
قبض برق آلمان زیر سایه جنگ ایران؛ رقم ۱۶ میلیارد یورو چه چیزی را نشان میدهد؟
مطالعه مونتل برآورد میکند گاز گران میتواند هزینه عمدهفروشی برق آلمان را در زمستان تا ۱۶ میلیارد یورو بالا ببرد. اما این رقم پیشبینی قبض خانوارها نیست؛ تحلیل سازوکار قیمت برق و راههای مهار شوک.
نیروگاه گازسوز (چپ) و نیروگاه زغالسنگی (راست) در شهر کیل آلمان؛ تصویر آرشیوی ۴ مه ۲۰۱۸، نه عکس از بحران قیمت برق نوامبر ۲۰۲۶. عکس: HenSti / Wikimedia Commons، CC BY-SA 4.0. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coal_fired_power_station_Kiel_and_new_gas_engine_power_station.jpg
بر اساس مطالعه شرکت تحلیل انرژی مونتل که ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ در اختیار رویترز قرار گرفت، افزایش قیمت گاز طبیعی میتواند هزینه عمدهفروشی برق مصرفی آلمان را در زمستان امسال حدود ۱۶ میلیارد یورو بالا ببرد. رقم بزرگی است، اما پیش از تبدیل آن به تیتر «۱۶ میلیارد یورو افزایش قبض مردم» باید یک تفاوت مهم را روشن کرد: مطالعه درباره هزینه بازار عمدهفروشی بر اساس مجموعهای از فرضهاست، نه مبلغی که الزاماً تمام مصرفکنندگان مستقیماً پرداخت میکنند. پرسش اصلی این تحلیل آن است که چرا یک شوک در بازار گاز، حتی در کشوری با تولید گسترده برق بادی و خورشیدی، میتواند قیمت کل بازار برق را بالا ببرد و کدام سیاستها در عمل شدت این اثر را کاهش میدهند.
در این تحلیل اقتصادی میخوانید
سه عدد کلیدی در گزارش مونتل
گزارش رویترز میگوید قیمت مرجع گاز اروپا برای ماه نوامبر اندکی بیش از ۸۵ یورو به ازای هر مگاواتساعت بوده؛ بیش از دو برابر سطح سال قبل. در مدل مونتل، متوسط قیمت عمدهفروشی برق در دوره اکتبر ۲۰۲۶ تا فوریه ۲۰۲۷، در مقایسه با سناریویی که قیمت گاز در سطح زمستان گذشته میماند، میتواند حدود ۶۸ درصد بالاتر باشد. دو رقم مقایسهشده در گزارش حدود ۹۹ و بیش از ۱۶۶ یورو به ازای هر مگاواتساعتاند.
این اعداد یک مقایسه سناریوییاند. به بیان دیگر، مونتل نمیگوید در هر روز زمستان حتماً برق با میانگین ۱۶۶ یورو معامله خواهد شد یا همه خانوارها ۶۸ درصد افزایش قبض خواهند داشت. مدل تلاش میکند اثر تغییر قیمت گاز را در شرایط فرضی دیگر اندازهگیری کند. بنابراین رقم ۱۶ میلیارد یورو نیز باید بهعنوان برآورد هزینه بیشتر در بازار عمدهفروشی خوانده شود، نه بودجه مصوب دولت یا خسارت قطعی اقتصاد آلمان.
چرا گاز گران بر برق بادی و خورشیدی هم اثر میگذارد؟
بازار عمدهفروشی برق اروپا عمدتاً با مدل قیمتگذاری نهایی یا «مرجینال» کار میکند. تولیدکنندگان ابتدا برق را بر اساس هزینه تولید پیشنهاد میدهند. منابعی مثل باد و خورشید با هزینه متغیر پایین معمولاً در ابتدای صف قرار میگیرند و سپس نیروگاههای گرانتر برای تأمین باقی تقاضا وارد میشوند. قیمت نهایی بازار در یک بازه زمانی، معمولاً به هزینه آخرین واحد لازم برای پاسخ به تقاضا وابسته است.
در بسیاری از ساعتهای زمستان، زمانی که تقاضا بالاست یا تولید باد و خورشید کمتر از نیاز است، یک نیروگاه گازسوز ممکن است همان تولیدکننده نهایی باشد. اگر قیمت گاز دو برابر شود، هزینه تولید این نیروگاه بالا میرود و میتواند قیمت تسویه بخش بزرگی از برق خریدوفروششده را نیز افزایش دهد؛ حتی برقی که از باد یا خورشید تولید شده است. این سازوکار در توضیحات رسمی کمیسیون اروپا و آژانس محیط زیست اروپا نیز تشریح شده است.
به این ترتیب، وابستگی قیمت برق به گاز صرفاً تابع درصد تولید برق گازی در کل سال نیست؛ مهم است در چند ساعت حساس، کدام نیروگاه آخرین واحد مورد نیاز بازار بوده است. دو کشور با سهم مشابه برق بادی ممکن است به علت تفاوت شبکه، ذخیرهسازی و اتصال مرزی، حساسیت قیمتی متفاوتی به گاز داشته باشند.
پیوند بحران خلیج فارس با بازار برق آلمان چیست؟
گزارش مونتل افزایش قیمت گاز را تا حد زیادی به پیامدهای جنگ ایران و اختلال در تجارت انرژی، از جمله تنگه هرمز، پیوند میدهد. حتی اگر یک کشور اروپایی از این تنگه گاز مستقیم کمی دریافت کند، بازار گاز طبیعی مایع و رقابت برای محمولههای جهانی میتواند بر قیمت منطقهای اثر بگذارد. واردکنندگان آسیایی و اروپایی در بازار جهانی گاز با یکدیگر رقابت میکنند و اختلال در یک مسیر بزرگ، هزینه تأمین از منابع دیگر را نیز بالا میبرد.
بااینحال، تغییر قیمت گاز تنها عامل قیمت برق نیست. وضعیت هوا، ذخایر گاز، زمانبندی تعمیر نیروگاهها، تولید بادی و خورشیدی، ظرفیت انتقال و تقاضای صنعتی هم تأثیر دارند. بنابراین نمیتوان بدون مدل مقایسهای، تمام افزایش برق را به جنگ ایران نسبت داد. مطالعه مونتل نیز یک مدل سناریویی است که اثر قیمت گاز را در چارچوب مفروضات خود برآورد میکند.
منابع
- خبرگزاری Reuters
- منبع تکمیلی رویترز — گزارش نتایج مطالعه مونتل درباره گاز و برق آلمان، ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی مونتل — انتشار تحلیل مدل زمستانی برق آلمان، ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی کمیسیون اروپا — توضیح سازوکار قیمتگذاری نهایی و قراردادهای بازار برق
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در اقتصاد
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.










