هزینه جنگ ایران برای آمریکا به ۴۵.۱ میلیارد دلار رسید

برآورد تازه‌ای که پنتاگون به کنگره ارائه کرده، هزینه جنگ با ایران را تا ۳ سپتامبر در مجموع به ۴۵.۱ میلیارد دلار می‌رساند: ۴۳.۶ میلیارد دلار هزینه ثبت‌شده جنگ به‌علاوه ۱.۵ میلیارد دلار هزینه اضافی سوخت. این رقم هنوز هزینه تعمیر پایگاه‌ها و ساختمان‌های آسیب‌دیده و همه هزینه‌های غیرمستقیم عملیات را در بر نمی‌گیرد؛ بنابراین باید آن را برآورد فعلی پنتاگون دانست، نه صورت‌حساب نهایی جنگ.

چه چیزی نسبت به گزارش قبلی تغییر کرده است؟

رونما پیش‌تر بر پایه گزارش رسمی بازرسان کل دولت آمریکا نوشته بود که هزینه عملیات تا ۲۹ ژوئن ۳۳.۴ میلیارد دلار برآورد شده است. آن گزارش شامل ۲۲.۳ میلیارد دلار مهمات مصرف‌شده، ۷.۴ میلیارد دلار هزینه‌های عملیاتی افزوده و ۳.۷ میلیارد دلار زیان تجهیزات بود و هزینه کامل تعمیر زیرساخت‌ها را در بر نمی‌گرفت.

برآورد تازه، که تا ۳ سپتامبر را پوشش می‌دهد، رقم مستقیم را به ۴۳.۶ میلیارد دلار رسانده است. بنابراین خبر امروز تکرار گزارش قبلی نیست؛ نقطه تازه آن افزایش حدود ۱۰.۲ میلیارد دلاری هزینه ثبت‌شده طی کمی بیش از دو ماه و روشن‌تر شدن سهم مصرف تسلیحات در این رشد است.

مهمات همچنان بزرگ‌ترین بخش صورت‌حساب است

در برآورد جدید، هزینه تسلیحات و مهمات مصرف‌شده به حدود ۲۸.۱ میلیارد دلار رسیده است؛ در حالی که رقم گزارش قبلی برای پایان ژوئن ۲۲.۳ میلیارد دلار بود. این یعنی فقط در این بخش نزدیک به ۵.۸ میلیارد دلار افزایش ثبت شده است. ادامه عملیات دفاع موشکی، حملات دوربرد و حفاظت از پایگاه‌های آمریکا در منطقه از عوامل اصلی فشار بر ذخایر و هزینه جایگزینی تسلیحات است.

این ارقام با نگرانی‌های قبلی درباره کاهش ذخایر برخی موشک‌های رهگیر هم‌جهت است. رونما پیش‌تر گزارش داده بود که بازسازی بخشی از ذخایر رهگیر آمریکا ممکن است دست‌کم پنج سال زمان ببرد. رقم تازه هزینه جنگ نشان می‌دهد مسئله فقط بودجه جاری نیست؛ ظرفیت تولید و زمان جایگزینی مهمات نیز به بخشی از محاسبه راهبردی واشنگتن تبدیل شده است.

آنچه رقم ۴۳.۶ میلیارد دلار نمی‌گوید

عدد تازه را نباید با «هزینه نهایی جنگ» یکی دانست. این برآورد هزینه‌های مستقیم نظامی ثبت‌شده را پوشش می‌دهد و بسیاری از هزینه‌های بلندمدت، از جمله درمان و حمایت از نیروهای آسیب‌دیده، بازسازی کامل زیرساخت‌ها، جایگزینی بلندمدت تجهیزات، اثرات کلان اقتصادی و هزینه‌های ناشی از تغییر آرایش نیروها ممکن است جداگانه محاسبه شوند.

همچنین افزایش هزینه به‌تنهایی شاخصی برای تعیین نتیجه نظامی جنگ نیست. هزینه بالا می‌تواند حاصل شدت عملیات، قیمت بالای سامانه‌های دفاعی، گستردگی استقرار نیرو و طولانی‌شدن مأموریت باشد. برای ارزیابی توان ادامه جنگ باید علاوه بر پول، موجودی مهمات، ظرفیت تولید، تلفات و تصمیم‌های سیاسی واشنگتن را نیز بررسی کرد.

تلفات و فشار عملیاتی آمریکا

برآوردهای تازه هم‌زمان با گزارش‌هایی درباره تلفات و خسارت‌های آمریکا منتشر شده‌اند. داده‌های رسمی و گزارش‌های نهادهای ناظر از آسیب به پایگاه‌های منطقه‌ای، مصرف گسترده مهمات و فشار بر زنجیره تأمین نظامی حکایت دارند. در عین حال، درباره برخی جزئیات تلفات و خسارت‌ها میان گزارش‌های رسمی و منابع دیگر اختلاف وجود دارد و ارقام باید با تاریخ و منبع مشخص خوانده شوند.

همین تفاوت‌ها دلیل مهمی است که صورت‌حساب جنگ به‌صورت مرحله‌ای دنبال شود. رقم ۳۳.۴ میلیارد دلار مربوط به پایان ژوئن بود؛ رقم ۴۳.۶ میلیارد دلار تا ۳ سپتامبر به‌روزرسانی شده است. اگر عملیات ادامه یابد، برآورد بعدی نیز می‌تواند بالاتر رود.

چرا این افزایش برای ایران مهم است؟

برای تهران، افزایش هزینه جنگ می‌تواند در محاسبات مربوط به دوام عملیات آمریکا و فضای دیپلماتیک اهمیت داشته باشد. هرچه مصرف مهمات و هزینه جایگزینی افزایش یابد، فشار بر بودجه دفاعی و برنامه‌ریزی نظامی آمریکا بیشتر می‌شود. اما از این واقعیت نمی‌توان به‌طور خودکار نتیجه گرفت که واشنگتن به دلیل هزینه مالی از ادامه عملیات منصرف خواهد شد؛ بودجه نظامی، حمایت کنگره و اهداف سیاسی دولت تعیین‌کننده‌اند.

از سوی دیگر، ایران نیز هزینه‌های انسانی، نظامی و اقتصادی سنگینی متحمل شده است. رقم آمریکایی فقط صورت‌حساب یک طرف جنگ است و تصویر جامعی از هزینه کل منازعه ارائه نمی‌کند. مقایسه معتبر نیازمند داده‌های هم‌سنخ و قابل تأیید از هر دو طرف است.

مسیر بعدی؛ بودجه، مهمات و کنگره

سه شاخص در هفته‌های آینده اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند: درخواست‌های بودجه تکمیلی دولت آمریکا، قراردادهای افزایش تولید موشک‌های رهگیر و مهمات، و برآوردهای بعدی فرماندهی مرکزی یا نهادهای نظارتی. هر کدام از این موارد می‌تواند نشان دهد افزایش ۱۰.۲ میلیارد دلاری اخیر یک جهش مقطعی بوده یا بخشی از روند پایدار افزایش هزینه‌هاست.

در سطح سیاسی نیز رقم ۴۳.۶ میلیارد دلار به بحث کنگره درباره شفافیت هزینه جنگ و تأمین مالی عملیات اضافه می‌شود. با نزدیک‌شدن انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، هزینه جنگ می‌تواند بیش از گذشته وارد مناقشه داخلی شود؛ اما اثر انتخاباتی آن به افکار عمومی، وضعیت جنگ و مواضع دو حزب وابسته خواهد بود.