سازمان ملل: سلاح، پهپاد و شبکه‌های خارجی به تداوم جنگ سودان کمک کرده‌اند

حمایت خارجی چگونه جنگ سودان را طولانی‌تر کرده است؟

هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل می‌گوید حمایت نظامی خارجی، از سلاح‌های پیشرفته و پهپاد گرفته تا نیروی انسانی و شبکه‌های لجستیکی، به ادامه جنگ سودان و تشدید آسیب به غیرنظامیان کمک کرده است. یافته‌های تازه همچنین نشان می‌دهد گسترش جنگ پهپادی در این کشور با حملاتی همراه بوده که برخی از آنها می‌توانند مصداق جنایت جنگی باشند.

جنگ میان ارتش سودان و نیروهای شبه‌نظامی «پشتیبانی سریع» از آوریل ۲۰۲۳ ادامه دارد و بیش از ۱۴ میلیون نفر را آواره کرده است. یافته‌های سازمان ملل یک نکته مهم را برجسته می‌کند: این جنگ دیگر فقط محصول توان نظامی دو طرف در داخل سودان نیست و شبکه‌های خارجی در تأمین تجهیزات، نیرو و مسیرهای لجستیکی آن نقش دارند.

پهپادها به یکی از ابزارهای اصلی جنگ تبدیل شده‌اند

بررسی هیئت حقیقت‌یاب نشان می‌دهد هر دو طرف جنگ به شکل فزاینده‌ای از پهپاد استفاده کرده‌اند. تنها در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ بیش از هزار نفر در حملات پهپادی کشته شده‌اند و برخی حملات به زیرساخت‌های غیرنظامی و مناطق مسکونی نیز در تحقیقات این هیئت بررسی شده است.

هیئت حقیقت‌یاب مواردی را بررسی کرده که می‌توانند نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه یا جنایت جنگی باشند. این یافته‌ها به معنای صدور حکم قضایی درباره مسئولیت کیفری افراد نیست، اما دامنه استفاده از پهپاد و پیامدهای آن برای غیرنظامیان را به یکی از محورهای اصلی تحقیقات درباره جنگ سودان تبدیل کرده است.

شبکه تأمین جنگ از مرزهای سودان فراتر رفته است

اسناد سازمان ملل نیز نگرانی درباره حمایت نظامی و لجستیکی خارجی و استفاده از مزدوران و بازیگران مرتبط با آنها را ثبت کرده‌اند. این حمایت‌ها در اسناد سازمان ملل از عواملی توصیف شده‌اند که به بی‌ثباتی سودان و آسیب به حقوق غیرنظامیان کمک می‌کنند.

تحقیقات جداگانه درباره خطوط تأمین نیروهای پشتیبانی سریع نیز شبکه‌ای از پروازها میان چاد، لیبی، سومالی و مناطق تحت کنترل این نیروها را بررسی کرده است. داده‌های پروازی، تصاویر ماهواره‌ای و دیگر شواهد، هواپیماهایی را به مسیرهایی مرتبط کرده‌اند که برای انتقال تجهیزات و پشتیبانی لجستیکی مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

در یکی از این تحقیقات، فعالیت چند هواپیمای بوئینگ مرتبط با شرکت‌های یک پیمانکار نظامی آمریکایی در این مسیرها بررسی شد. شرکت‌ها و افراد مورد اشاره دخالت در عملیات تأمین نیروهای پشتیبانی سریع را رد کرده‌اند و علیه آنها در ارتباط با این پروازها اتهام کیفری مطرح نشده است.

آنچه درباره نقش بازیگران خارجی هنوز قطعی نیست

یافته‌های موجود نشان می‌دهد شبکه‌های خارجی بخشی از ظرفیت ادامه جنگ را فراهم کرده‌اند، اما از این شواهد نمی‌توان نتیجه گرفت که حمایت خارجی تنها عامل طولانی‌شدن جنگ بوده یا قطع آن به‌تنهایی جنگ را پایان خواهد داد. اختلاف سیاسی و نظامی میان ارتش سودان و نیروهای پشتیبانی سریع همچنان هسته اصلی درگیری است.

در عین حال، شناسایی مسیرهای انتقال سلاح، پهپاد و نیرو نشان می‌دهد کنترل جریان تجهیزات به سودان یکی از نقاط قابل پیگیری برای محدودکردن ظرفیت طرف‌های درگیر است. هیئت حقیقت‌یاب خواستار گسترش اجرای تحریم تسلیحاتی در سراسر سودان شده و تحقیقات درباره حمایت خارجی از طرف‌های جنگ نیز ادامه دارد.