
مذاکرات کاپ۳۱ پس از شکست توافق جمعه وارد روز اضافه شد
اجلاس اقلیمی آنتالیا پس از پایان مهلت جمعه بدون توافق نهایی وارد شنبه شد. اختلاف اروپا و تولیدکنندگان نفت بر سر ذکر سوختهای فسیلی و بودجه اقلیمی ادامه دارد.
تصویر آرشیوی از نشست وزیران انرژی ریاست کاپ۳۱ در آنتالیا، ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶. عکس: Necati Savas / اتحادیه اروپا، ۲۰۲۶؛ مجوز CC BY 4.0.
مذاکرات اقلیمی سازمان ملل در آنتالیای ترکیه روز شنبه ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶ وارد وقت اضافه شد. نمایندگان نزدیک به ۲۰۰ کشور نتوانستند در زمان مقرر جمعه بر سر متن نهایی اجلاس کاپ۳۱ به توافق برسند؛ اختلاف اصلی بر سر ذکر صریح کاهش وابستگی جهان به زغالسنگ، نفت و گاز است. تازهترین پیشنویس منتشرشده اشاره مستقیمی به سوختهای فسیلی ندارد و همین موضوع مخالفت کشورهای اروپایی و برخی دولتهای آسیبپذیر از بحران اقلیمی را برانگیخته است.
در این خبر بینالمللی میخوانید
خبرگزاری آسوشیتدپرس و شبکه خبری ایرلند RTÉ گزارش دادهاند مذاکرات که قرار بود جمعه پایان یابد، شنبه نیز ادامه دارد. تا صبح شنبه متن توافق تازهای منتشر نشده و هیئتهای شرکتکننده همچنان درباره تعهدهای مرتبط با انرژی و تأمین مالی اقلیمی گفتوگو میکنند. بنابراین خبر تمدید نشست را نباید به معنای تصویب یک توافق یا شکست رسمی و قطعی اجلاس دانست؛ نتیجه نهایی در گرو تصمیم کشورها و اعلام ریاست کنفرانس است.
اختلاف درباره نفت و گاز در متن نهایی
بحث اصلی به عبارتی بازمیگردد که در مذاکرات اقلیمی سالهای اخیر برای انتقال تدریجی اقتصاد جهانی از سوختهای فسیلی به انرژی پاک اهمیت یافته است. نسخه کوتاهتر پیشنویس پنجشنبه، برخلاف متنهای اولیه، هیچ اشاره آشکاری به نفت، گاز یا زغالسنگ نداشت. از دید دولتهای معترض، حذف این واژهها از توافقی که هدف آن مقابله با گرمشدن زمین است، پیام سیاسی منفی درباره اراده دولتها برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای خواهد داشت.
گروه کشورهای عربی و چند تولیدکننده بزرگ انرژی استدلال کردهاند هر دولت باید بتواند بر اساس شرایط اقتصادی و منابع خود مسیر کاهش انتشار را انتخاب کند. عربستان سعودی با بازگرداندن عبارت مربوط به سوختهای فسیلی در متن نهایی مخالفت کرده است. در مقابل، پاناما گفته نمیتواند توافقی را بپذیرد که این موضوع را نادیده میگیرد و خواستار محدود کردن تولید جهانی نفت به سطح کنونی شده است. این مواضع نشان میدهد فاصله طرفها فقط بر سر نگارش یک جمله نیست، بلکه به آینده تولید انرژی و توزیع هزینههای گذار مربوط میشود.
در سوی دیگر، اتحادیه اروپا از ریاست مشترک ترکیه و استرالیا خواسته است تکلیف زبان توافق درباره سوختهای فسیلی را روشن کند. خبرنگار RTÉ از مشاجرههای تند دیپلماتیک در نشستهای پشتدرهای بسته خبر داده است. نمایندگان اروپایی در برابر پیشنهاد بررسی گسترده نقش جذب و ذخیره کربن، بر ضرورت اشاره مستقیم به سوختهای فسیلی اصرار داشتهاند. این اختلاف مانع از آن شده که طرفها بستهای مورد قبول همه کشورها برای اعلام پایانی تهیه کنند.
فناوری جذب و ذخیره کربن بخشی از راهحل کاهش انتشار در صنایع دشوار مانند تولید سیمان و فولاد به شمار میآید، اما نهادهای علمی هشدار میدهند اتکا به گسترش احتمالی این فناوری جایگزین کاهش فوری انتشار در بخشهای اصلی اقتصاد نیست. منتقدان بیم دارند تعهدهای مبهم درباره جذب کربن در آینده به تولیدکنندگان نفت و گاز امکان دهد استخراج و مصرف کنونی را بدون تغییر جدی ادامه دهند. حامیان این فناوری بر نقش آن در کاهش انتشار صنایع و حفظ امنیت انرژی تأکید میکنند.
کریس بوون، وزیر اقلیم و انرژی استرالیا که ریاست مذاکرات را بر عهده دارد، جمعه گفت دستیابی به توافق هنوز ممکن است. ترکیه نیز بهعنوان میزبان و یکی از ریاستهای کنفرانس باید میان مواضع متضاد هیئتها سازش ایجاد کند. سازوکار تصمیمگیری در اجلاسهای اقلیمی بر اجماع استوار است؛ به همین دلیل مخالفت علنی چند دولت میتواند مانع تصویب یک متن واحد شود، حتی اگر بسیاری از کشورها از آن حمایت کنند.
تأمین مالی اقلیم و درخواست کشورهای آسیبپذیر
تأمین منابع مالی برای کشورهایی که در برابر موج گرما، خشکسالی، سیل و بالا آمدن سطح آب دریا آسیبپذیرند، دومین محور جدی مناقشه است. کشورهای جزیرهای و شماری از دولتهای آفریقایی میگویند تعهدهای مالی کشورهای ثروتمند با شدت خسارتها متناسب نیست. آنان هم پول بیشتر برای سازگاری با تغییر اقلیم میخواهند و هم دسترسی سریعتر و کمهزینهتر به صندوقها و سازوکارهای حمایتی. اردن نیز بر سادهتر شدن مسیر دستیابی کشورهای در حال توسعه به منابع وعدهدادهشده تأکید کرده است.
دولتهای اروپایی در برخی موضوعها مانند برقرسانی و روش دسترسی به منابع مالی انعطاف نشان دادهاند، اما حاضر نیستند برای رسیدن به توافق، اصل طرح موضوع سوختهای فسیلی را کنار بگذارند. وزیران آفریقایی نیز در پایان نشست جمعه نسبت به کنار گذاشته شدن خواستههای کشورهای در حال توسعه اعتراض کردند. اختلاف مالی و اختلاف انرژی به هم مرتبطاند، زیرا گذار از سوخت فسیلی برای کشورهای کمدرآمد بدون سرمایهگذاری خارجی در شبکه برق، حملونقل و زیرساختهای مقاوم بسیار پرهزینه است.
خروجی اجلاس آنتالیا بر سیاست انرژی کشورهای صادرکننده نفت از جمله ایران، کشورهای خلیج فارس و دیگر تولیدکنندگان اثر سیاسی خواهد گذاشت، اما یک عبارت کلی در بیانیه نهایی به خودی خود به معنای ممنوعیت فوری صادرات نفت یا تصویب مقررات الزامآور داخلی کشورها نیست. تعهدهای بینالمللی باید با سیاستهای ملی، منابع بودجه و برنامههای اجرایی همراه شوند تا بر حجم انتشار اثر واقعی بگذارند.
در توافق پاریس، کشورها هدف محدود کردن افزایش میانگین دمای جهانی را نسبت به دوران پیشاصنعتی پذیرفتهاند. پژوهشگران اقلیمی میگویند جهان با سیاستهای فعلی در مسیر عبور از آستانه ۱٫۵ درجه سانتیگراد قرار دارد و بدون کاهش سریع و پایدار انتشار، خطر خسارتهای شدید بیشتر میشود. بنابراین کشورهای معترض بر این باورند توافقی که از عامل اصلی انتشار نامی نبرد، با مقیاس بحران هماهنگ نیست؛ تولیدکنندگان انرژی اما خواهان حفظ حق انتخاب مسیرهای متفاوت برای تحقق هدف مشترک هستند.
تا صبح شنبه هیچ زمان قطعی برای رأیگیری نهایی یا اعلام متن تازه توافق تعیین نشده بود. ریاست نشست باید میان خواستههای اتحادیه اروپا، تولیدکنندگان نفت، کشورهای جزیرهای و دولتهای نیازمند حمایت مالی راهی پیدا کند. معیار اصلی ارزیابی نتیجه این خواهد بود که توافق احتمالی چه تعهدهایی درباره کاهش انتشار، سازوکار سنجش پیشرفت و تأمین مالی سازگاری در خود داشته باشد.
مبنای خبری: آسوشیتدپرس، ۲۱ نوامبر و گزارش خبرنگار RTÉ از آنتالیا، ۲۱ نوامبر. رونما پیشتر حذف عبارت گذار از سوخت فسیلی از پیشنویس را پوشش داده است.
منابع
- خبرگزاری Associated Press (AP)
- منبع تکمیلی گزارش خبرنگار RTÉ از آنتالیا، ۲۱ نوامبر
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در اروپا
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.








