پزشکیان می‌گوید رهبر برای مذاکره با آمریکا به دولت اختیارات بیشتری داده است

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، روز دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵ در نشست با استانداران و شهرداران کلان‌شهرها گفت رهبر انقلاب در زمینه گفت‌وگوها «اختیاراتی» به دولت داده است. به گزارش سایت انتخاب، او فردای آن روز افزود این اختیارات «مجدداً» اضافه شده تا درباره موضوعاتی که پیش‌تر نظر رهبری بر مذاکره‌نکردن بود، گفت‌وگو شود. جزئیات این اختیارات هنوز منتشر نشده است.

موضع دولت چیست؟

به نوشته‌ی سایت ریاست‌جمهوری که ایسنا آن را بازتاب داده، پزشکیان در نشست با استانداران گفت دشمنان نمی‌توانند ایران را با جنگ تسلیم کنند و دولت می‌کوشد مشکل را با گفت‌وگو حل کند. او در همان نشست درباره صرفه‌جویی انرژی، حمایت از محرومان و حفظ تولید هم سخن گفت. روز سه‌شنبه ۱۲ آبان، در جلسه‌ای درباره تقویت معیشت مردم، بنا به گزارش انتخاب، گفت «در این جنگ کسی منفعت نخواهد برد» و از افزوده‌شدن اختیارات جدید خبر داد. او درباره‌ی محتوای این اختیارات توضیح بیشتری نداد.

مذاکره‌ها در عمل کجاست؟

عباس عراقچی، وزیر خارجه، به ایرنا گفته رایزنی‌ها از طریق میانجی‌ها «بسیار فشرده» است، ایران شروط و پیشنهادهایش را ارائه کرده و «همه‌چیز به عقلانیت سیاسی واشنگتن بستگی دارد». اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، هم در نشست خبری دوشنبه گفت توپ در زمین آمریکاست. به گزارش الجزیره به نقل از رویترز، میانجی‌های قطری شامگاه دوشنبه برای گفت‌وگو درباره نسخه‌ای از پیش‌نویس توافق ایران و آمریکا که حدود هشت روز است در دست مذاکره قرار دارد، به تهران رفتند. محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، پیام‌هایی را که از طریق واسطه‌ها از آمریکا می‌رسد نشانه‌ی «پذیرش پیروزی» ایران خواند؛ این برداشت او است و آمریکا آن را تأیید نکرده است.

مخالفان مذاکره چه می‌گویند؟

جبهه پایداری، جریانی تندرو، به گزارش الجزیره (۴ آبان) از مجلس و شورای عالی امنیت ملی خواسته روند خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را آغاز کنند. امیرحسین ثابتی، نماینده‌ی نزدیک به این جبهه، گفته مذاکره با آمریکا تا پایان محاصره‌ی بنادر جنوبی یا تحریم‌ها آغاز نمی‌شود. همین جریان طرح استیضاح عراقچی را پس از سفر نیویورک در مجلس مطرح کرده و تجمع‌های شبانه‌ی هواداران آن با شعارهایی علیه مذاکره ادامه دارد. در جست‌وجوی منابع داخلی و مستقل، واکنش مستقیم پایداری یا نمایندگان منتقد به ادعای پزشکیان درباره‌ی اختیارات تازه یافت نشد. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، روز سه‌شنبه گفته پاسخ ایران به هر «اشتباه محاسباتی» آمریکا، از جمله حمله، غیرقابل‌پیش‌بینی خواهد بود.

حامیان و تحلیلگران مستقل چه می‌گویند؟

داوود حشمتی، روزنامه‌نگار نزدیک به پزشکیان، به الجزیره گفته نخست باید همه‌ی گزینه‌های غیرنظامی آزموده شود و مذاکره بر جنگ مقدم است. نگار مرتضوی، تحلیلگر سیاسی، در همان گزارش گفته تندروها نیروی سازمان‌یافته‌ای هستند که می‌توانند دیپلماسی را پرهزینه کنند، اما تصمیم درباره‌ی جنگ و مذاکره را «در بالاترین سطوح» می‌گیرند و تاکنون هم نتوانسته‌اند مانع توافق‌ها شوند. این‌ها دیدگاه تحلیلگران است، نه تصمیم رسمی.

واکنش‌های بین‌المللی

شامگاه دوشنبه، رسانه‌های آمریکایی از «حملات دفاعی» آمریکا در تنگه‌ی هرمز و قشم خبر دادند؛ ایرنا هم از انفجارهایی در جزیره گزارش داد. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، گفت درباره‌ی «توافق مذاکره‌شده» خوش‌بین است و دونالد ترامپ به اکسیوس گفته برای تصمیم درباره‌ی ازسرگیری حملات «عجله‌ای ندارد». به گزارش یورونیوز، قطر روز سه‌شنبه از «امید» به توافقی موقت سخن گفت، هرچند حملات تازه و تهدیدها علیه کشتیرانی در هرمز روند را پیچیده کرده است.

چه چیزی هنوز روشن نیست؟

معلوم نیست «اختیارات» جدید دقیقاً کدام موضوع‌ها را در بر می‌گیرد، به‌صورت کتبی یا شفاهی ابلاغ شده و آیا شامل ممنوعیت‌های پیشین، مانند موضوع‌های هسته‌ای یا موشکی، می‌شود یا نه. دفتر رهبری تا زمان انتشار این خبر، در منابع بررسی‌شده، درباره‌ی گفته‌ی پزشکیان بیانیه‌ای منتشر نکرده است. همچنین روشن نیست مجلس و شورای عالی امنیت ملی این اختیارات را چگونه در روند مذاکره و طرح استیضاح عراقچی لحاظ می‌کنند.