اگر دموکرات‌ها کنگره را بگیرند، ترامپ در جنگ با ایران چقدر محدود می‌شود؟

سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵ (۳ نوامبر ۲۰۲۶) آمریکایی‌ها برای انتخابات میان‌دوره‌ای رأی می‌دهند، در حالی که جنگی که ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه) با حمله‌ی آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد نزدیک به هشت ماه ادامه یافته است. کنگره در این مدت بارها خواسته جنگ را متوقف کند و هر بار بی‌نتیجه مانده است. پرسش این تحلیل این است: اگر دموکرات‌ها کنگره را بگیرند، چه چیزی واقعاً عوض می‌شود و چه چیزی نه؟

چرا رأی‌های قبلی کنگره جنگ را متوقف نکرد؟

قانون اختیارات جنگی به رئیس‌جمهور اجازه می‌دهد بدون مجوز کنگره تا ۶۰ روز عملیات نظامی را ادامه دهد. مهلت ۶۰ روزه‌ی این جنگ ۱۰ اردیبهشت (۳۰ آوریل) گذشت. از آن پس سناتور سوزان کالینز، جمهوری‌خواه ایالت مین، به‌گفته‌ی خودش با دموکرات‌ها نُه بار به پایان جنگ رأی داده است؛ او می‌گوید ادامه‌ی جنگ بدون مجوز کنگره را نمی‌پذیرد.

با این حال سازوکار رأی‌گیری نتیجه را محدود می‌کند. دو مجلس باید قطعنامه‌ی یکسان تصویب کنند و رئیس‌جمهور هم باید آن را امضا کند؛ اگر ویتو کند، دو سوم هر دو مجلس برای رد ویتو لازم است. منابع درباره‌ی ماهیت حقوقی قطعنامه‌ها هم یک‌دست نیستند: یک شبکه‌ی خبری اقتصادی آمریکایی درباره‌ی قطعنامه‌ی ۲ مهر سنا نوشت که این «قطعنامه‌ی همزمان» قدرت قانونی ندارد و رئیس‌جمهور هرگز آن را امضا نمی‌کند، پس رأی‌گیری بیشتر نمادین بود. نتیجه در هر دو روایت یکی است: حتی تصویب هم جنگ را متوقف نمی‌کرد.

بیشتر بخوانید: نتانیاهو حمله بعد از انتخابات آمریکا را می‌خواهد و ترامپ مذاکره را؛ مهلت ایران چقدر است؟

انتخابات چه چیزی را به صندوق آورده است؟

جنگ از راه هزینه‌ی زندگی وارد رقابت شده است. به‌گزارش یک رسانه‌ی خبری آمریکایی، میانگین قیمت بنزین در پایان شهریور ۴٫۴۸ دلار برای هر گالن بود. بر پایه‌ی داده‌های اداره‌ی آمار کار آمریکا که یک اندیشکده‌ی سیاست خارجی نقل کرده، نرخ تورم سالانه در مهر ۳٫۷ درصد رسید و بیش از نیمی از رشد ماهانه‌ی آن از گران‌شدن بنزین بود. دفتر بودجه‌ی کنگره هم برآورد کرده است جنگ تورم را در سه‌ماهه‌ی نخست ۲۰۲۷ حدود نیم‌درصد بالاتر ببرد.

در همین فضا نظرسنجی تازه‌ی یک شبکه‌ی تلویزیونی آمریکایی (۶ تا ۸ آبان) نشان می‌دهد دموکرات‌ها در رأی‌گیری کلی برای کنگره ۵۲ به ۴۵ جلوترند و نارضایتی از ترامپ ۶۰ درصد است. پیش‌بینی مدل نیت سیلور که یک تحلیلگر نقل کرده برای دموکرات‌ها ۹۵ درصد شانس مجلس نمایندگان و ۷۵ درصد شانس سنا را نشان می‌دهد. این‌ها پیش‌بینی‌اند، نه نتیجه.

موضع جمهوری‌خواهان هم نرم شده است. جان هاستد، سناتور اوهایو، و اشلی هینسون، نماینده‌ی جمهوری‌خواه آیووا که نامزد سناست، خواهان پایان «سریع» جنگ شده‌اند، اما هینسون گفته نمی‌خواهد کنگره اختیار رئیس‌جمهور را محدود کند. یعنی بخشی از نارضایتی به رأی علیه ترامپ تبدیل نشده است.

اگر دموکرات‌ها برنده شوند، اهرم واقعی چیست؟

تحلیلگر ارشد یک اندیشکده‌ی سیاست خارجی، الیوت آبرامز، می‌گوید بزرگ‌ترین تغییر در سیاست آمریکا نسبت به ایران «احتمالاً در حوزه‌ی بودجه» خواهد بود، چون کنگره کنترل پول را در دست دارد. به گفته‌ی او رئیس‌جمهور ممکن است نتواند پولی را که برای برنامه‌های نظامی می‌خواهد بگیرد و کنگره‌ی دموکرات شاید بسیار کمتر از خواسته‌ی ترامپ اعتبار تصویب کند. سه راه نفوذ را باید از هم جدا دید.

دموکرات‌ها گفته‌اند اگر مجلس را بگیرند، از همین حق نظارت برای بررسی نحوه‌ی اداره‌ی جنگ با ایران استفاده می‌کنند. پیش‌تر هم گزارش‌هایی منتشر شد که پنتاگون شمار تلفات و هزینه‌ی جنگ را کامل ارائه نکرده است؛ به‌گفته‌ی وزارت دفاع آمریکا دست‌کم ۱۹ نظامی آمریکایی از اسفند کشته شده‌اند.

بیشتر بخوانید: آیا توافق هسته‌ای ایران و آمریکا تا پایان سال ۲۰۲۶ ممکن است؟

مهم‌ترین بازه برای تهران: میان رأی‌گیری و استقرار کنگره‌ی تازه

کنگره‌ی منتخب طبق قانون اساسی آمریکا اوایل ژانویه کارش را آغاز می‌کند. تا آن زمان کنگره‌ی فعلی، با اکثریت جمهوری‌خواه، سر کار است. ترامپ در سخنرانی سازمان ملل گفت توافق صلح ممکن است پس از انتخابات برسد و بعدتر هم اشاره کرد ممکن است پس از رأی‌گیری جنگ همه‌جانبه‌ی تازه‌ای آغاز کند.

استنباط رونما: این بدان معناست که پیروزی احتمالی دموکرات‌ها به‌خودی‌خود در همین هفته‌ها مانع حمله نیست. اگر ترامپ بخواهد قبل از تغییر ترکیب کنگره دست به اقدام بزند، قانوناً مانع مستقیمی ندارد و فقط هزینه‌ی سیاسی‌اش بالا می‌رود. از سوی دیگر، شکست جمهوری‌خواهان می‌تواند معادله‌ی هزینه و فایده را عوض کند؛ نه به این دلیل که کنگره جنگ را متوقف می‌کند، بلکه چون رئیس‌جمهور پیش‌بینی می‌کند از ژانویه با نظارت، بودجه‌ی محدودتر و فشار افکار عمومی روبه‌رو شود.

خط زمانی تا ژانویه

1. ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه)آغاز حمله‌ی آمریکا و اسرائیل به ایران.
2. ۱۰ اردیبهشت (۳۰ آوریل)پایان مهلت ۶۰ روزه‌ی قانون اختیارات جنگی بدون مجوز کنگره.
3. ۲۴ شهریور (۱۵ سپتامبر)مجلس نمایندگان برای سومین بار به پایان جنگ رأی می‌دهد؛ ۲۲۰ به ۲۰۴.
4. ۲ مهر (۲۴ سپتامبر)سنا قطعنامه را با ۴۹ رأی موافق و ۵۰ مخالف رد می‌کند.
5. ۱۲ آبان (۳ نوامبر)انتخابات میان‌دوره‌ای؛ همه‌ی ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵ کرسی سنا.
6. اوایل ژانویه ۲۰۲۷آغاز کار کنگره‌ی جدید و امکان اعمال اهرم‌های بودجه و نظارت.

قوی‌ترین دیدگاه مخالف: «کنگره به هر حال بی‌اثر می‌ماند»

طرفداران این نگاه می‌گویند ترامپ نشان داده می‌تواند با ویتو و بدون رأی کنگره جنگ را ادامه دهد، سنا حتی با اکثریت دموکرات نمی‌تواند دو سوم را فراهم کند و نمایندگان جمهوری‌خواه، حتی آن‌ها که خواهان پایان جنگ‌اند، با محدودکردن اختیار رئیس‌جمهور مخالف مانده‌اند. نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو هم نشان می‌دهد ۶۳ درصد جمهوری‌خواهان از مدیریت جنگ توسط ترامپ حمایت می‌کنند. این استدلال بخش بزرگی از واقعیت را می‌گوید: قطعنامه‌ها جنگ را نمی‌بندند.

ضعف آن اینجاست که تفاوت میان «قطعنامه» و «پول» را نادیده می‌گیرد. حمایت جمهوری‌خواهان از ترامپ، به‌گفته‌ی یک تحلیلگر در گفت‌وگو با شبکه‌ای خبری، بی‌حرارت‌تر شده و کسانی که «به‌شدت موافق» مدیریت جنگ بودند از ۴۰ درصد در فروردین به ۲۴ درصد رسیده‌اند. جنگ طولانی را فقط با رأی نمی‌توان متوقف کرد، اما بدون بودجه نمی‌توان ادامه داد؛ و دفتر بودجه‌ی کنگره هزینه را ماهانه سه میلیارد دلار برآورد می‌کند.

پس قضیه این است