جنگ ایران تحویل تسلیحات آمریکا به متحدان را تا ۵ سال عقب انداخت

آمریکا به شماری از متحدان خود هشدار داده است که تحویل برخی موشک‌ها و سامانه‌های دفاعی ممکن است تا پنج سال به تعویق بیفتد؛ پیامدی که به کاهش ذخایر مهمات آمریکا در جنگ با ایران و محدودیت ظرفیت تولید صنایع دفاعی این کشور نسبت داده می‌شود. این تحول اکنون از مرحله نگرانی درباره موجودی انبارها عبور کرده و به قراردادهای واقعی آلمان، کشورهای شرق اروپا، ژاپن و نیاز فوری اوکراین رسیده است.

چه چیزی نسبت به پوشش قبلی رونما تازه است؟

رونما پیش‌تر گزارش کرده بود که مصرف گسترده پاتریوت، تاماهاوک و دیگر مهمات در جنگ ایران، حاشیه اطمینان ذخایر آمریکا و ناتو را کاهش داده و بازسازی برخی موجودی‌ها ممکن است چند سال زمان ببرد. داده تازه اما یک گام جلوتر می‌رود: اکنون مقام‌های آمریکایی به متحدان درباره تأخیر عملی در تحویل تسلیحات هشدار داده‌اند و چند سفارش مشخص تحت تأثیر قرار گرفته است.

در مورد آلمان، درخواست برای تسریع تحویل موشک‌های کروز تاماهاوک و پرتابگرهای زمینی Typhon با محدودیت موجودی و ظرفیت تولید روبه‌رو شده است. برآورد مطرح‌شده این است که تولیدکننده ممکن است نتواند این نیاز را در بازه‌ای کوتاه‌تر از پنج سال پاسخ دهد. در شرق اروپا نیز مقام‌ها از تأخیرهایی سخن گفته‌اند که پس از آغاز عملیات نظامی آمریکا علیه ایران نمایان شده است.

از ژاپن تا اوکراین؛ صف دریافت مهمات طولانی‌تر شده است

فشار فقط به اروپا محدود نیست. ژاپن پیش‌تر مطلع شده بود که بخشی از تحویل موشک‌های تاماهاوک می‌تواند تا دو سال عقب بیفتد. هم‌زمان، اوکراین در آستانه فصل زمستان برای دریافت رهگیرهای بیشتر پاتریوت تلاش می‌کند؛ سامانه‌ای که برای مقابله با بخشی از حملات موشکی روسیه اهمیت حیاتی دارد.

قرار است موضوع تأمین پاتریوت برای اوکراین در نشست‌های هفته آینده در نیویورک نیز مطرح شود. مقام‌های اروپایی علاوه بر درخواست تخصیص رهگیرهای بیشتر، به دنبال مجوزهایی هستند که امکان تولید بخشی از موشک‌های پاتریوت در اروپا را فراهم کند. این تلاش نشان می‌دهد مسئله دیگر صرفاً خرید پولی یک سامانه نیست؛ زمان تولید و دسترسی به خط صنعتی به متغیر راهبردی تبدیل شده است.

آنچه می‌دانیم و آنچه هنوز قطعی نیست

گزارش‌های تازه بر سه نکته هم‌جهت‌اند: مصرف مهمات آمریکا در جنگ ایران بسیار بالا بوده، پنتاگون بازسازی ذخایر داخلی را در اولویت قرار داده و این اولویت بر زمان تحویل به برخی شرکا اثر گذاشته است. همچنین تولیدکنندگان آمریکایی در حال افزایش ظرفیت برای موشک‌های پدافندی و دوربرد هستند.

اما تعداد دقیق مهمات باقی‌مانده در انبارهای عملیاتی آمریکا عمومی نیست. برآوردهای مربوط به سهم مصرف‌شده از پاتریوت، تاماهاوک و THAAD بر داده‌های بودجه‌ای، گزارش‌های مقام‌ها و محاسبات مستقل تکیه دارد و نباید با آمار رسمی کامل موجودی اشتباه گرفته شود. همچنین تأخیر پنج‌ساله برای همه قراردادهای تسلیحاتی آمریکا صدق نمی‌کند؛ این هشدار به برخی اقلام کلیدی و سفارش‌های مشخص مربوط است.

چرا افزایش تولید مشکل را فوری حل نمی‌کند؟

ساخت موشک پیشرفته فقط به افزایش بودجه وابسته نیست. موتورهای موشکی، مواد منفجره تخصصی، قطعات الکترونیکی، نیروی ماهر، ظرفیت آزمایش و خطوط مونتاژ همگی گلوگاه ایجاد می‌کنند. حتی زمانی که سفارش چندساله بزرگی ثبت می‌شود، فاصله میان تأمین بودجه تا تحویل کامل می‌تواند چند سال باشد.

پنتاگون از پیمانکاران دفاعی خواسته برنامه‌های افزایش سرعت تولید ارائه کنند. در بخش پاتریوت نیز هدف‌گذاری برای افزایش قابل توجه تولید سالانه مطرح شده است. با این حال، افزایش ظرفیت آینده نمی‌تواند موشک‌هایی را که در ماه‌های گذشته مصرف شده‌اند فوراً جایگزین کند. همین فاصله زمانی، دلیل اصلی انتقال بحران موجودی به برنامه تحویل متحدان است.

اثر مستقیم جنگ ایران بر معماری دفاعی آمریکا

تحول تازه یک پیامد قابل اندازه‌گیری از جنگ ایران است: مهماتی که برای حمله یا دفاع در خاورمیانه مصرف شده، اکنون در تصمیم‌گیری درباره اروپا و آسیا اثر می‌گذارد. آمریکا باید میان بازسازی ذخیره داخلی، حفاظت از نیروهای خود، تعهدات ناتو، نیاز اوکراین و سفارش‌های شرکای آسیایی تعادل برقرار کند.

این به معنای از دست رفتن توان نظامی آمریکا نیست. واشنگتن همچنان بزرگ‌ترین بودجه دفاعی جهان و شبکه گسترده‌ای از تولیدکنندگان و متحدان را در اختیار دارد. مسئله، سرعت جایگزینی مهمات در شرایطی است که چند جبهه هم‌زمان برای همان خانواده تسلیحاتی تقاضا ایجاد کرده‌اند.

چرا این تحول برای ایران مهم است؟

برای ایران، اهمیت خبر در آن است که هزینه جنگ دیگر فقط با رقم دلار یا تعداد تجهیزات مصرف‌شده سنجیده نمی‌شود. کاهش موجودی آمریکا بر تصمیم‌های عملیاتی و تعهدات این کشور در مناطق دیگر اثر گذاشته است. این موضوع می‌تواند در محاسبات بازدارندگی تهران وارد شود، اما نباید از آن نتیجه گرفت که آمریکا به دلیل کمبود مهمات قادر به ادامه عملیات نیست یا ناگزیر به تغییر سیاست خواهد شد.

در مقابل، واشنگتن می‌تواند با افزایش تولید، تغییر اولویت تخصیص، خرید چندساله و استفاده از سامانه‌های جایگزین بخشی از فشار را مدیریت کند. بنابراین اثر راهبردی اصلی، محدودشدن انعطاف کوتاه‌مدت و افزایش رقابت میان مأموریت‌هاست، نه از بین رفتن ظرفیت نظامی.

مسیر بعدی؛ نیویورک و تصمیم درباره پاتریوت

نخستین آزمون قابل مشاهده در نشست‌های هفته آینده سازمان ملل خواهد بود؛ جایی که رهبران اروپایی انتظار می‌رود موضوع پاتریوت و تأمین دفاع هوایی اوکراین را با دولت آمریکا مطرح کنند. نتیجه این گفت‌وگوها می‌تواند روشن کند که واشنگتن تا چه اندازه حاضر است در شرایط بازسازی ذخایر خود، رهگیرهای بیشتری به اروپا اختصاص دهد.

در میان‌مدت، باید سه شاخص را دنبال کرد: زمان واقعی تحویل سفارش آلمان، سرنوشت محموله‌های تاماهاوک ژاپن و سرعت افزایش تولید پاتریوت. اگر تأخیرهای اعلام‌شده تثبیت یا به سامانه‌های بیشتری گسترش یابد، جنگ ایران عملاً برنامه تسلیحاتی متحدان آمریکا را برای چند سال تغییر داده است. اگر خطوط تولید سریع‌تر از انتظار توسعه یابند، بخشی از این فشار می‌تواند زودتر کاهش پیدا کند.