نمایندگان مجلس دوباره خروج از ان‌پی‌تی را خواستند؛ دولت هنوز پاسخ نداده است

چند نماینده مجلس ایران از ۸ و ۹ آبان ۱۴۰۵ (۳۰ و ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶) بار دیگر خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) و بازنگری در دکترین هسته‌ای را خواسته‌اند. به گزارش الجزیره، ابراهیم رضایی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، از ثبت ۱۰ پیشنهاد برای خروج خبر داده است. تا زمان انتشار این گزارش، پاسخ رسمی دولت یا شورای عالی امنیت ملی منتشر نشده است.

چه کسانی و چه گفته‌اند؟

الجزیره می‌نویسد نبویان در پیامی در شبکه ایکس گفته است: «اکنون که هزینه‌های سنگین جنگ و تحریم را پرداخته‌ایم، زمان آن است که ملت ایران از معاهده ان‌پی‌تی خارج شود و دکترین هسته‌ای را تغییر دهد.» محمدجواد حاج‌علی‌اکبری، چهره سیاسی و روحانی، هم در خطبه‌های نماز جمعه ۸ آبان، به نقل از صداوسیما، بازنگری در دکترین هسته‌ای را «مطالبه ملی» خوانده و گفته است این خواسته واکنشی عجولانه یا احساسی نیست. خبرگزاری تسنیم نیز، به گزارش الجزیره، ضمن حمایت از خروج، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به همسویی سیاسی با آمریکا و اسرائیل متهم کرده است.

خروج از پیمان چگونه ممکن است و فعلاً چه چیزی تصمیم‌گیری شده؟

ایران این پیمان را تیر ۱۳۴۷ (ژوئیه ۱۹۶۸) امضا و بهمن ۱۳۴۸ (فوریه ۱۹۷۰) تصویب کرده است. بند ۱۰ پیمان به هر عضو اجازه می‌دهد با اعلام سه ماه قبل از خروج بیرون برود، به شرط آنکه «رویدادهای فوق‌العاده» را تهدیدی برای منافع عالی کشورش بداند. الجزیره از قول ناظران نوشته خروج از پیمان به معنای ساخت سلاح هسته‌ای نیست. در ژوئن ۲۰۲۶ سخنگوی وزارت خارجه گفته بود طرحی در حال تهیه است و هماهنگی با مجلس در مراحل بعد انجام خواهد شد؛ اما تصمیم نهایی تاکنون اعلام نشده است.

زمینه سیاسی و نظامی چیست؟

این درخواست‌ها در ماه نهم جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران مطرح می‌شود؛ جنگی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) آغاز شده است. به گزارش الجزیره، میانجی‌های قطری ۸ آبان برای احیای آتش‌بس به تهران بازگشتند. دونالد ترامپ نیز در گفت‌وگوی رادیویی گفته جنگ «به‌زودی جمع می‌شود» اما واشنگتن به «تضمین» نیاز دارد که ایران هرگز سلاح هسته‌ای نخواهد داشت. تحلیلگری به نام محمد المنشاوی به این رسانه گفته بن‌بست «نه جنگ، نه صلح» یا با پیشرفت مذاکره می‌شکند یا با آغاز دوباره حملات، و ممکن است حملات پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر شروع شود.

واکنش‌ها و آنچه هنوز روشن نیست

محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی نیروهای مسلح، در شبکه ایکس نوشته نیروهای مسلح «از نزدیک حرکات آمریکا را زیر نظر دارند» و در صورت «ماجراجویی» تازه پاسخ قابل‌توجهی خواهند داد. با این حال، مجلس هنوز طرحی را به رأی نگذاشته و موضع رسمی شورای عالی امنیت ملی منتشر نشده است. بنابراین سخنان نمایندگان فعلاً خواست بخشی از مجلس است، نه تصمیم دولت یا نظام. اینکه ۱۰ پیشنهاد ثبت‌شده چه متنی دارند و کدام یک به صحن می‌رسد، در منابع بررسی‌شده مشخص نبود.