
هشدار عضو بانک مرکزی اروپا درباره تورم انرژی؛ گاز و ذخیره زمستانی زیر ذرهبین
عضو شورای حکمرانی بانک مرکزی اروپا نسبت به سرایت گرانی گاز و انرژی به تورم منطقه یورو هشدار داد؛ تورم اکتبر ۴ درصد و تورم انرژی ۲۰٫۸ درصد بود.
تصویر آرشیوی از ساختمان اصلی بانک مرکزی اروپا در فرانکفورت؛ برای گزارش هشدار تازه درباره سرایت شوک انرژی به تورم.
آلوارو سانتوس پریرا، عضو شورای حکمرانی بانک مرکزی اروپا، روز ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ هشدار داد افزایش قیمت گاز و نفت میتواند تورم منطقه یورو را به بخشهای دیگر اقتصاد منتقل کند. تورم سالانه منطقه در اکتبر به ۴ درصد رسیده و سهم رشد قیمت انرژی بسیار بالاست.
در این خبر بینالمللی میخوانید
آنچه باید بدانیم
آلوارو سانتوس پریرا، رئیس بانک پرتغال و عضو شورای حکمرانی بانک مرکزی اروپا، در سخنرانی جمعه ۲۰ نوامبر در لیسبون گفت فشارهای تورمی ناشی از انرژی قابل توجه است. او توضیح داد پرسش اصلی سیاستگذاران این است که آیا گرانی گاز، نفت و فرآوردههای پالایشی به سایر قیمتهای اقتصاد سرایت میکند یا خیر. این هشدار بیان ارزیابی یک عضو شورا است و نباید آن را بهعنوان تصمیم رسمی همه اعضای بانک مرکزی اروپا درباره افزایش بعدی نرخ بهره معرفی کرد.
تورم منطقه یورو در اکتبر به ۴ درصد رسیده بود؛ حدود دو برابر هدف میانمدت دو درصدی بانک مرکزی اروپا. در این دوره تورم انرژی به ۲۰٫۸ درصد رسید. تفاوت این دو رقم مهم است: افزایش بیش از ۲۰ درصدی قیمت انرژی لزوماً به معنی افزایش هماندازه قیمت کل کالاها و خدمات نیست، زیرا انرژی تنها بخشی از سبد مصرف خانوارها و هزینه تولید بنگاهها را تشکیل میدهد.
چرا گاز برای اروپا حساستر شده است؟
سانتوس پریرا بر قیمت بالای گاز طبیعی و پایینبودن ذخایر در بخشی از کشورهای شمال اروپا تأکید کرد. در ماههای سرد، مصرف گاز برای گرمایش افزایش مییابد و اگر ذخایر یا واردات کافی نباشد، فشار بر قیمت بیشتر میشود. میزان تأثیر بر هر کشور به ترکیب نیروگاهها، قراردادهای وارداتی، زیرساخت ذخیرهسازی و شرایط آبوهوایی وابسته است؛ ازاینرو نمیتوان برای تمام کشورهای منطقه یورو یک نرخ خطر یکسان اعلام کرد.
یکی از نگرانیهای او سناریوی زمستان سرد است. در چنین حالتی، نیاز مصرفی بیشتر میتواند ذخایر را سریعتر کاهش دهد و در بعضی بازارها قیمت برق را بالا ببرد. بااینحال سردبودن زمستان و اختلال واقعی ذخیره در آینده هنوز رخداد قطعی نیست و باید میان دادههای فعلی انبار گاز، پیشبینی دما و سناریوی کمبود تمایز گذاشت. هشدار سیاستگذار درباره ریسک به معنی گزارش وقوع خاموشی یا کمبود سوخت در همان روز نیست.
سرایت تورم انرژی به سایر قیمتها چگونه رخ میدهد؟
وقتی قیمت گاز و برق بالا میرود، کارخانههای پرمصرف انرژی مانند شیمیایی، فلزات و مصالح ساختمانی ممکن است با افزایش هزینه تولید مواجه شوند. شرکتها میتوانند بخشی از هزینه را در سود خود جذب کنند، قیمت فروش را افزایش دهند یا تولید را تنظیم کنند. نسبت انتقال هزینه به تقاضا، رقابت و قراردادهای فروش بستگی دارد. اگر افزایش قیمت به کالاهای واسطهای برسد، تولیدکننده محصول نهایی نیز ممکن است آن را در قیمتگذاری آینده در نظر بگیرد.
مرحله بعدی میتواند از مسیر دستمزد و انتظارات تورمی شکل بگیرد. اگر خانوارها و کارکنان انتظار داشته باشند گرانی طولانی شود، ممکن است دستمزد بالاتر بخواهند و کسبوکارها افزایش قیمت تازه را پیشبینی کنند. این سازوکار «اثر مرتبه دوم» نامیده میشود و یکی از نگرانیهای بانکهای مرکزی است. بااینحال وجود تورم بالای انرژی بهتنهایی اثبات نمیکند این فرایند در همه بخشها رخ داده است.
ارتباط با تنگه هرمز و اختلال حمل نفتکشها
عضو شورای حکمرانی بانک مرکزی اروپا به عدمقطعیت درباره بازگشایی کامل مسیر تنگه هرمز و ادامه اختلال رفتوآمد نفتکشها اشاره کرده است. محدودیت مسیرهای دریایی میتواند زمان حمل و هزینه بیمه محمولههای انرژی را تغییر دهد. اما برای اندازهگیری اثر واقعی بر عرضه اروپا باید حجم ورود محمولههای نفت و گاز، مسیرهای جایگزین و زمان تحویل را بررسی کرد. صرف انتشار یک هشدار امنیتی برای نتیجهگیری درباره کاهش معین عرضه کافی نیست.
بازار نفت و گاز رفتار یکسانی ندارند. قراردادهای نفت خام ممکن است در یک هفته به دلیل انتظار افزایش عرضه افت کنند، درحالیکه گاز منطقهای اروپا به دلیل ظرفیت محدود ذخیره و مسیر انتقال، نوسان دیگری تجربه کند. ازاینرو نباید روند کوتاهمدت برنت را به شکل خودکار جانشین قیمت گاز در بازار اروپایی دانست. هزینه برق نیز تابع قیمت آخرین نیروگاه لازم برای پاسخ به تقاضا، سهم انرژی تجدیدپذیر و وضعیت شبکه است.
اثر بر خانوارها و صنایع اروپایی
برای خانوارها پیامد نهایی گرانی انرژی به نوع قرارداد برق و گاز، یارانه دولتی و بهرهوری ساختمان بستگی دارد. برخی خانوارها با تعرفه ثابت تا پایان دوره قرارداد از نوسان بازار عمدهفروشی مصون میمانند و برخی زودتر افزایش هزینه را تجربه میکنند. در تحلیل هزینه زندگی باید علاوه بر شاخص رسمی تورم انرژی، سهم انرژی در سبد واقعی خانوار و هزینه حملونقل را نیز سنجید.
برای کارخانهها، ادامه قیمت بالای انرژی میتواند توان رقابت صادراتی را کاهش دهد، بهویژه اگر رقبای خارجی انرژی ارزانتری بخرند. در مقابل شرکتهایی با قرارداد بلندمدت یا استفاده بیشتر از برق تجدیدپذیر ممکن است آسیب کمتری ببینند. دولتها نیز در طراحی یارانه باید میان حمایت از مصرفکننده و حفظ انگیزه کاهش مصرف انرژی توازن برقرار کنند. نمیتوان با اتکا به قیمت بازار عمدهفروشی، یک عدد قطعی برای افزایش قبض تمام شهروندان اروپا اعلام کرد.
بانک مرکزی اروپا چه تصمیمی خواهد گرفت؟
وظیفه بانک مرکزی اروپا حفظ ثبات قیمتهاست، اما ابزار نرخ بهره مستقیماً نمیتواند عرضه گاز یا ظرفیت ذخیرهسازی را افزایش دهد. بالا بردن نرخ بهره ممکن است رشد تقاضا و انتظارات تورمی را مهار کند، درحالیکه افزایش بیش از حد آن به فعالیت اقتصادی آسیب میزند. شورا باید تشخیص دهد شوک انرژی تا چه حد موقت است و آیا به قیمت خدمات و دستمزدها منتقل شده است یا نه. این ارزیابی با دادههای بعدی تورم پایه و دستمزد دقیقتر میشود.
سخنان سانتوس پریرا در یک کنفرانس اقتصادی بیان شد؛ در خبر حاضر هیچ تصمیم تازهای از جلسه رسمی تعیین نرخ بهره گزارش نمیشود. انتظار بازار برای افزایش احتمالی نرخ در آینده نیز به معنی تصویب یا زمانبندی قطعی آن نیست. برای سنجش جهت سیاست بانک مرکزی باید بیانیه رسمی شورا و صورتجلسههای بعدی را از سخنان فردی اعضا جدا کرد.
چه چیزی را باید در زمستان دنبال کرد؟
میزان پرشدگی مخازن گاز، جریان ورود گاز طبیعی مایع، قیمتهای عمدهفروشی برق، اختلاف قیمت قراردادهای زمستانی و روند تورم خدمات مجموعهای از شاخصهای قابل پیگیریاند. اگر موجودی گاز بالا برود یا تقاضا با هوای معتدل کاهش یابد، بخشی از فشار قیمت ممکن است کم شود. اما اگر زمستان سرد با اختلال حملونقل و افزایش هزینه بیمه همراه شود، ریسک تورمی تقویت خواهد شد. هیچیک از این سناریوها در روز انتشار قطعی نبود.
برای زمینه تاریخی، گزارش رونما از افزایش قیمت تولیدکننده آلمان نمونهای از عبور هزینه انرژی به تولید صنعتی است. آن گزارش آمار ثبتشده اکتبر آلمان را ارائه میکند و خبر حاضر موضع یک عضو بانک مرکزی اروپا درباره ریسک آینده است. تفکیک واقعیت آماری، هشدار سیاستی و پیشبینی شرط تحلیل دقیق این موضوع است.
منابع
- خبرگزاری Reuters
- منبع رسمی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
- منبع تکمیلی رویترز، سخنان آلوارو سانتوس پریرا درباره تورم گاز، ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی اداره آمار آلمان، نمونه تازه تغییر قیمتهای صنعتی
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در اروپا
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.









