصر دارد: وزارت دفاع ترکیه از تشکیل گروه وزرای ارشد، رزمایش مشترک و همکاری صنایع دفاعی سخن گفته؛ اردوغان از عملیات ضدتروریسم و پروژههای دفاعی مشترک نام برده؛ و گفتوگوی چهارجانبه در تهران نشان میدهد اعضای پیمان در کنار بازدارندگی، مسیر دیپلماتیک با ایران را هم باز نگه داشتهاند. دربارهٔ شهروندان عادی یا فعالان منطقه، منابع بررسیشده توصیهای منتشر نکردهاند.
پیشینه
۹ سپتامبر ۲۰۲۵ اسرائیل به دوحه حمله کرد و ۱۷ سپتامبر عربستان و پاکستان پیمان دفاعی متقابل امضا کردند. ۱۹ مارس ۲۰۲۶ وزرای خارجهٔ ترکیه، پاکستان و عربستان در نشست اسلامی ریاض دربارهٔ چارچوب یک توافق امنیتی مشترک گفتوگو کردند. ۷ اوت ۲۰۲۶ پیمان مکه امضا شد. ۱۳ اوت وزارت دفاع ترکیه برنامههای اجرایی را برشمرد. ۲۶ اکتبر هیئتهای سه کشور در تهران با مقامهای ایران دیدار کردند. ۵ نوامبر مجلس ترکیه پیمان را تصویب کرد و ۱۴ نوامبر قانون آن در روزنامهٔ رسمی منتشر شد.
چه میشود بعد؟
تاریخ مشخصی برای رویداد بعدی اعلام نشده است. آنچه باید دنبال شود، وضعیت تصویب در عربستان و پاکستان، برگزاری نخستین نشست وزرای ارشد و رزمایشهای مشترک که وزارت دفاع ترکیه از آنها خبر داده، و هرگونه واکنش رسمی ایران، آمریکا و اسرائیل به انتشار قانون است.
منابع
- خبرگزاری Reuters
- خبرگزاری Associated Press (AP)
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در پاکستان
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.










