پوتین انتخابات دوما را به حمایت از جنگ اوکراین پیوند زد

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، دو روز مانده به آغاز رأی‌گیری انتخابات دومای دولتی، مشارکت در انتخابات را به نمایش وحدت ملی و حمایت از نیروهای روسیه در جنگ اوکراین پیوند زد. او در پیام تلویزیونی ۱۶ سپتامبر از شهروندان خواست در رأی‌گیری سه‌روزه ۱۸ تا ۲۰ سپتامبر شرکت کنند و انتخاب خود را «مسئولانه» انجام دهند.

این موضع‌گیری اهمیت سیاسی انتخابات ۲۰۲۶ را از رقابت صرف برای ۴۵۰ کرسی دوما فراتر می‌برد. پوتین در پیام رسمی خود گفت رأی شهروندان باید نشان دهد میلیون‌ها نفر پشت نیروهای روسیه ایستاده‌اند و مشارکت انتخاباتی را بخشی از پاسخ جمعی کشور به فشار خارجی توصیف کرد. این نخستین انتخابات پارلمانی روسیه از زمان آغاز تهاجم تمام‌عیار به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ است.

آنچه در پیام انتخاباتی پوتین تازه بود

رئیس‌جمهور روسیه در آستانه رأی‌گیری، انتخابات را مستقیماً در چارچوب جنگ و حاکمیت ملی قرار داد. او از رأی‌دهندگان خواست از «حق قانونی» خود استفاده کنند و گفت نتیجه انتخابات باید بلوغ و پایداری جامعه روسیه را نشان دهد. در بخش دیگری از سخنانش، مشارکت در انتخابات را پاسخی به کسانی دانست که به گفته او در پی تضعیف روسیه، محدود کردن توسعه آن و سلب حق تعیین سرنوشت مستقل کشور هستند.

این چارچوب با پیام‌های انتخاباتی معمول درباره اقتصاد، خدمات عمومی یا ترکیب پارلمان تفاوت دارد: کرملین رأی‌گیری را به سنجشی سیاسی از انسجام داخلی در شرایط جنگی تبدیل کرده است. با این حال، نتیجه انتخابات به‌تنهایی نمی‌تواند میزان واقعی حمایت عمومی از جنگ را اندازه‌گیری کند؛ زیرا رأی‌دهندگان هم‌زمان درباره احزاب، نامزدهای حوزه‌ای و مسائل داخلی تصمیم می‌گیرند و فضای رقابت سیاسی نیز محدودیت‌های شناخته‌شده‌ای دارد.

چه چیزهایی را می‌دانیم

رأی‌گیری برای انتخاب ۴۵۰ نماینده دومای دولتی از جمعه ۱۸ سپتامبر آغاز می‌شود و تا یکشنبه ۲۰ سپتامبر ادامه دارد. نیمی از کرسی‌ها از طریق فهرست‌های حزبی و نیم دیگر در حوزه‌های تک‌نماینده تعیین می‌شوند. حزب روسیه متحد که از پوتین حمایت می‌کند، در پارلمان کنونی نیروی غالب است و انتظار می‌رود در انتخابات جدید نیز جایگاه اصلی خود را حفظ کند.

پوتین در این انتخابات نامزد نیست، اما نتیجه رأی‌گیری برای کرملین از منظر میزان مشارکت، سهم آرای روسیه متحد و ترکیب دوما اهمیت دارد. دوما طی سال‌های جنگ بخش عمده ابتکارات کلیدی دولت و کرملین را تصویب کرده و ترکیب دوره بعدی می‌تواند بر مسیر قانون‌گذاری جنگ، بودجه، امنیت و اقتصاد روسیه اثر بگذارد.

چه چیزهایی هنوز روشن نیست

هنوز هیچ داده رسمی درباره مشارکت انتخابات ۲۰۲۶ یا نتیجه آرا وجود ندارد؛ رأی‌گیری آغاز نشده است. بنابراین هرگونه درصد، برآورد کرسی یا نتیجه‌ای که پیش از شروع شمارش منتشر شود باید به‌عنوان پیش‌بینی یا نظرسنجی شناخته شود، نه نتیجه انتخابات.

همچنین نمی‌توان از پیام پوتین نتیجه گرفت که هر رأی در انتخابات الزاماً رأی به ادامه جنگ است. این برداشت، تفسیر سیاسی از سخنان رئیس‌جمهور است. آنچه مستند است این است که او شخصاً مشارکت در انتخابات را به حمایت از نیروهای روسیه، وحدت ملی و آنچه «پیروزی روسیه» خواند پیوند داده است.

مناقشه بر سر رأی‌گیری در مناطق تحت کنترل روسیه

بخشی از حساسیت انتخابات به برگزاری رأی‌گیری در مناطق اوکراینی تحت کنترل روسیه مربوط است. مسکو این مناطق را بخشی از فدراسیون روسیه می‌داند، در حالی که اوکراین و بخش بزرگی از جامعه بین‌المللی الحاق آن‌ها را به رسمیت نمی‌شناسند. کمیسیون مرکزی انتخابات اوکراین اعلام کرده رأی‌گیری سازمان‌یافته از سوی روسیه در این مناطق را غیرقانونی و فاقد اثر حقوقی می‌داند.

در نتیجه، داده‌های مربوط به این مناطق باید در پوشش خبری با انتساب روشن ارائه شوند: آمار منتشرشده از سوی نهادهای روسیه، داده رسمی روسیه محسوب می‌شود، اما وضعیت حقوقی بین‌المللی مناطق مورد مناقشه جداگانه باقی می‌ماند.

چرا این تحول برای پرونده انتخابات مهم است

پیام ۱۶ سپتامبر نشان می‌دهد کرملین در آخرین مرحله کارزار، مشارکت را فقط یک شاخص انتخاباتی نمی‌بیند؛ بلکه آن را بخشی از نمایش انسجام سیاسی در شرایط جنگ معرفی می‌کند. به همین دلیل، میزان مشارکت رسمی، اختلاف مشارکت میان مناطق، سهم آرای احزاب و عملکرد نامزدهای مرتبط با جنگ پس از آغاز رأی‌گیری اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.

هم‌زمان، حضور نامزدهای دارای سابقه جنگ اوکراین در رقابت‌ها لایه دیگری به این انتخابات افزوده است. داده‌های انتخاباتی نشان می‌دهد نزدیک به ۲۰۰ نامزد انتخابات دوما سابقه حضور در جنگ دارند؛ موضوعی که رونما پیش‌تر در همین پرونده پوشش داده است. ترکیب نهایی پارلمان مشخص خواهد کرد چه تعداد از این نامزدها واقعاً وارد دوما می‌شوند.

اثر احتمالی بر ایران

در حال حاضر اثر مستقیم و قابل‌اندازه‌گیری این پیام انتخاباتی بر ایران روشن نیست. اهمیت آن برای تهران بیشتر از مسیر سیاست خارجی و جنگ اوکراین است: اگر ترکیب جدید دوما ادامه سیاست‌های کنونی کرملین را تقویت کند، چارچوب همکاری روسیه با ایران، سیاست تحریم‌ها و تعاملات امنیتی دو کشور نیز در همان محیط راهبردی ادامه خواهد یافت. با این حال، نسبت دادن تغییر مشخص در روابط تهران و مسکو به نتیجه انتخابات پیش از مشخص‌شدن ترکیب پارلمان زودهنگام است.

مسیر بعدی

نقطه قابل رصد بعدی، آغاز رسمی رأی‌گیری در ۱۸ سپتامبر و انتشار نخستین داده‌های معتبر درباره مشارکت است. پس از بسته‌شدن حوزه‌ها، درصد شمارش آرا، سهم احزاب، نتایج حوزه‌های تک‌نماینده و تعداد کرسی‌های هر حزب معیارهای اصلی برای به‌روزرسانی پرونده خواهند بود. تا پیش از انتشار داده رسمی، رونما ارقام انتخاباتی را نتیجه قطعی معرفی نخواهد کرد.