نفت ESPO روسیه از ۱۲۰ دلار گذشت؛ چین خرید را بالا برد

قیمت نفت خام ESPO روسیه برای نخستین بار از آوریل از مرز ۱۲۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است؛ جهشی که با افزایش تقاضای پالایشگاه‌های چین و اختلال در عرضه نفت خاورمیانه هم‌زمان شده و بازار محموله‌های شرق آسیا را فشرده‌تر کرده است.

داده‌های معاملاتی نشان می‌دهد پالایشگاه‌های چینی برای محموله‌های نوامبر و دسامبر به خرید بیشتر نفت روسیه روی آورده‌اند. این تغییر در زمانی رخ می‌دهد که دسترسی به بخشی از عرضه خاورمیانه دشوارتر شده و خریداران آسیایی برای تأمین خوراک زمستانی رقابت می‌کنند.

پرمیوم ESPO به رکورد رسید

ESPO که از مسیر شرق دور روسیه به بازار آسیا می‌رسد، اکنون با پرمیومی حدود ۲۰ تا ۳۰ دلار نسبت به برنت معامله می‌شود. افزایش قیمت فقط به خود ESPO محدود نیست و نفت اورال روسیه نیز تا محدوده ۱۱۰ دلار در هر بشکه بالا رفته است.

بخش بزرگی از محموله‌های ESPO برای ماه‌های نوامبر و دسامبر توسط شرکت‌های بزرگ دولتی چین جذب شده است. نتیجه این رقابت، کاهش دسترسی پالایشگاه‌های مستقل چینی به محموله‌های ارزان‌تر و فشار برای یافتن جایگزین در بازار نقدی است.

چرا چین نفت روسیه بیشتری می‌خرد؟

فاصله کوتاه‌تر حمل از بنادر شرق روسیه، سازگاری خوراک ESPO با پالایشگاه‌های آسیایی و محدودیت عرضه جایگزین، این گرید را برای چین مهم‌تر کرده است. افزایش تقاضا اما مزیت قیمتی سنتی نفت روسیه را کاهش داده و هزینه خوراک پالایشگاه‌ها را بالا برده است.

این روند ادامه خریدهای پرحجم چین از روسیه در هفته‌های اخیر است. پیش‌تر نیز خرید گسترده شرکت‌های بزرگ چینی، دسترسی پالایشگاه‌های کوچک‌تر به ESPO را محدود کرده بود.

چه چیزی قیمت ESPO را متفاوت کرده است؟

ESPO یک گرید صادراتی کلیدی روسیه در شرق دور است و به دلیل مسیر حمل کوتاه‌تر به چین، معمولاً برای پالایشگاه‌های شمال و شرق این کشور جذابیت عملیاتی دارد. وقتی عرضه جایگزین از خاورمیانه محدود می‌شود، این مزیت جغرافیایی ارزش بیشتری پیدا می‌کند و خریداران برای محموله‌های نزدیک‌تر حاضر به پرداخت پرمیوم بالاتری می‌شوند.

پرمیوم ۲۰ تا ۳۰ دلاری نسبت به برنت نشان می‌دهد جهش فعلی صرفاً بازتاب افزایش عمومی قیمت نفت نیست؛ بخشی از آن به کمبود نسبی همان گرید و رقابت برای محموله‌های فیزیکی مربوط است. به همین دلیل ممکن است قیمت ESPO حتی در روزی که شاخص‌های آتی نفت آرام‌ترند، همچنان بالا بماند.

آنچه می‌دانیم و آنچه هنوز روشن نیست

داده‌های معاملاتی و اظهارات معامله‌گران نشان می‌دهد ESPO از ۱۲۰ دلار عبور کرده، پرمیوم محموله‌های فیزیکی بالا رفته و شرکت‌های دولتی چین در خرید نقش پررنگی دارند. همچنین اختلال عرضه خاورمیانه یکی از عوامل تقویت تقاضا برای نفت روسیه است.

اما هنوز نمی‌توان این وضعیت را یک تعادل پایدار دانست. میزان دقیق محموله‌های جایگزین، سرعت عادی‌شدن عرضه خاورمیانه و سیاست شرکت‌های چینی در ماه‌های بعد می‌تواند پرمیوم را به‌سرعت تغییر دهد. بنابراین قیمت فعلی باید به‌عنوان وضعیت بازار فیزیکی در این مقطع دیده شود، نه یک کف یا سقف تضمین‌شده برای ماه‌های آینده.

اثر مستقیم بر نفت ایران

این تحول برای ایران اثر مستقیم دارد، زیرا نفت ایران و ESPO روسیه در بخشی از بازار پالایشگاه‌های مستقل چین برای جذب خریدار رقابت می‌کنند. محدودتر شدن دسترسی چین به نفت ایران در ماه‌های اخیر و افزایش خرید نفت روسیه، ترکیب خوراک این پالایشگاه‌ها را تغییر داده است. در مقابل، گران‌تر شدن ESPO می‌تواند فاصله قیمتی میان نفت روسیه و محموله‌های جایگزین را تغییر دهد؛ اما بدون داده معاملاتی تازه نمی‌توان از بازگشت قطعی تقاضا به نفت ایران سخن گفت.

برای دنبال‌کردن تغییرات نفت، انرژی و سایر دارایی‌ها، نقشه بازار رونما تصویر یکپارچه‌ای از بازارهای مرتبط ارائه می‌کند. پرونده افت صادرات نفت ایران در دوره درگیری نیز زمینه مستقیم این تغییر در بازار چین را توضیح می‌دهد.

مسیر بعدی بازار

اکنون سه متغیر برای بازار مهم است: حجم واقعی خرید چین برای زمستان، وضعیت عرضه نفت خاورمیانه و واکنش سیاستی آمریکا به تجارت نفت روسیه. هر تغییر در این سه عامل می‌تواند پرمیوم ESPO و رقابت میان گریدهای روسی، خاورمیانه‌ای و سایر عرضه‌کنندگان را جابه‌جا کند.

آنچه فعلاً روشن است این است که بازار نفت شرق آسیا با کمبود نسبی محموله‌های مطلوب روبه‌رو شده و چین حاضر شده برای ESPO قیمت بالاتری بپردازد. آنچه هنوز روشن نیست، دوام این پرمیوم و میزان اثر آن بر الگوی خرید پالایشگاه‌های مستقل چین در ماه‌های بعد است.