
روسیه و ایران به گروه ویژه جدید آمریکا در خزر اعتراض کردند
پس از اعلام سنتکام درباره «دروازه آهنین» برای مسدودکردن مسیرهای زمینی و خزری انتقال تسلیحات به ایران، وزارت خارجه روسیه آن را نقض حقوق بینالملل خواند و تهران بر هماهنگی با مسکو تأکید کرد.
وزارت خارجه روسیه ایجاد گروه ویژه «دروازه آهنین» توسط ارتش آمریکا برای نظارت بر مسیرهای زمینی و دریایی شمال ایران و دریای خزر را «تهدیدی آشکار» برای حقوق کشورهای ساحلی و نقض هنجارهای حقوق بینالملل خوانده است. به گزارش یورونیوز در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶، فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) بر ادامه محاصره دریایی ایران و مسدودکردن مسیرهای زمینی و خزری سپاه پاسداران تأکید کرده و تهران نیز از هماهنگی بیشتر با مسکو در برابر این اقدامها سخن گفته است.
در این خبر سیاسی میخوانید
جزئیات
سنتکام در ۷ نوامبر ایجاد گروه ویژه «دروازه آهنین» را اعلام کرد؛ یگانی که هدف اعلامیاش جلوگیری از انتقال تسلیحات پیشرفته و اقلام دومنظوره به ایران از مرزهای زمینی و دریای خزر است. چهارشنبه ۱۱ نوامبر سنتکام در پیامی در ایکس نوشت نیروهای آمریکایی شبانهروز برای باز نگهداشتن تنگه هرمز به روی کشتیرانی تجاری کار میکنند، «محاصره دریایی آهنین» علیه ایران را بهطور جدی اجرا میکنند و با شرکای آمریکا برای جلوگیری از استفاده سپاه از مسیرهای زمینی و خزر برای جابهجایی سلاحهای پیشرفته، فناوریهای دومنظوره، اقلام تحریمشده و درآمدهای غیرقانونی همکاری میکنند.
وزارت خارجه روسیه طرح آمریکا برای تشکیل گروه ویژه نظارت بر مسیرهای تجاری و حملونقل ایران در منطقه خزر را «تهدیدی آشکار» برای حقوق و منافع کشورهای ساحلی خواند و گفت امنیت خزر موضوعی داخلی است که فقط به پنج کشور ساحلی مربوط میشود. مسکو این اقدام را گامی تشدیدکننده و تحریکآمیز و نقض آشکار حقوق بینالملل توصیف کرد و پشتیبانی کامل خود از موضع مقامهای ایران را اعلام کرد که میگویند فشار اقتصادی مستمر اقتصاد ایران را فرو نمیریزد.
همزمان، دفتر روابط عمومی نیروی دریایی سپاه روز پنجشنبه ۱۲ نوامبر اعلام کرد شب قبل دو «ابرنفتکش» هنگام عبور از مسیر جنوبی تنگه هرمز با «انفجاری عظیم» متوقف شدهاند. سپاه گفت این دو کشتی بیش از چهار میلیون بشکه نفت حمل میکردند و به هشدارهای مکرر درباره غیرمجاز و ناامنبودن مسیر جنوبی توجه نکرده بودند. این ادعا را یورونیوز بازگو کرده و از منبعی مستقل تأیید نکرده است.
چرا؟
مؤسسه مطالعه جنگ (ISW) و «پروژه تهدیدهای حیاتی» در ارزیابی مشترکی که یورونیوز نقل کرده میگویند ایران و روسیه برای خنثیکردن تلاش آمریکا در جلوگیری از ارسال سلاح به ایران از مسیر خزر و زمین همکاری میکنند. بنا بر این ارزیابی، ایران پیش و در جریان جنگ ۲۰۲۶ آمریکا، اسرائیل و ایران از مسیرهای تجاری خزر با روسیه برای واردات سلاح روسی استفاده کرده و همین اوکراین را در ژوئیه ۲۰۲۶ به حمله به یک محموله واداشته است. ISW میگوید خزر از دسترس نهادهای نظارتی غربی دور است و کشتیهای باری روسی تحریمشده محموله را از بنادر آستاراخان و اولیا به بنادر انزلی، نوشهر و امیرآباد میبرند و هنگام نزدیکشدن به ساحل سامانه شناسایی خودکار (AIS) را خاموش میکنند.
جنگ آمریکا و ایران، به نوشته روزنامه داون، در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد و از آن زمان قیمت سوخت در منطقه، از جمله پاکستان، دستخوش نوسان شده است. در چنین فضایی تنگه هرمز و راههای شمالی ایران هر دو به صحنه رقابت تبدیل شدهاند.
واکنشها
واکنش آمریکا
سنتکام در بیانیه ۱۱ نوامبر تأکید کرد محاصره دریایی ادامه دارد و تلاش برای جلوگیری از انتقال سلاح و درآمد از مسیرهای زمینی و خزری به سپاه افزایش یافته است. یورونیوز در گزارش ۱۳ نوامبر هم نوشت آمریکا ادعای سپاه درباره نابودی یک رادار هشدار زودهنگام آمریکایی در بحرین را رد کرده است؛ ادعایی که آفریکانیوز آن را نخستین ادعای از این نوع در ماههای اخیر توصیف کرده است. پاسخ رسمی واشنگتن به انتقاد روسیه و ایران از «دروازه آهنین» در منابع بررسیشده تا ۱۴ نوامبر یافت نشد.
واکنش روسیه
وزارت خارجه روسیه با اشاره به اینکه امنیت خزر فقط به پنج کشور ساحلی مربوط است، اقدام آمریکا را تهدیدی آشکار برای حقوق این کشورها و نقض حقوق بینالملل نامید. مسکو همچنین ابراز داشت از موضع ایران حمایت میکند که میگوید فشار اقتصادی نمیتواند اقتصاد ایران را فرو بپاشد. بیانیه روسیه شواهد یا جزئیات حقوقی بیشتری درباره چگونگی نقض ادعایی منتشر نکرده است.
واکنش ایران
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ایران در امور حقوقی و بینالمللی، پس از دیدار با سفیر روسیه در تهران گفت دو طرف درباره مقابله با «اقدامات یکجانبه آمریکا» و برنامه «دروازه آهنین» گفتوگو کرده و بر لزوم هماهنگی در برابر تهدیدهای مشترک تأکید کردهاند. او افزود منافع کشورهای ساحلی نیز با حفظ ثبات و امنیت در خزر تأمین میشود. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، پس از دیدار با ولادیمیر پوتین در مسکو گفت شورا توافق اجرایی ساخت راهآهن رشت–آستارا را تصویب کرده و درباره لولههای گاز از روسیه به ایران هم گفتوگو شده است. او در پیامی در ایکس به اروپا هشدار داد اگر آمریکا جنگ تازهای علیه ایران آغاز کند، هر پایگاه درگیر هدف مشروع خواهد بود. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، نیز رویکرد واشنگتن در منطقه را «اسرائیل اول» توصیف کرد.
واکنش سازمان ملل
دستیار دبیرکل سازمان ملل برای خاورمیانه، آسیا و اقیانوسیه، به گزارش آنادولو در ۱۴ نوامبر، نسبت به افزایش حملات دریایی هشدار داد و خواستار بازگرداندن ناوبری امن در تنگه هرمز و دریای سرخ شد؛ او گفت کشتیهای غیرنظامی و تجاری نباید هدف قرار گیرند. این هشدار مستقیماً به «دروازه آهنین» اشاره نمیکند.
آنچه باید بدانیم
ISW و پروژه تهدیدهای حیاتی میگویند ایران محدودیت ادعاشده ۲۰۰۰ کیلومتر بردِ موشکهای بالستیک را کنار گذاشته است. خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه، از نمایش موشکی تازه در «شهر موشکی» سپاه خبر داد که با ترکیب کلاهک «فتاح» و تقویتکننده «خیبرشکن ۲» برد موشک مافوقصوت فتاح را از ۱٬۴۰۰ به ۲٬۰۰۰ کیلومتر رسانده است. رضایی همچنین به دستوری منسوب به آیتالله مجتبی خامنهای، رهبر ایران، اشاره کرد که میگوید در مقابله با دشمن «هیچ محدودیت جغرافیایی» نیست. صحت و جزئیات فنی این ادعاها مستقل تأیید نشده است.
در همین حال، به گفته یورونیوز، تلاشهای دیپلماتیک با میانجیگری قطر و پاکستان ادامه دارد و تهران از سرگیری هر مذاکره رسمی با واشنگتن را مشروط به برآوردهشدن خواستههایش کرده است.
راهکار
در بحثی که مقامها و نهادها مطرح کردهاند، سنتکام بر اجرای محاصره و همکاری با شرکا برای بستن مسیرهای زمینی و خزری تکیه میکند؛ روسیه و ایران بر هماهنگی و این اصل که امنیت خزر امر کشورهای ساحلی است. ایران و روسیه راهآهن رشت–آستارا، حلقه مفقوده کریدور شمال–جنوب، و خطوط لوله گاز را مسیر جایگزین اقتصادی میدانند. سازمان ملل ناوبری امن را مطالبه کرده و قطر و پاکستان میانجیگری را ادامه میدهند؛ مذاکره رسمی تا برآوردهشدن شروط ایران آغاز نشده است.
پیشینه
ایران و روسیه در سالهای اخیر روابط امنیتی و اقتصادی خود را از طریق کریدور شمال–جنوب گسترش دادهاند و تکمیل خط آهن رشت–آستارا یکی از پروژههای شاخص دو کشور است. ISW میگوید اوکراین در ژوئیه ۲۰۲۶ محمولهای در خزر را هدف قرار داد و یورونیوز یادآور میشود سرویس امنیتی اوکراین پیشتر اعلام کرده بود پهپادهای دوربردش دو کشتی باری را در خزر هدف گرفته که به ادعای کییف تجهیزات نظامی میان ایران و روسیه جابهجا میکردند. موضع روسیه و ایران درباره این ادعاها در گزارشهای بررسیشده درج نشده است.
مرحله بعد
پیگیریهای بعدی شامل واکنش رسمی آمریکا به انتقاد روسیه و ایران، اجرای عملی «دروازه آهنین» در خزر و جزئیات حادثه دو نفتکش در هرمز است. کاخ سفید ۱۳ نوامبر برگزاری دیدار سهجانبه رهبران آمریکا، چین و روسیه را در حاشیه نشست اپک شنژن در هفته آینده تأیید کرد؛ دستور کار آن در گزارشهای بررسیشده اعلام نشده بود.
منابع
- منبع اصلی یورونیوز؛ ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در امنیت و ژئوپلیتیک
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.










