فرمانده سنتکام مدعی شد محاصره دریایی ۲۵ میلیارد دلار از درآمد نفتی ایران کاسته است

دریابد برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، در یک پیام ویدیویی تازه مدعی شد محاصره دریایی و تحریم‌های آمریکا دست‌کم ۲۵ میلیارد دلار از درآمد نفتی ایران کاسته و فشار مالی بر سپاه پاسداران را افزایش داده است. این رقم و ادعای انتقال پول از گروه‌های همسو به سپاه، ارزیابی رسمی آمریکا است و هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده است.

چه چیزی تازه اعلام شد؟

کوپر روز جمعه گفت گروه‌هایی که سال‌ها از حمایت مالی و تسلیحاتی ایران برخوردار بوده‌اند، اکنون برای کمک به سپاه پاسداران منابع مالی به ایران بازمی‌گردانند. او از حزب‌الله لبنان، حماس و گروه‌های شیعه عراقی نام برد، اما جزئیات قابل بررسی درباره حجم پول، مسیر انتقال یا بازه زمانی ارائه نکرد.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز گزارش داد فرمانده سنتکام در همان پیام ویدیویی، علاوه بر رقم ۲۵ میلیارد دلار درآمد نفتی، از مسدود شدن حدود ۳۵۰ میلیون دلار دارایی رمزارزی مرتبط با جمهوری اسلامی سخن گفته است. مقام‌های آمریکایی افزایش حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز را نشانه فشار بر سپاه توصیف کرده‌اند؛ تهران در ماه‌های گذشته روایت آمریکا درباره کنترل کامل مسیرهای دریایی را رد کرده است.

تفکیک واقعیت، ادعا و مجهول

• واقعیت تأییدشده: فرمانده سنتکام این ارقام و ارزیابی‌ها را در پیام ویدیویی منتشر کرده و دو رسانه آمریکایی محتوای آن را گزارش کرده‌اند.
• ادعای آمریکا: محاصره دریایی ۲۵ میلیارد دلار درآمد نفتی ایران را متوقف کرده و برخی گروه‌های همسو اکنون به سپاه پول می‌رسانند.
• مجهول: اسناد مالی مستقل، رقم دقیق صادرات از دست‌رفته، حجم انتقال پول گروه‌ها و اثر واقعی آن بر بودجه عملیاتی سپاه منتشر نشده است.

چرا این ادعا اهمیت دارد؟

اگر جهت جریان مالی واقعاً معکوس شده باشد، این تحول می‌تواند نشانه تغییر در شبکه منطقه‌ای ایران باشد: شبکه‌ای که معمولاً منابع از تهران به متحدان منتقل می‌کرد، اکنون بنا بر روایت واشنگتن بخشی از منابع را به مرکز بازمی‌گرداند. با این حال، نبود داده بانکی، اسناد انتقال و تأیید مستقل اجازه نمی‌دهد این روایت را به‌عنوان واقعیت قطعی پذیرفت.

رقم ۲۵ میلیارد دلار نیز باید با احتیاط خوانده شود. مشخص نیست سنتکام این رقم را بر پایه ارزش محموله‌های متوقف‌شده، کاهش صادرات ثبت‌شده، برآورد فروش ازدست‌رفته یا ترکیبی از این موارد محاسبه کرده است. تفاوت میان «درآمد تحقق‌نیافته» و «دارایی توقیف‌شده» برای سنجش اثر واقعی فشار اقتصادی مهم است.

پیامد برای اقتصاد و دیپلماسی

فشار بر صادرات نفت می‌تواند دسترسی دولت ایران به ارز را محدودتر کند، هزینه تجارت غیررسمی را بالا ببرد و ریسک حمل‌ونقل در خلیج فارس و دریای عمان را افزایش دهد. هم‌زمان، تبدیل آمارهای نظامی به پیام سیاسی ممکن است بخشی از تلاش واشنگتن برای تقویت موضع خود در مذاکرات و نشان دادن کارآمدی محاصره باشد.

در سوی دیگر، استمرار برخورد با کشتی‌ها و اختلاف بر سر کنترل تنگه هرمز خطر خطای محاسباتی را بالا نگه می‌دارد. هر حادثه دریایی تازه می‌تواند هزینه بیمه، کرایه حمل و قیمت انرژی را تحت تأثیر قرار دهد؛ حتی اگر جریان اصلی صادرات منطقه متوقف نشود.

آنچه هنوز باید روشن شود

• مبنای محاسبه رقم ۲۵ میلیارد دلار چیست و چه دوره‌ای را پوشش می‌دهد؟
• آیا اسناد مستقلی درباره انتقال پول از گروه‌های همسو به سپاه وجود دارد؟
• پاسخ رسمی ایران به ادعاهای تازه فرمانده سنتکام چه خواهد بود؟
• آیا این پیام نشانه تشدید فشار نظامی است یا ابزاری برای چانه‌زنی دیپلماتیک؟

رونما پیش‌تر در گزارش «نفت صفر، تورم نزدیک ۹۰ درصد؛ اقتصاد ایران با چه ذخیره‌ای دوام می‌آورد؟» پیامدهای کاهش درآمد نفتی و محدود شدن منابع ارزی را بررسی کرده است.