تجارت مرزی ایران و پاکستان تا حدی از سر گرفته شد؛ تهران می‌گوید بار ایرانی هنوز نمی‌گذرد

بنا بر گفته‌ی تاجران، از دوشنبه ۴ آبان ۱۴۰۵ (۲۶ اکتبر ۲۰۲۶) بخشی از کالاها پس از یک هفته توقف دوباره از مرز پاکستان با ایران عبور می‌کنند. اما سفیر ایران در اسلام‌آباد می‌گوید تغییر در رویه‌ی ثبت واردات، ارسال بار از ایران به پاکستان را عملاً ناممکن کرده است. دولت پاکستان هنوز رسماً نگفته مرز کاملاً باز شده یا نه.

چه چیزی از دوشنبه عبور می‌کند؟

میر نوید جان کلمتی، رئیس اتاق بازرگانی گوادر، می‌گوید تجارت «آخر هفته تا حدی از سر گرفته شد». حاجی نور محمد شهوانی، رئیس انجمن صاحبان کامیون‌های کالای بلوچستان، می‌گوید صادرات پاکستان، از جمله برنج و موز، رد می‌شود. به گفته‌ی او کامیون‌هایی که پیش از بسته‌شدن مرز در ایران بار زده بودند، از جمله حامل گاز مایع، هم «آهسته» وارد می‌شوند. مقام‌های مرزی طبق گفته‌ی مسئولان انجمن کامیون‌داران، محموله‌های مورخ ۱۶ اکتبر و پیش از آن را ترخیص می‌کنند.

روایت تهران: مشکل از رویه‌ی ثبت واردات است

امیری مقدم، سفیر ایران، روز یکشنبه در شبکه‌ی ایکس نوشت ایران هیچ محدودیتی بر صادرات، از جمله گاز مایع، نگذاشته و مرزهایش باز است. او افزود تغییر در اجرای رویه‌ی «ای‌فرم» پاکستان برای واردات از ایران باعث شده تاجران «عملاً و به معنای واقعی» نتوانند بار بفرستند. این سفیر گفت رایزنی‌ها ادامه دارد و، به نقل از گزارش‌ها، چند صد کامیون گاز مایع به گبد رسیده‌اند اما هنوز تخلیه و ترخیص نشده‌اند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه‌ی ایران، به نقل از ایرنا از «مسائل فنی» سخن گفته است.

روایت اسلام‌آباد: امنیت و تحریم‌ها

سجاد حیدر خان، سخنگوی وزارت خارجه‌ی پاکستان، جمعه ۱ آبان در نشست خبری هفتگی گفت پاکستان به همه‌ی نظام‌های تحریمی قابل‌اجرا پایبند است و پایبند خواهد ماند. او درباره‌ی وضعیت مرز اطلاع مستقیم نداشت و نگفت مرز باز است یا نه. بختیار اسماعیل، معاون فرماندار چاغی، در ۱۸ اکتبر توقف را «اقدامی موقت برای بهبود مدیریت مرز و حمایت از مبارزه با تروریسم» توصیف کرد. وزارت بازرگانی به درخواست پاسخ نداد.

زمینه‌ی امنیتی و نبود پاسخ روشن

تیراندازان در پنجشنبه‌ی پیش از انتشار این گزارش به کامیون‌های منتظر در نزدیکی گذرگاه گبد حمله کردند. ارتش می‌گوید در عملیات اطراف گبد و شهر گوادر ۱۰ مهاجم کشته شدند و یک غیرنظامی هم جان باخت. طبق آمار مؤسسه‌ی مطالعات منازعه و امنیت پاکستان، بلوچستان در سپتامبر ۱۳۱ مورد از ۲۲۵ حمله‌ی مسلحانه‌ی کشور را به خود دیده است.

در همین ماه چند عامل کنار هم نشسته‌اند: یادداشت ۱۶ اکتبر وزارت بازرگانی پاکستان که معافیت ای‌فرم را فوراً لغو کرد، ناامنی در بلوچستان و فضای تحریم‌ها. امتیاز بلوچ، تحلیلگر، می‌گوید ارزیابی او این است که «امنیت بخشی از ماجراست، رویه‌ها یا اشکال فنی بخشی دیگر و نظام بانکی هم درگیر است». او گفته سیاست فشار حداکثری آمریکا ممکن است مستقیم یا غیرمستقیم اثر گذاشته باشد، اما هیچ مقامی توقف را به سیاست آمریکا نسبت نداده است. پاکستان از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) میان واشینگتن و تهران میانجی‌گری کرده و آمریکا بنادر ایران را زیر محاصره‌ی دریایی دارد.

آنچه هنوز روشن نیست

حجم یا وزن کالاهای عبوری اعلام نشده و هیچ سند رسمی تأیید نمی‌کند مرز کاملاً باز است. معلوم نیست مجوز عبور شامل بارهایی که بعد از ۱۶ اکتبر در ایران بارگیری شده‌اند هم می‌شود یا نه. دلیل نهایی توقف، اعم از امنیتی، بانکی یا سیاسی، نیز از سوی اسلام‌آباد روشن نشده است.