سیلاب بودی گانداکی نپال؛ مفقودشدگان و پل‌های تخریب‌شده

سیلاب ناگهانی رود بودی گانداکی در شمال مرکزی نپال، روز یکشنبه ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، به تخلیه روستاها و آسیب به خانه‌ها، پل‌ها و زیرساخت‌های ارتباطی منجر شد. به گزارش آسوشیتدپرس به نقل از نهاد ملی کاهش و مدیریت خطر بلایای نپال، دست‌کم پنج نفر مفقود گزارش شده‌اند و حدود سه ده خانه و چهار پل آسیب دیده یا تخریب شده‌اند. ارتش نپال نیز از نجات ۴۹ نفر با استفاده از بالگرد و نیروهای زمینی خبر داده است. این ارقام اولیه‌اند و ممکن است با ارزیابی میدانی تغییر کنند.

سیلاب چگونه شکل گرفت؟

توضیح ارائه‌شده از سوی سازمان مدیریت بحران نپال این است که رانش زمین ابتدا مسیر رودخانه در نزدیکی چومچوره را مسدود کرده و یک سد موقت طبیعی ساخته بود. با شکسته‌شدن این مانع، حجم انباشته آب ناگهان در پایین‌دست رها شده است. این سازوکار با سیلابی که صرفاً بر اثر بارش پیوسته در کل حوضه رخ می‌دهد تفاوت دارد و می‌تواند زمان هشدار را کوتاه کند.

وجود این توضیح رسمی به‌معنای پایان بررسی زمین‌شناسی نیست. اندازه سد موقت، زمان دقیق شکست آن و سهم بارش یا ناپایداری دامنه‌ها هنوز به داده‌های فنی بیشتری نیاز دارد. نسبت‌دادن حادثه به تغییر اقلیم یا عامل دیگری نیز بدون مطالعه مستقل درباره این رویداد دقیق نیست.

کدام مناطق و زیرساخت‌ها آسیب دیدند؟

گزارش‌ها از خسارت در امتداد بودی گانداکی در منطقه گورخا و هشدار تخلیه برای آبادی‌های پایین‌دست، از جمله آروغات، حکایت دارد. آژانس مدیریت بحران از تخریب یا آسیب چهار پل، نزدیک به ۳۶ خانه و کارگاه یک پروژه برق‌آبی سخن گفته است. دکل‌های برق و ارتباطات نیز آسیب دیده‌اند. ارقام درباره خسارت و مفقودشدگان فعلاً برآوردهای اولیه مقام‌هاست و با تکمیل جست‌وجو ممکن است تغییر کند.

خسارت به پل و راه در مناطق کوهستانی فقط مشکل رفت‌وآمد نیست؛ ممکن است رساندن دارو، غذا و نیروهای امدادی را دشوار کند. آسیب به شبکه ارتباطی نیز هم اطلاع‌رسانی به خانواده‌ها و هم هماهنگی عملیات نجات را پیچیده‌تر می‌کند. به همین دلیل بازسازی خدمات حیاتی و ایمن‌سازی گذرگاه‌ها در کنار جست‌وجوی مفقودان اهمیت دارد.

روایت مقام‌ها و مسئله عدم قطعیت

سازمان ملی مدیریت بحران بر دورکردن ساکنان از حریم رود و حفظ هشدار تا پایان روز تأکید کرده است. ارتش بر عملیات نجات و شمار افراد خارج‌شده از منطقه خطر تمرکز دارد. این دو گزارش درباره مرحله‌های متفاوت پاسخ به بحران هستند و لزوماً با یکدیگر تعارض ندارند.

بااین‌حال، عکس‌ها و فیلم‌های منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی به‌تنهایی برای مشخص‌کردن زمان حادثه، شمار ساختمان‌های تخریب‌شده یا هویت مفقودشدگان کافی نیستند. بدون اعلام رسمی جدید نمی‌توان عدد نهایی خسارت یا تلفات را قطعی دانست.

تجربه نپال چه درسی درباره مدیریت خطر دارد؟

در دره‌های پرشیب هیمالیا، رودخانه‌ها در کنار دامنه‌های ناپایدار جریان دارند و انسداد موقت مسیر آب می‌تواند مخاطره‌ای مستقل ایجاد کند. پاسخ مناسب ترکیبی از پایش رانش‌ها، سامانه هشدار پایین‌دست، مسیر تخلیه و ارتباطات پشتیبان است. تعیین اینکه کدام سامانه در این حادثه کار کرده یا ناکافی بوده، نیازمند گزارش فنی پس از حادثه است.

ارزیابی انتقادی باید دو سوی ماجرا را ببیند: هشدار و تخلیه زودهنگام می‌تواند تلفات را کاهش دهد، اما تخلیه گسترده نیز هزینه انسانی و اقتصادی دارد. تصمیم مسئولان زمانی قابل داوری است که ساعت دریافت اطلاعات، مسیر ارسال هشدار و فاصله زمانی رسیدن سیلاب روشن باشد.

چه چیزی در ادامه باید پیگیری شود؟

• آمار به‌روزشده نهاد مدیریت بحران درباره مفقودان، نجات‌یافتگان و ساختمان‌های آسیب‌دیده؛
• بازگشایی راه‌ها و پل‌ها و دسترسی روستاهای محصورشده به خدمات اضطراری؛
• گزارش فنی علت انسداد و شکست سد طبیعی در رودخانه؛
• وضعیت پروژه برق‌آبی و شبکه‌های برق و ارتباطات منطقه.

آنچه اکنون تأیید شده وقوع سیلاب، عملیات تخلیه و خسارت مهم به زیرساخت‌هاست. علت اولیه بر پایه توضیح رسمی، رانش زمین و شکست مانع طبیعی بوده؛ اما برآورد نهایی خسارت و چگونگی جلوگیری از حادثه مشابه هنوز موضوع بررسی است.

مطالعه مرتبط در رونما

گزارش مسیر دریایی شمالگان و ریسک زیرساختی حمل‌ونقل و بررسی تاب‌آوری خدمات عمومی در مازندران را بخوانید.