
نمایندگان ایران درباره تغییر دکترین هستهای و خروج از انپیتی بحث میکنند
یورونیوز فارسی از بحث داغ مجلس و حلقههای قدرت در ایران دربارهی بازنگری دکترین هستهای و خروج از انپیتی گزارش داد؛ وزارت خارجه همچنان بر پایبندی به معاهده تأکید دارد.
شهر موشکی راهبردی هوافضای سپاه. عکس: ایرنا، از طریق یورونیوز
بحث دربارهی دکترین هستهای ایران و احتمال خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) در مجلس و حلقههای قدرت جمهوری اسلامی بالا گرفته است. به گزارش بخش فارسی یورونیوز در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، این مناقشه در شرایطی شدت گرفته که آمریکا و اسرائیل توانایی ایران برای ساخت سلاح هستهای را هدف اصلی جنگ خود با ایران اعلام کردهاند. یورونیوز مینویسد نتیجهی انتخابات میاندورهای آمریکا فعلاً احتمال حملهی تازهی تمامعیار آمریکا و اسرائیل را کمتر کرده، اما هدف بنیادین واشنگتن، یعنی جلوگیری از هر برنامهی هستهای ایران، بحث داخلی را تند کرده است. وزارت خارجهی ایران در عین حال تأکید میکند که کشور همچنان به معاهده پایبند است.
در این خبر سیاسی میخوانید
جزئیات رویداد
کامران غضنفری، نمایندهی مجلس، روز جمعه به یورونیوز گفت ساخت سلاح هستهای برای ایران بسیار ضروریتر از خنثی کردن آن چیزی است که او «تبلیغات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی» مینامد. او گفت چون آمریکا و اسرائیل بارها ایران را به استفاده از سلاح هستهای تهدید کردهاند، نمیتوان نسبت به این تهدید بیتفاوت بود و باید دکترین هستهای جمهوری اسلامی بازنگری شود تا دشمن بداند در صورت حملهی هستهای با پاسخ متقابل روبهرو میشود. غضنفری گفت نبود زیردریایی هستهای و بمبافکن لزوماً بازدارندگی را از بین نمیبرد، چون موشکها هم میتوانند کلاهک هستهای حمل کنند. او افزود به باور او این تغییر دکترین در عمل رخ داده و مجلس نیز خروج از انپیتی را دنبال میکند.
روز پنجشنبه ۱۲ نوامبر مجلس خبرگان رهبری هم در بیانیهای خواستار بررسی خروج از انپیتی شد. یورونیوز از این بیانیه نقل میکند که بررسی موضوع خروج، بازبینی دکترین دفاعی کشور و ایجاد بازدارندگی لازم «ضرورتی اجتنابناپذیر» شده و به خواست عمومی و ملی بدل شده است. وزارت خارجهی ایران نیز در اعلام آخرین موضع خود دربارهی عضویت در انپیتی تأکید کرد که جمهوری اسلامی همچنان به این معاهده پایبند است.
پیشینه رویداد
ریشهی بحث در جنگ و فشار آمریکا و اسرائیل است. به گفتهی یورونیوز، واشنگتن و تلآویو توان ساخت سلاح هستهای ایران را هدف اصلی جنگ خود نامیدهاند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی که طبق گزارشها از ۹ اوت ۲۰۲۶ در این سمت است، در ۲۲ اوت در گفتوگو با صدا و سیما گفت دونالد ترامپ «بهجای امنیت هستهای، ناامنی هستهای ایجاد کرده» و گفته بود انپیتی در جلوگیری از حملهی آمریکا کارساز نبوده است؛ ترامپ پیشتر گفته بود ایران هرگز اجازهی داشتن سلاح هستهای نخواهد یافت.
رضایی در ۱۱ نوامبر نیز، به نقل از بیزینسدی، گفت ایران اورانیوم غنیشده را از کشور خارج نمیکند، چون برای طراحی کشتی و زیردریایی با انرژی هستهای به آن نیاز دارد و به مسکو هم اطلاع داده که این مواد در کشور میماند. در سپتامبر او اعلام کرده بود ایران به فتوای رهبر درگذشتهی کشور، علی خامنهای، مبنی بر حرمت سلاح هستهای پایبند است و دکترین را تغییر نداده، اما نمیداند در آینده چه رخ میدهد.
واکنشها
واکنش نمایندگان تندرو مجلس
غضنفری در گفتوگو با یورونیوز گفت وقتی دبیر شورای عالی امنیت ملی میگوید «چیزی داریم»، منظورش سلاحی معمولی نیست و به باور او به «سلاح ویژه» اشاره دارد. او افزود مجلس خروج از انپیتی را پیگیری میکند، اما سال گذشته برخی اعضای هیئترئیسهی مجلس مانع شدند و هنوز موانعی جلوی ورود طرح به صحن علنی را میگیرد. احمد بخشایش، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، نیز به نوشتهی «آوتلوک ایندیا» گفته است اگر ایران دکترین را تغییر دهد، باید نخست بمب بسازد و سپس از معاهده خارج شود. ابراهیم رضایی، عضو همین کمیسیون، ۳ نوامبر گفت ۱۰ طرح برای خروج ثبت شده است.
واکنش منتقدان خروج از معاهده
حشمتالله فلاحتپیشه، نمایندهی پیشین مجلس، به یورونیوز گفت حتی با چند کلاهک هم ایران بازدارندگی هستهای نخواهد داشت، چون بازدارندگی سه جزء دارد: داشتن بمب اتمی، توازن بازدارنده و توان ضربهی نهایی. او گفت نمیداند کشور بمب دارد یا نه، اما تا آنجا که میداند برنامه صلحآمیز بوده و ابعاد نظامی احتمالی آن با برجام بسته شده است. فلاحتپیشه استراتژی نظامی ایران را متعارف و نسبتاً کارآمد خواند و گفت بعید میداند منظور محسن رضایی از «چیزی داریم» بمب اتمی باشد. به گفتهی او، شورای عالی امنیت ملی با طرح سهفوریتی نمایندگان برای خروج موافقت نکرده، وگرنه طرح در صحن علنی بود، و خروج از انپیتی زمینهساز جنگهای آینده است.
واکنش وزارت خارجهی ایران
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، روز دوشنبه ۹ نوامبر گفت تهران تعهدات معاهدهای خود را معلق نکرده، هرچند همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی محدود است. به نوشتهی «آوتلوک ایندیا»، بازرسیها به نیروگاه بوشهر محدود مانده و خروج از معاهده مستلزم اعلام رسمی به سبب «رویدادهای فوقالعاده» است. بقایی ۳ نوامبر هم گفته بود ایران عضو انپیتی است و هنوز زود است دربارهی ازسرگیری بازرسیها صحبت شود، چون رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، باید نخست حملات آمریکا و اسرائیل به زیرساخت هستهای ایران را محکوم کند.
واکنش آمریکا و اسرائیل
ترامپ پیشتر بارها گفته است ایران هرگز اجازهی داشتن سلاح هستهای نخواهد یافت. یورونیوز گزارش میدهد مذاکرات رسمی با واشنگتن هنوز از سوی تهران به تحقق خواستههایش مشروط شده و میانجیگری قطر و پاکستان ادامه دارد. تا ۱۴ نوامبر واکنش تازهای از واشنگتن، تلآویو یا آژانس بینالمللی انرژی اتمی به بیانیهی مجلس خبرگان یافت نشد.
ابعاد و دادههای پرونده
باید میان بحث و تصمیم فرق گذاشت. بخش فارسی یورونیوز و منابع دیگر هیچ تصمیم رسمی برای ساخت سلاح یا خروج از معاهده گزارش نکردهاند. وزارت خارجه عضویت در انپیتی را تأیید میکند، شورای عالی امنیت ملی طبق گفتهی فلاحتپیشه با طرح سهفوریتی خروج موافقت نکرده، و محسن رضایی تأکید کرده دکترین تغییر نکرده است. در مقابل، غضنفری میگوید تغییر در عمل رخ داده؛ این ادعا مستقل راستیآزمایی نشده است. بازرسیهای آژانس نیز به بوشهر محدود است.
راهکار
در مواضع نقلشده، دو مسیر دیده میشود. نمایندگان تندرو و مجلس خبرگان بازبینی دکترین دفاعی و بررسی خروج از انپیتی را خواستار شدهاند. در برابر، فلاحتپیشه میگوید رابطهی ایران با انپیتی در عمل آسیب دیده و ماندن یا رفتن به ماهیت رابطهی تهران و واشنگتن بستگی دارد. وزارت خارجه شرط بازگشت به بازرسیها را محکومکردن حملات از سوی گروسی عنوان کرده است. قطر و پاکستان نیز طبق یورونیوز برای از سرگیری مذاکرات تلاش میکنند، اما تهران ازسرگیری رسمی مذاکره را به تحقق خواستههایش مشروط کرده است.
پیشینه
ایران از ۱۹۷۰ عضو انپیتی است. در ماههای اخیر طرحهای متعددی برای خروج در مجلس ثبت شده است؛ ابراهیم رضایی ۳ نوامبر از ثبت ۱۰ طرح خبر داد. به نوشتهی «دیفنس پست»، وزارت خارجه در ژوئن گفته بود لایحهی خروج در حال تهیه است، اما خروج هنوز سیاست دولت نشده است؛ بقایی هم در ۳۰ مارس ۲۰۲۶ گفته بود مجلس و نهادهای دیگر خروج را بررسی میکنند. جنگ آمریکا و ایران، به نوشتهی دان، از ۲۸ فوریهی ۲۰۲۶ آغاز شد و همکاری ایران با آژانس اکنون محدود است. محسن رضایی، فرمانده پیشین سپاه، در اوت ۲۰۲۶ به دبیری شورای عالی امنیت ملی منصوب شد و مواضع او دربارهی دکترین هستهای بحثبرانگیز بوده است؛ محمود صادقی، نمایندهی پیشین اصلاحطلب، در پاسخ نوشت جایگاه او دبیری شورای عالی امنیت ملی است نه ریاست جمهوری.
گام بعدی
باید دید طرح خروج از انپیتی به صحن علنی میرسد یا نه، شورای عالی امنیت ملی موضع خود را اعلام میکند، و گفتوگوهای میانجیها با واشنگتن ادامه مییابد. هر تغییری در موضع رسمی وزارت خارجه یا اعلام رسمی خروج، مبنای بهروزرسانی این گزارش خواهد بود.
منابع
منبع اصلی: Euronews (بخش فارسی). منابع تکمیلی: Outlook India، Defense Post، BusinessDay.
منابع
- منبع اصلی Euronews (بخش فارسی)
- منبع تکمیلی Outlook India
- منبع تکمیلی Defense Post
- منبع تکمیلی BusinessDay
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در امنیت و ژئوپلیتیک
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.










