تبون: جنگنده‌های الجزایر در اوت برای مهار «تلاش کودتا» در نیجر اعزام شدند

عبدالمجید تبون، رئیس‌جمهور الجزایر، جزئیات تازه‌ای از مداخله هوایی کشورش در بحران نیجر ارائه کرده و گفته اعزام جنگنده‌های الجزایری در اواخر اوت برای کمک به مهار آنچه او «تلاش کودتا» خواند انجام شده است. اصل اعزام هواپیماها تازه نیست؛ وزارت دفاع الجزایر ۳۰ اوت از اعزام چهار جنگنده سوخو-۳۰ و یک هواپیمای سوخت‌رسان به نیامی خبر داده بود. خبر تازه ۳ اکتبر، توصیف صریح تبون از ماهیت مأموریت و نقش الجزایر در مهار شورش است.

این تفکیک زمانی مهم است: جنگنده‌ها در پایان اوت اعزام شدند، اما رئیس‌جمهور الجزایر اکنون برای نخستین بار روایت سیاسی روشن‌تری از دلیل مداخله ارائه کرده است. مقام‌های نیجر نیز همان زمان از حمله نظامیان شورشی به پایگاه هوایی ۱۰۱، ساختمان رادیو و تلویزیون دولتی و کاخ ریاست‌جمهوری خبر داده بودند و گفته بودند نیروهای امنیتی کنترل مراکز هدف‌گرفته‌شده را بازپس گرفته‌اند.

چه اتفاقی در نیامی افتاد؟

از شب ۲۸ به ۲۹ اوت صدای تیراندازی و انفجار در نیامی شنیده شد. طبق روایت وزارت دفاع نیجر، گروهی از نظامیان ابتدا تلاش کردند شماری از همکاران خود را در پایگاه هوایی ۱۰۱ بازداشت کنند و سپس چند نقطه راهبردی در پایتخت هدف قرار گرفت. دولت نظامی نیجر بعداً اعلام کرد شورش مهار شده است.

تبون در گفت‌وگویی که بخش‌هایی از آن ۳ اکتبر پخش شد، این رخداد را «تحریک» و «تلاش کودتا» توصیف کرد و گفت الجزایر تصمیم گرفت هواپیماهای نظامی خود را به نیجر بفرستد. او مشخص نکرد منظورش از بازیگرانی که «زیاده‌روی کردند» دقیقاً چه کسانی بوده‌اند.

الجزایر واقعاً چه نیرویی فرستاد؟

وزارت دفاع الجزایر در ۳۰ اوت اعلام کرده بود دو دسته پروازی شامل مجموعاً چهار جنگنده سوخو-۳۰ به نیجر اعزام شده‌اند و یک هواپیمای سوخت‌رسان نیز آنها را همراهی کرده است. طبق همان بیانیه، این مأموریت به درخواست مقام‌های نیجر و برای کمک به ارتش آن کشور در برابر «تلاش برای بی‌ثبات‌سازی» انجام شد.

نخست‌وزیر نیجر، علی لامین زین، نیز پس از بحران از الجزایر تشکر کرد. این موضع نشان می‌دهد اصل اعزام نیروی هوایی مورد پذیرش دو دولت بوده است؛ اما تعبیر «کودتا» و نسبت‌دادن نقش به بازیگران خارجی همچنان بخشی از روایت سیاسی طرف‌هاست و نباید فراتر از شواهد موجود قطعی تلقی شود.

چرا الجزایر وارد ماجرا شد؟

الجزایر و نیجر مرز زمینی طولانی دارند و ثبات ساحل را بخشی از امنیت ملی خود می‌دانند. الجزایر برخلاف برخی قدرت‌های خارجی معمولاً بر مخالفت با مداخله نظامی مستقیم در کشورهای ساحل تأکید کرده، اما هم‌زمان روابط امنیتی و نظامی نزدیک با نیامی دارد. اعزام جنگنده‌ها نشان می‌دهد آستانه مداخله الجزایر زمانی که بی‌ثباتی مستقیماً به مرزهای جنوبی و توازن امنیتی ساحل مربوط شود، می‌تواند پایین‌تر از آن چیزی باشد که سیاست رسمی عدم مداخله القا می‌کند.

این موضوع از زاویه رقابت قدرت‌ها در ساحل نیز اهمیت دارد. دولت نظامی نیجر پس از قطع یا کاهش روابط امنیتی با فرانسه و آمریکا به شرکای دیگری از جمله روسیه نزدیک شده است. رونما پیش‌تر درباره ادعای روسیه درباره کمک به مهار کودتای نافرجام در نیجر گزارش داده بود. خود نیجر فرانسه را به نقش داشتن در شورش متهم کرده؛ پاریس این ادعا را رد کرده است.

چه چیزی هنوز روشن نیست؟

هنوز مشخص نیست مأموریت جنگنده‌های الجزایری دقیقاً شامل چه نوع عملیات عملیاتی بوده، آیا آنها صرفاً حضور بازدارنده و پشتیبانی هوایی داشته‌اند یا مأموریت دیگری انجام داده‌اند، و چه سهمی از مهار شورش را می‌توان مستقیماً به این اعزام نسبت داد. تبون نقش الجزایر را پررنگ توصیف کرده، اما ارزیابی مستقل کاملی از عملیات منتشر نشده است.

بنابراین دقیق‌ترین جمع‌بندی این است: اعزام جنگنده‌های الجزایر به نیجر در پایان اوت یک واقعیت اعلام‌شده از سوی دو دولت است؛ آنچه در ۳ اکتبر تازه شده، روایت صریح تبون از این مأموریت به‌عنوان اقدامی برای جلوگیری از یک «تلاش کودتا» است.