سفر تجاری کره جنوبی از شمالگان؛ فرصت کشتیرانی و هزینه پنهان

کشتی باری «پان‌استار آکرو» کره جنوبی روز یکشنبه ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ پس از پیمودن مسیر تجاری شمالگان به اروپا، به بندر بوسان بازگشت. این سفر ۵۰ روز طول کشید و به گفته مقام‌های سئول، نخستین رفت‌وبرگشت تجاری کره جنوبی در این مسیر بود. هدف اعلام‌شده، آزمودن امکان راه‌اندازی سرویس‌های منظم تا سال ۲۰۳۰ است؛ اما تکمیل یک سفر لزوماً به معنای سودآوری مسیر نیست.

چه اتفاقی افتاد؟

بر اساس گزارش رویترز که CNA منتشر کرده، کشتی ۲۲ اوت از بوسان حرکت کرد، از آب‌های شمالگان در امتداد روسیه گذشت و به فیلیکستو در بریتانیا، روتردام در هلند و گدانسک در لهستان سر زد. کشتی سپس از همان مسیر قطبی به کره جنوبی بازگشت. مقام‌های کره جنوبی معتقدند این مسیر می‌تواند زمان سفر را در برخی شرایط حدود یک‌سوم کاهش دهد.

چرا کوتاه‌تر بودن همیشه به معنای ارزان‌تر بودن نیست؟

عبور از آب‌های قطبی به شرایط یخ، نیاز احتمالی به خدمات ویژه، سرعت کمتر، هزینه اضافی بیمه و مصرف سوخت وابسته است. هزینه واقعی هر کانتینر تابع تعداد بار فروخته‌شده و قابلیت پیش‌بینی زمان تحویل نیز هست. شرکت پان‌استار پیش از حرکت برای حدود هزار و ۳۰۰ TEU بار برنامه‌ریزی می‌کرد، اما بنا بر گزارش رویترز، هنگام خروج ۷۳۷ TEU بار به‌علاوه کانتینرهای خالی داشت. چنین شکافی میان ظرفیت مورد انتظار و بار واقعی برای ارزیابی اقتصادی سفر مهم است.

دولت، شرکت کشتیرانی و محیط‌زیست چه می‌گویند؟

دولت لی جه‌میونگ توسعه کشتیرانی قطبی را یکی از اولویت‌های تبدیل بوسان به قطب حمل‌ونقل جهانی معرفی می‌کند. برای شرکت‌های کشتیرانی، صرفه‌جویی زمانی باید با اطمینان از فصل فعالیت و حاشیه سود سنجیده شود. از نگاه محیط‌زیستی، افزایش تردد در اکوسیستم حساس قطبی پرسش‌هایی درباره انتشار آلاینده، خطر حادثه و پیامدهای ادامه کاهش یخ دریا ایجاد می‌کند. این نگرانی‌ها را نباید با نتیجه قطعی درباره تأثیر همین یک سفر اشتباه گرفت.

نقش روسیه و پیامد ژئوپلیتیکی

مسیر شمالی از کنار سواحل قطبی روسیه می‌گذرد؛ مقام‌های سئول درباره نیازهای احتمالی سفر با مسکو مشورت کردند. این همکاری فنی، در شرایط جنگ اوکراین و فشار غرب برای محدودکردن روابط با روسیه، حساسیت سیاسی دارد. در عین حال تماس برای مدیریت خطر ناوبری را نمی‌توان به‌تنهایی معادل تغییر اتحاد سیاسی یا توافق گسترده تجاری تعبیر کرد.

چه چیزهایی هنوز نامعلوم است؟

هزینه نهایی سفر، درآمد حاصل از بار، هزینه بیمه ویژه و میزان صرفه‌جویی واقعی نسبت به مسیرهای جنوبی در این گزارش به‌صورت حسابرسی‌شده ارائه نشده است. همچنین بازگشت موفق کشتی در یک فصل، ضمانت ایمنی یا قابلیت دسترسی مسیر در تمام ماه‌های سال نیست.

بعد چه داده‌هایی مهم می‌شوند؟

• تعداد سفرهای آزمایشی بعدی و میزان بار واقعی در هر جهت؛
• صورت‌هزینه سوخت، بیمه، خدمات یخ‌شکنی و زمان انتظار؛
• چارچوب همکاری ناوبری با روسیه و موضع شرکای تجاری کره جنوبی؛
• ارزیابی محیط‌زیستی و برنامه واکنش اضطراری برای حمل‌ونقل قطبی.