حمله سایبری به سامانه رأی‌گیری روسیه؛ مسکو از اختلال خبر داد

مقام‌های روسیه در دومین روز انتخابات سه‌روزه دومای دولتی از حملات سایبری گسترده علیه سامانه رأی‌گیری الکترونیکی مسکو و تلاش برای اخلال در خطوط ارتباطی شرق دور خبر دادند. کمیسیون مرکزی انتخابات می‌گوید سامانه رأی‌گیری فعال مانده و حملات دفع شده‌اند؛ درباره عامل حملات مدرک عمومی ارائه نشده است.

این تحول در میانه نخستین انتخابات پارلمانی روسیه از آغاز تهاجم تمام‌عیار به اوکراین رخ داده؛ رأی‌گیری از ۱۸ تا ۲۰ سپتامبر ادامه دارد و همه ۴۵۰ کرسی دومای دولتی را تعیین می‌کند. فضای سیاسی رقابت محدود است و بسیاری از نامزدهای مخالف جنگ امکان حضور در انتخابات را پیدا نکرده‌اند.

چه اتفاقی برای سامانه رأی‌گیری افتاد؟

الا پامفیلووا، رئیس کمیسیون مرکزی انتخابات روسیه، گفت سامانه رأی‌گیری آنلاین مسکو در طول شب هدف حمله‌ای «بسیار قدرتمند» و پیوسته قرار گرفته است. بر اساس روایت مقام‌های روس، حملات در طول روز نیز ادامه داشته اما عملکرد سامانه متوقف نشده است.

وزارت توسعه دیجیتال روسیه جداگانه از یک تلاش برای خرابکاری در خطوط ارتباطی شرق دور خبر داد و اعلام کرد ارتباطات بازیابی شده است. این دو رویداد از سوی مقام‌های روس به‌عنوان حمله به زیرساخت انتخاباتی و ارتباطی توصیف شده‌اند، اما جزئیات فنی لازم برای ارزیابی مستقل منشأ، روش و دامنه حملات منتشر نشده است.

ولادیمیر پوتین پیش‌تر اوکراین را به تلاش برای اخلال در انتخابات متهم کرده بود. این اتهام در گزارش‌های منتشرشده با مدرک فنی عمومی همراه نشده و مقام‌های انتخاباتی نیز در توضیح حمله سایبری مشخص نکرده‌اند چه بازیگری پشت آن قرار داشته است. بنابراین نسبت‌دادن حملات به اوکراین در وضعیت فعلی یک ادعای سیاسی است، نه واقعیتی که مستقلاً اثبات شده باشد.

آنچه می‌دانیم و آنچه نمی‌دانیم

تأیید شده که کمیسیون مرکزی انتخابات روسیه وقوع حمله علیه سامانه رأی‌گیری الکترونیکی مسکو را اعلام کرده و دولت روسیه نیز از اخلال جداگانه در شبکه ارتباطی شرق دور سخن گفته است. مقام‌ها می‌گویند رأی‌گیری آنلاین ادامه یافته و ارتباطات مختل‌شده بازگردانده شده است.

در مقابل، هنوز نوع حمله، حجم واقعی ترافیک مخرب، زیرساخت‌های دقیق هدف، مدت اختلال و هویت مهاجم مشخص نیست. همچنین داده مستقلی منتشر نشده که نشان دهد حمله توانسته آرای ثبت‌شده را تغییر دهد یا تمامیت نتایج را مخدوش کند. نبود چنین شواهدی مهم است، زیرا حمله به دسترس‌پذیری یک سامانه با دستکاری آرای انتخاباتی دو مسئله متفاوت است.

انتخابات در چه فضایی برگزار می‌شود؟

انتخابات دومای ۲۰۲۶ در سه روز و در ۱۱ منطقه زمانی روسیه برگزار می‌شود. حزب روسیه متحد، حزب حامی پوتین، همچنان نیروی مسلط ساختار سیاسی کشور است. بخش بزرگی از نامزدهای مخالف جنگ کنار گذاشته شده‌اند و حزب لیبرال یابلوکو نیز پس از رأی دیوان عالی با محدودیت جدی برای حضور در فهرست‌های حزبی روبه‌رو شده است، هرچند برخی اعضای آن در حوزه‌های فردی رقابت می‌کنند.

هم‌زمان گزارش‌هایی از اختلاف بر سر حضور ناظران، برخورد با یک ناظر انتخاباتی در سن‌پترزبورگ و برگزاری رأی‌گیری در مناطق تحت اشغال روسیه در اوکراین منتشر شده است. کی‌یف انتخابات در مناطق اشغالی را غیرقانونی می‌داند و اتحادیه اروپا نیز مشروعیت الحاق این مناطق به روسیه را به رسمیت نمی‌شناسد.

بر اساس داده‌ای که رسانه‌ها از کمیسیون انتخابات نقل کرده‌اند، مشارکت سراسری تا بعدازظهر شنبه به حدود ۳۲.۵۸ درصد رسیده بود. این عدد مربوط به میانه فرایند سه‌روزه است و نباید با مشارکت نهایی انتخابات مقایسه شود تا زمانی که رأی‌گیری پایان یابد.

چرا حمله سایبری مهم است؟

اهمیت ماجرا فقط فنی نیست. کرملین انتخابات را در شرایط جنگی برگزار می‌کند و نتیجه آن می‌تواند برای نمایش تداوم حمایت سیاسی از دولت و سیاست جنگی استفاده شود. در چنین فضایی، هر ادعای اخلال سایبری می‌تواند هم به مسئله امنیت انتخابات و هم به روایت سیاسی درباره مداخله خارجی تبدیل شود.

از سوی دیگر، رأی‌گیری الکترونیکی به اعتماد عمومی به سامانه‌های فنی وابسته است. اگر مقام‌های روس جزئیات فنی بیشتری منتشر کنند، امکان ارزیابی مستقل درباره شدت حمله و اثر آن فراهم می‌شود. تا آن زمان، تنها می‌توان وقوع حمله اعلام‌شده و ادامه کار سامانه طبق روایت رسمی را گزارش کرد.

مسیر بعدی

رأی‌گیری یکشنبه پایان می‌یابد و نخستین نتایج پس از بسته‌شدن حوزه‌ها منتشر خواهد شد. سه شاخص باید دنبال شود: گزارش نهایی کمیسیون درباره حملات سایبری، هرگونه سند درباره اختلال یا دستکاری واقعی رأی‌ها، و گزارش ناظران و احزاب درباره روند رأی‌گیری.

همچنین باید میان ادعاهای امنیتی و نتیجه انتخاباتی فاصله گذاشت. اگر روسیه در روز پایانی حملات بیشتری گزارش کند، مسئولیت آن فقط با شواهد فنی قابل انتساب است. نتیجه سیاسی انتخابات نیز باید جدا از ادعاهای سایبری و با توجه به محدودیت رقابت، میزان مشارکت و ترکیب نهایی دوما ارزیابی شود.