
آسهآن درِ خود را به روی میانمار باز کرد؛ آشتی یا چشمپوشی از کودتا؟
آسهآن در مانیل راه بازگشت مرحلهای و مشروط میانمار را گشود؛ آیا این تعامل حسابشده به صلح کمک میکند یا کودتا را عادی میسازد؟
میانمار و آسهآن؛ بازگشت مشروط به دیپلماسی در سایه بحران نظامی
این موضوع را از سه زاویه بررسی میکنیم: دیپلماسی منطقهای، رقابت قدرتها، و حقوق بشر و وضعیت انسانی.
در این تحلیل بینالمللی میخوانید
ریشه ماجرا؛ چرا آسهآن حالا درباره میانمار تجدیدنظر میکند؟
ارتش میانمار ۱ فوریه ۲۰۲۱ دولت منتخب آنگ سان سوچی را برکنار کرد و کشور به جنگ داخلی فرو رفت. آسهآن آوریل همان سال اجماع پنجمادهای را تصویب کرد و چون اجرا نشد، نمایندگان سیاسی میانمار را از نشست سران و وزیران خارجه کنار گذاشت.
از آن زمان صحنه تغییر کرده است. انتخاباتی سهمرحلهای از دسامبر ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶ برگزار شد که احزاب اصلی دموکراتیک و قومی در آن حضور نداشتند، و مین آنگ هلاینگ، فرمانده کودتا، ۳ آوریل ۲۰۲۶ از سوی پارلمان رئیسجمهور شد. حکومت «ظاهراً غیرنظامی» حالا عادیسازی روابط با آسهآن را میخواهد و برخی اعضا، بهویژه تایلند، خواهان تعامل نزدیکترند.
خط زمانی؛ از کودتا تا تصمیم مانیل
- ۱ فوریه ۲۰۲۱: کودتای ارتش میانمار و برکناری دولت منتخب.
- آوریل ۲۰۲۱: تصویب اجماع پنجمادهای آسهآن.
- ۱۱ آوریل ۲۰۲۶: آغاز به کار دولت جدید با ریاستجمهوری مین آنگ هلاینگ.
- ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶: تشکیل کمیته امور آسهآن در میانمار.
- ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶: دومین سفر ترزا لازارو، وزیر خارجه فیلیپین و فرستاده ویژه رئیس آسهآن، به نیپیدا.
- ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶: رهبران آسهآن در مانیل «تعامل حسابشده» و بازگشت مرحلهای مشروط را تصویب کردند.
- ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶: آنتونیو گوترش در مانیل هشدار داد: «تعامل، مماشات نیست.»
زاویه اول | دیپلماسی منطقهای: تصمیم مانیل دقیقاً چه چیزی را تغییر داد؟
در متن تصمیم آمده است که «مشروط به پیشرفت پایدار و ملموس» در اجرای اجماع، آسهآن «ممکن است» بازگرداندن تدریجی نمایندگی سیاسی کامل میانمار را بررسی کند. نکته تازهتر، تشویق تلاشهای جداگانه کشورهای عضو برای «تعامل سازنده» با همه طرفها، با هماهنگی رئیس آسهآن است؛ یعنی مشروعیت دادن به دیپلماسی دوجانبهای که تایلند و چند عضو دیگر پیشتر آغاز کرده بودند.
این تصمیم سازشی میان دو اردوگاه است: اعضایی که تعامل بیشتر میخواهند و اعضایی که امتیاز دادن به حکومت برآمده از ارتش را نگرانکننده میدانند. در خود نشست نیز میانمار فقط با مدیرکل امور آسهآن، یک مقام غیرسیاسی، حاضر بود.
آنچه نمیتوان نتیجه گرفت: این تصمیم بازگشت میانمار نیست. محدودیتها پابرجاست و هیچ تاریخی برای بازنگری اعلام نشده است.
زاویه دوم | رقابت قدرتها: آیا آسهآن میانمار را به چین میبازد؟
گروه بینالمللی بحران (Crisis Group)، اندیشکدهای مستقل در حوزه مدیریت منازعه، در گزارش ۳ ژوئن ۲۰۲۶ دولت جدید را «تحکیم نظامی، نه گذار» توصیف کرد و نوشت پکن از اواسط ۲۰۲۴ حمایت سیاسی، نظامی و مالی خود از حکومت را گسترش داده و برگزاری انتخابات را پیش برده است. به نوشته همین گزارش، حمایت چین نیپیدا را بیش از پیش به مدار پکن میکشد.
به گزارشها، میانمار از حمایت چین، هند و روسیه برخوردار است و حتی گفتوگوهای محرمانهای با مقامهای آمریکایی داشته است. از این زاویه، طرفداران تعامل میگویند منزوی نگه داشتن میانمار فقط میدان را برای قدرتهای بیرونی خالی میکند.
نگاه مخالف: گروه بحران توصیه میکند تماس با نیپیدا محدود و هدفمند بماند و تحریمهای موجود حفظ شود تا تعامل به مشروعیتبخشی ناخواسته تبدیل نشود.
منابع
- منبع اصلی ASEAN، بازنگری و تصمیم رهبران درباره اجرای اجماع پنجمادهای، مانیل، ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Crisis Group، دولت جدید میانمار: تحکیم نظامی، نه گذار، گزارش ۱۸۸، ۳ ژوئن ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Crisis Group، بازتنظیم دیپلماسی با میانمار پس از انتخابات، ۲۵ مارس ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی The Straits Times، هشدار دبیرکل سازمان ملل درباره مماشات با میانمار، ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی CNA، آسهآن محدودیتهای میانمار را حفظ کرد اما مسیر بازگشت گشود، ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی DW، آسهآن مسیر بازگشت رهبران میانمار را پیشنهاد داد، ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در آسیا
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.










