بانک مرکزی ضابطه اوراق وکالت ارزی را ابلاغ کرد؛ هر پروژه تا ۲۵۰ میلیون یورو

بانک مرکزی دستورالعمل اجرایی عرضه اوراق وکالت ارزی را با بخشنامه‌ی شماره ۰۵/۲۰۳۹۲۳ مورخ ۹ آبان ۱۴۰۵ ابلاغ کرده است؛ ابزاری برای جمع‌آوری ارز اشخاص و هدایت آن به طرح‌های مشخص سرمایه ثابت یا سرمایه در گردش. سقف عرضه برای هر پروژه ۲۵۰ میلیون یورو است و تبدیل ارز جمع‌شده به ریال ممنوع شده است. جزئیات این ضابطه ۱۲ آبان ۱۴۰۵ از مسیر مرکز مبادله ایران و رسانه‌های اقتصادی منتشر شد.

این اوراق چه کاری انجام می‌دهد؟

بر پایه‌ی متن منتشرشده، هدف دستورالعمل تجهیز منابع ارزی اشخاص و استفاده از آن در تأمین مالی ارزی طرح‌های مشخص است. بانک مرکزی هدف‌های کلی را هدایت منابع ارزی به فعالیت‌های مولد، پشتیبانی از طرح‌های سرمایه‌گذاری دارای اولویت، افزایش عمق بازارهای مالی ارزی و کاهش نگهداری غیرمولد ارز خارج از چرخه‌ی رسمی اقتصاد اعلام کرده است. از این اوراق می‌توان برای چند پروژه استفاده کرد و هلدینگ‌ها هم می‌توانند برای پروژه‌های خود سراغ آن بروند.

ناشر با پول جمع‌شده چه می‌تواند بکند؟

طبق ماده ۴، ناشر فقط مجاز است منابع حاصل از عرضه را صرف خرید دارایی پایه کند و مالکیت آن را از راه عقود اسلامی به شرکت‌ها یا پروژه‌هایی منتقل کند که اوراق به درخواست آن‌ها عرضه شده است. تبصره‌های ماده ۸ ناشر را موظف می‌کند مستندات مصرف ارز و گزارش پیشرفت پروژه را پس از تأیید امین، در دوره‌های شش‌ماهه گزارش کند و تبدیل ارز حاصل از عرضه به ریال را برای ناشر و عامل ممنوع کرده است. این قید دست‌کم در متن منتشرشده، مسیر مصرف ارز را در چارچوب پروژه نگه می‌دارد.

بازپرداخت و نظارت چگونه است؟

ماده ۱۱ می‌گوید نوع ارز، سقف نرخ سود و سررسید اوراق را کمیسیون تسهیلات ارزی بانک مرکزی بر پایه‌ی شرایط روز و پیشنهاد ناشر تعیین می‌کند؛ یعنی در متن گزارش‌شده عدد مشخصی برای نرخ سود وجود ندارد. طبق ماده ۱۶، ناشر باید اصل و سود را به‌صورت ارزی و با منشأ قابل نقل‌وانتقال، دست‌کم ۱۰ روز کاری پیش از سررسیدها به حساب‌های خارجی معرفی‌شده‌ی عامل بپردازد. اگر ناشر تمام یا بخشی از تعهد را انجام ندهد، ضامن ضمن عقد صلح خارج لازم باید آن را ارزی بپردازد. بر اساس ماده ۱۸، مرکز مبادله ارز به‌عنوان نماینده‌ی بانک مرکزی عرضه، ایفای تعهدات و گزارش‌های مرتبط را پایش می‌کند.

مرابحه ارزی هم اصلاح شد

هم‌زمان اصلاحیه‌ی دستورالعمل اوراق مرابحه ارزی با بخشنامه‌ی ۰۵/۲۰۳۸۸۴ مورخ ۹ آبان ۱۴۰۵ به سازمان بورس، صندوق توسعه ملی و شبکه‌ی بانکی ابلاغ شد. این متن ۲۷ ماده و ۱۳ تبصره دارد، جای دستورالعمل پیشین را می‌گیرد، عرضه را فقط با مجوز بانک مرکزی مجاز می‌داند و سقف هر طرح را ۲۰۰ میلیون یورو تعیین کرده است. بازخرید پیش از سررسید بدون تأیید موردی کمیسیون ارز ممنوع است و با موافقت کمیسیون حداکثر ۲۰ درصد مبلغ اسمی را شامل می‌شود.

چه چیزی هنوز روشن نیست؟

در گزارش‌های منتشرشده نام ناشر یا پروژه‌ای برای نخستین عرضه، زمان آغاز، نرخ سود یا ترکیب خریداران اعلام نشده است. اثر این ابزار بر تقاضای ارز یا بازار آزاد هم با داده‌ای سنجیده نشده و فعلاً فقط چارچوب مقررات است، نه نتیجه‌ی اجرا. این گزارش بر پایه‌ی متن‌های منتشرشده از بخشنامه‌ها تنظیم شده و متن کامل بخشنامه از پایگاه رسمی بانک مرکزی بررسی نشده است. برای زمینه‌ی بازار ارز در آبان می‌توان به تحلیل رونما درباره‌ی آرامش دلار پس از جهش مهر نگاه کرد.