پزشکیان: مذاکره با آمریکا «بی‌معنا» شده است؛ تهران فشار و حملات را دلیل دانست

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، گفته است در شرایطی که به گفته او فشار، تحریم، تهدید و حملات علیه ایران ادامه دارد، مذاکره با آمریکا «بی‌معنا» شده است. این موضع یک روز پس از آن مطرح می‌شود که دونالد ترامپ بار دیگر از آمادگی خود برای گفت‌وگوی مستقیم با تهران سخن گفت؛ دو پیام متضاد که نشان می‌دهد فاصله سیاسی دو طرف بر سر شرایط آغاز مذاکره همچنان پابرجاست.

پزشکیان چه گفت؟

پزشکیان در دیدار با آرارات میرزویان، وزیر خارجه ارمنستان، گفت تجربه تهران از دورهای قبلی تماس با آمریکا باعث شده اعتماد به روند مذاکره کاهش یابد. او مدعی شد ایران پس از مذاکرات پیشین با حمله روبه‌رو شده و افزود در فضایی که «هر روز» فشار و تهدید وجود دارد، گفت‌وگو معنای خود را از دست می‌دهد.

این سخنان باید به‌عنوان موضع رسمی رئیس‌جمهور ایران خوانده شود، نه تأیید مستقل همه ادعاهای مطرح‌شده درباره اهداف یا رفتار آمریکا. واشنگتن نیز روایت متفاوتی از چرایی بن‌بست دیپلماتیک و اقدامات نظامی و تحریمی خود ارائه کرده است.

پیام متضاد تهران و واشنگتن

رونما ساعاتی پیش گزارش داد که ترامپ برای گفت‌وگوی مستقیم با ایران اعلام آمادگی کرده است، اما هنوز دور تازه‌ای از مذاکرات رسماً اعلام نشده. در همین حال، تحلیل رونما درباره فاصله میان اهداف جنگ و مسیر سیاسی ایران و آمریکا نشان می‌دهد مسئله فقط اعلام آمادگی برای مذاکره نیست؛ موضوع اصلی، تعریف پیش‌شرط‌ها و تضمین‌های قابل قبول برای هر دو طرف است.

چرا این موضع مهم است؟

اظهارات پزشکیان سطح انتظارات برای یک دور سریع و مستقیم مذاکره را پایین می‌آورد. اگر این موضع به خط رسمی دستگاه دیپلماسی تبدیل شود، احتمالاً هر تماس تازه ابتدا از مسیر میانجی‌ها، پیام‌های غیرمستقیم یا توافق بر سر چارچوب امنیتی آغاز خواهد شد؛ نه لزوماً نشست فوری در سطح عالی.

در عین حال، عبارت «بی‌معنا» را نباید الزاماً معادل بسته‌شدن دائمی مسیر دیپلماسی دانست. تهران در دوره‌های گذشته نیز میان رد مذاکره تحت فشار و پذیرش تماس با شروط مشخص تفکیک کرده است. آنچه در روزهای آینده اهمیت دارد، موضع وزارت خارجه ایران درباره امکان ادامه تماس‌ها و پاسخ رسمی واشنگتن به سخنان پزشکیان است.

چه چیزی باید رصد شود؟

سه شاخص تعیین‌کننده است: آیا آمریکا پیشنهاد مشخصی برای دور بعدی ارائه می‌کند؛ آیا تهران میان مذاکره مستقیم و غیرمستقیم تفکیک خواهد کرد؛ و آیا سطح فشار نظامی و تحریمی در روزهای آینده کاهش یا افزایش می‌یابد. بدون تغییر در این متغیرها، فاصله میان «آمادگی برای گفت‌وگو» در واشنگتن و «بی‌معنا بودن مذاکره» در تهران پابرجا خواهد ماند.