ترامپ در سازمان ملل ایران را به «نابودی» تهدید کرد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در نخستین روز مناظره عمومی هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل، از تصمیم دولتش برای جنگ با ایران دفاع کرد و هم‌زمان تهدید کرد که اگر توافقی برای پایان درگیری حاصل نشود، آمریکا می‌تواند جمهوری اسلامی را «نابود» کند. او در همان سخنرانی گفت انتظار دارد پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا توافقی با تهران شکل بگیرد؛ ترکیبی از تهدید و پیشنهاد مذاکره که سطح فشار سیاسی بر پرونده ایران را در نیویورک بالا برد.

این موضع تازه از آن جهت مهم است که در روزی بیان شد که هیئت ایرانی نیز برای حضور در مجمع عمومی به نیویورک آمده و مقام‌های آمریکایی از بازبودن مسیر گفت‌وگو سخن گفته‌اند. در نتیجه، سخنرانی ترامپ صرفاً تکرار مواضع جنگی نبود؛ او عملاً دو مسیر را کنار هم گذاشت: توافق سیاسی یا تشدید فشار و اقدام نظامی.

ترامپ چه گفت و چه چیزی هنوز روشن نیست؟

ترامپ استدلال کرد عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل مانع دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای شده است. تهران همواره برنامه هسته‌ای خود را غیرنظامی معرفی کرده و ادعای تلاش برای ساخت سلاح هسته‌ای را رد کرده است. بنابراین بخش هسته‌ای سخنان ترامپ همچنان در چارچوب اختلاف قدیمی دو طرف بر سر هدف و دامنه برنامه هسته‌ای ایران قرار دارد.

او همچنین از انزوای اقتصادی بیشتر ایران حمایت کرد. در مقابل، نشانه‌های دیپلماتیک هم‌زمان نشان می‌دهد واشینگتن کانال مذاکره را کاملاً نبسته است. آنچه هنوز مشخص نیست این است که آیا در حاشیه مجمع عمومی تماس مستقیمی میان مقام‌های دو کشور شکل می‌گیرد یا گفت‌وگوها همچنان از طریق میانجی‌ها ادامه خواهد یافت.

چرا سخنرانی امروز یک تحول مستقل است؟

پیش از این، ترامپ آمادگی خود را برای دیدار با مسعود پزشکیان مطرح کرده بود و تهران چنین دیداری را نپذیرفته بود. سخنرانی امروز اما یک مرحله تازه است، زیرا تهدید نظامی صریح در تریبون اصلی سازمان ملل و در حضور نمایندگان کشورهای جهان بیان شد. این تغییر سطح، موضع آمریکا را از پیام‌های رسانه‌ای و اظهارات پراکنده به موضع رسمی در مهم‌ترین نشست دیپلماتیک سال منتقل می‌کند.

گزارش‌های حاضر همچنین از خروج شماری از اعضای هیئت ایرانی در جریان سخنان ترامپ خبر می‌دهند. این اقدام، اگرچه به‌خودی‌خود مسیر دیپلماسی را تعیین نمی‌کند، نشانه‌ای از شدت تنش سیاسی در سالن مجمع عمومی بود.

اثر مستقیم بر ایران

اثر مستقیم سخنان ترامپ افزایش فشار بر تصمیم‌گیری تهران در روزهای حضور هیئت ایرانی در نیویورک است. دولت ایران اکنون با یک پیام علنی روبه‌روست که هم تهدید نظامی و اقتصادی را تشدید می‌کند و هم درِ توافق را باز نشان می‌دهد. پاسخ رسمی پزشکیان، عباس عراقچی و دیگر اعضای هیئت ایران به این سخنرانی می‌تواند مشخص کند تهران کدام بخش از پیام واشینگتن را برجسته خواهد کرد.

مسیر بعدی چیست؟

مهم‌ترین نشانه‌های قابل رصد، هرگونه دیدار یا تماس میان مقام‌های ایرانی و آمریکایی، پیام‌های میانجی‌هایی مانند قطر و محتوای سخنرانی رئیس‌جمهور ایران در مجمع عمومی است. تا زمانی که تماس یا توافق مشخصی اعلام نشده، نباید از آغاز مذاکره رسمی یا نزدیک‌شدن قطعی دو طرف به توافق سخن گفت.