نزدیکان نتانیاهو از چرخش قدرت با آیزنکوت می‌گویند؛ چرا این معامله بعید است و جایگزینش چیست؟

در صبح پنجشنبه ۷ آبان، دو روز پس از رأی‌گیری، شمارش آرای اسرائیل به بن‌بستی رسیده که هیچ‌یک از دو بلوک راه روشنی به ۶۱ کرسی ندارد. تازه‌ترین خبر این است که منابع نزدیک به نتانیاهو دولت وحدت با گادی آیزنکوت، رهبر دومین حزب بزرگ، را بدون احزاب حریدی تبلیغ می‌کنند. پرسش این تحلیل یکی است: این پیشنهاد چه چیزی را به آیزنکوت عرضه می‌کند، چرا او تاکنون نشانه‌ای از پذیرش نداده، و اگر معامله نشد، کدام مسیر باقی می‌ماند؟

پیشنهاد دقیقاً چیست و از کجا آمده؟

بر پایه‌ی گزارشی که ۷ آبان منتشر شد، منابع نزدیک به نتانیاهو از دولت وحدت با آیزنکوت و بدون احزاب حریدی حرف می‌زنند. دو شکل برای آن گفته شده: نتانیاهو تا پایان دوره‌ی ریاست‌جمهوری ترامپ نخست‌وزیر بماند و کار مربوط به ایران را «تمام کند»، سپس حدود دو سال بعد قدرت را به آیزنکوت بسپارد؛ یا آیزنکوت پست وزارتی ارشد بگیرد. در هر دو نسخه، ابتدا قانون سربازی‌گیری بدون حضور حریدی‌ها در ائتلاف تصویب می‌شود و سپس آن‌ها می‌توانند برگردند.

باید دقت کرد که این طرح اعلام رسمی نیست. گوینده‌ی علنی ندارد و از «منابع نزدیک» نقل شده است. در برابر آن، نتانیاهو در سخنرانی شب انتخابات از تشکیل دولت راست ملی قدرتمند گفت و تأکید کرد شریکان راست و حریدی‌اش را رها نمی‌کند. به‌عبارت دیگر، دو پیام همزمان از یک اردوگاه می‌آید: یکی علنی و محافظه‌کار، دیگری غیرعلنی و باز.

حساب کرسی‌ها: «بدون حریدی» هم به ۶۱ نمی‌رسد

جدول زیر بر پایه‌ی شمارش ۹۳ درصدی است و آرای پاکت دوگانه (سربازان، زندانیان و دیپلمات‌ها) را شامل نمی‌شود؛ پس عددها ممکن است تغییر کنند. نتایج رسمی بنا بر زمان‌بندی اعلام‌شده ۱۳ آبان (۴ نوامبر) تأیید می‌شود.

محاسبه‌ی رونما: لیکود و یاشار روی هم ۴۷ کرسی دارند، یعنی ۱۴ کرسی کمتر از اکثریت. حتی اگر هر دو حزب حریدی (۱۴ کرسی) کنار بروند و قدرت یهودی و صهیونیسم مذهبی (۱۳ کرسی) بمانند، جمع لیکود، یاشار و این دو حزب ۶۰ است، نه ۶۱. پس «دولت وحدت بدون حریدی» بدون شریک چهارم، مثلاً اسرائیل بیتنو یا بخشی از بلوک مخالف، یا اتکا به رأی ممتنع احزاب عربی، اکثریت ندارد. و ترکیبی که بن‌گویر را نگه دارد، با شرط اعلامی آیزنکوت درباره‌ی «دولت صهیونیستی متعهد به سربازی» دشوارتر هم می‌شود. جزئیات دقیق ائتلاف مدنظر در منابع نیامده؛ این حساب فقط نشان می‌دهد طرح بدون پاسخ به این پرسش‌ها ناقص است.

بیشتر بخوانید: هیچ‌کدام به ۶۱ نمی‌رسند؛ حساب کنست بدون احزاب عرب چطور بسته می‌شود؟

چرا آیزنکوت هنوز پاسخ مثبت نداده؟

دلیل نخست سیاسی است. آیزنکوت در شب انتخابات نتانیاهو را «نخست‌وزیر موقت» خواند و گفت می‌خواهد دولت نتانیاهو را عوض کند و دولتی صهیونیستی با تعهد به خدمت سربازی تشکیل دهد. او خدمت زیر نظر نتانیاهو، از جمله در شکل چرخشی، را پیش‌تر رد کرده است. پاسخ بلوک تغییر به طرح جدید هم تند بوده: «این خودکشی کامل است، از نظر اخلاقی و سیاسی.»

دلیل دوم ساختاری است. اگر آیزنکوت از بلوک مخالف جدا شود، بنت، گولان و لیبرمن را از دست می‌دهد؛ یعنی پشتوانه‌ی ۲۷ کرسی دیگر را. در مقابل، آنچه نتانیاهو عرضه می‌کند وابسته به پایداری او در دوره‌ی چرخش است، و آیزنکوت هیچ تضمینی نمی‌گیرد جز قول نخست‌وزیری که او پیش‌تر خواهان برکناری‌اش بوده است.

استنباط رونما: نکته‌ی جالب طرح این است که از اولویت خود آیزنکوت، قانون سربازی‌گیری، برای جذب او استفاده می‌کند. این نشان می‌دهد اردوگاه نتانیاهو می‌داند بلوک مخالف بر سر یک موضوع بیش از همه حساس است؛ اما همین نکته می‌تواند دو لبه باشد، چون آیزنکوت می‌تواند همین قانون را بدون نتانیاهو هم هدف بگیرد.

لیبرمن: کلید دوم

طبق گزارشی که به یک شبکه‌ی خبری اسرائیلی تکیه دارد، لیبرمن از روز چهارشنبه به تماس بنت و آیزنکوت پاسخ نداده است. همان گزارش می‌گوید او نمی‌خواهد خودش به بلوک نتانیاهو بپیوندد و ترجیح می‌دهد آیزنکوت تنها عبور کند، و منتظر یک تشدید امنیتی می‌ماند. متن گزارش خودش ناهمخوانی دارد: عنوان از پافشاری او بر دولت وحدت می‌گوید، در حالی که متن بر امتناعش از پیوستن به ائتلاف نتانیاهو تأکید دارد. پس این را باید گزارش ناروشن تلقی کرد، نه موضع تأییدشده.

هر دو حالت یک چیز را نشان می‌دهد: ۷ کرسی لیبرمن همان چیزی است که می‌تواند «ائتلاف بدون حریدی» را به عدد قابل‌دفاع نزدیک کند، و او فعلاً دستش را رو نکرده است.

اگر معامله نشد چه می‌ماند؟

یائیر گولان، رهبر دموکرات‌ها، می‌گوید بلوک مخالف با احزاب عربی ۶۵ کرسی دارد، اما این عدد با ۴۸ به‌علاوه‌ی ۱۹ در شمارش کمیته نمی‌خواند؛ ۶۷ می‌شود. تفاوت در منابع توضیح داده نشده و عدد ۶۵ باید ادعای منتسب تلقی شود. جمع بلوک نتانیاهو نیز در شمارش‌های ابتدایی بین ۵۱ تا ۵۷ گزارش شده بود و عدد ۵۳ مربوط به شمارش فعلی است.

یک مسیر چهارم را باید دید که ربطی به سیاست حزبی ندارد: لیکود احزاب عربی را به «سرقت انتخابات» متهم کرد، اما پلیس اعلام کرد شواهد تحقیقی یا اطلاعاتی برای این ادعاها ندارد و روز انتخابات «با تعداد کمی رویداد غیرعادی» گذشته است. اگر این روایت ادامه یابد، هزینه‌ی هر همکاری با احزاب عربی برای رقبای نتانیاهو بالاتر می‌رود و مسیر وحدت جذاب‌تر.

بیشتر بخوانید: لیکود می‌گوید احزاب عرب انتخابات را «دزدیده‌اند»؛ نتانیاهو با ۵۳ کرسی هنوز به اکثریت نرسیده است

قوی‌ترین استدلال موافق معامله

مدافعان طرح می‌گویند دولت وحدت تنها گزینه‌ای است که اکثریت مستقل از احزاب عربی می‌دهد، با پیروزی در رأی اعتماد قابل‌اتکا، و قانون سربازی‌گیری را که آیزنکوت می‌خواهد عملی می‌کند. در این نگاه، نخست‌وزیری چرخشی هزینه‌ی کوتاه‌مدت برای پایان بن‌بست است. ضعف این استدلال آن است که تضمینی برای اجرای چرخش در طرح گزارش‌شده وجود ندارد و حتی بدون آن، اکثریت ۶۱ هنوز با شریک چهارم محاسبه می‌شود. همچنین رد صریح آیزنکوت و تعبیر «خودکشی» از سوی بلوک او نشان می‌دهد هزینه‌ی سیاسی پذیرش برای او فعلاً بالاست.

چه چیزی روشن نیست؟

شمار نهایی کرسی‌ها تا اعلام نتایج رسمی و شمارش پاکت‌های دوگانه مشخص نیست؛ منابع گفته‌اند این آرا می‌تواند کرسی‌ها را جابه‌جا کند، هرچند ارزیابی رایج این است که ترازوی کلی را عوض نکند. تقسیم ۱۹ کرسی عربی میان فهرست مشترک و رعام هم در گزارش‌ها بین ۱۲–۷ و ۱۱–۸ در نوسان است. اینکه رئیس‌جمهور کدام رهبر را مأمور تشکیل دولت می‌کند و چه زمانی، در منابع خوانده‌شده نیامده؛ گزارش نهایی کمیته نیز بنا بر یک گزارش تا هفته‌ی آینده به رئیس‌جمهور نمی‌رسد. همچنین نمی‌دانیم طرح چرخش را کدام نزدیک‌ترین فرد به نتانیاهو مطرح کرده و آیا خود او آن را تأیید می‌کند.