رئیس آژانس بین‌المللی انرژی: سال آینده هم بازار انرژی به روزهای پیش از جنگ برنمی‌گردد

فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، روز دوشنبه ۴ آبان ۱۴۰۵ (۲۶ اکتبر ۲۰۲۶) در هفته‌ی بین‌المللی انرژی سنگاپور گفت هیچ مسیر باورپذیری نمی‌بیند که بازارها سال آینده به وضعیت پیش از جنگ برگردند. او سه روز قبل‌تر هم در نشست سرمایه‌گذاری پیش از کاپ۳۱ در استانبول گفته بود درباره‌ی عادی‌شدن اوضاع در ۲۰۲۷ خوش‌بین نیست. قیمت برنت در همان روز حدود ۵۹ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ گزارش شده است.

بیرول دقیقاً چه گفت؟

به گزارش رسانه‌ها، بیرول در سنگاپور گفت: «می‌ترسم هیچ مسیر باورپذیری نبینم که بازارها سال آینده به جایی برگردند که پیش از آغاز این جنگ بودند.» او افزود همه باید آماده شوند و امنیت انرژی را در دولت و دنیای کسب‌وکار «اولویت شماره‌ی یک» بگذارند، بدون اینکه فصل بعدی برای کشورها و شرکت‌ها از یاد برود. جنگ ایران، طبق همین گزارش‌ها، از اواخر فوریه آغاز شده است.

سه روز پیش از آن، جمعه ۱ آبان (۲۳ اکتبر)، بیرول از راه دور در نشست سرمایه‌گذاری پیش از اجلاس تغییرات اقلیمی کاپ۳۱ در استانبول سخن گفت. به نوشته‌ی خبرگزاری آنادولو، او گفت درباره‌ی عادی‌شدن اوضاع در ۲۰۲۷ خوش‌بین نیست و حتی وقتی می‌کوشد خوش‌بینانه نگاه کند، استدلالی پیدا نمی‌کند که او را قانع کند. به گفته‌ی او، این بحران به شکلی در ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت و جهان همچنان در حال التیام زخم‌هایش خواهد بود، مشروط به اینکه زخم تازه‌ای اضافه نشود. بیرول بحران تنگه‌ی هرمز را در اقتصاد، کشاورزی و انرژی اثرگذار دانست و آن را با بحران‌های نفتی ۱۹۷۳ و ۱۹۷۹ مقایسه کرد.

قیمت‌ها کجا ایستاده‌اند؟

بازار نفت هنوز بالاست. برنت جمعه‌ی گذشته با گزارش حمله‌های مجدد حوثی‌ها در عربستان به ۱۱۷ دلار رسید؛ به نوشته‌ی گزارش‌ها بالاترین سطح در نزدیک به شش ماه. پس از آن، قیمت‌ها با خوش‌بینی به گفت‌وگوهای دیپلماتیک اندکی عقب نشست و بر اساس گزارش رویترز در ساعات اولیه‌ی ۲۷ اکتبر برنت حدود ۱۱۴٫۸۱ دلار و وست‌تگزاس اینترمدیت حدود ۱۰۰٫۸۸ دلار معامله می‌شد. بنا بر همین گزارش، پژوهش‌های بانک ای‌ان‌زد از چهارمین هفته‌ی پیاپی کاهش صادرات نفت خام خلیج فارس خبر می‌دهد و می‌گوید جریان عبوری از هرمز حدود ۶۰ درصد حالت عادی است.

برای بازار چه معنایی دارد؟

سخن بیرول یک پیش‌بینی قیمتی نیست و عددی برای نفت در ۲۰۲۷ ارائه نمی‌کند؛ پیام آن این است که ترمیم عرضه و ذخایر و مسیرهای حمل زمان می‌برد. دولت‌ها تاکنون به ابزارهای کوتاه‌مدت تکیه کرده‌اند: آزادسازی ذخایر راهبردی در قالب بسته‌ی ۱۰۰ میلیون بشکه‌ای گروه ۷ و بازگشت گازوئیل روسیه به بازار. بیرول همچنین از افزایش شتاب برق‌رسانی و ساخت نیروگاه هسته‌ای سخن گفت و اعلام کرد حدود ۹۰ گیگاوات ظرفیت هسته‌ای در جهان در حال ساخت است؛ رقمی که به گفته‌ی او در چهار دهه‌ی اخیر بی‌سابقه است.

چه چیزی هنوز روشن نیست؟

متن کامل سخنرانی‌ها و گزارش مستقل آژانس درباره‌ی ۲۰۲۷ در منابع در دسترس نبود؛ نقل‌قول‌ها بر پایه‌ی گزارش‌های رسانه‌ای از دو نشست آمده است. عدد ۵۹ درصد نیز از گزارش رسانه‌ای مبنی بر سخنان همان روز است و مبنای مقایسه‌ی دقیق آن، یعنی قیمت پیش از جنگ، در گزارش مشخص نشده است. نتیجه‌ی گفت‌وگوهای منطقه‌ای و وضعیت تنگه‌ی هرمز، که مهم‌ترین عوامل قیمت در هفته‌های آینده‌اند، هنوز تعیین نشده است.