کمیسیون اروپا الگوریتم «برای تو» تیک‌تاک را به ایجاد چرخه‌های محتوای آسیب‌زا متهم کرد

کمیسیون اروپا جمعه ۶ نوامبر ۲۰۲۶ در یافته‌های اولیه یک تحقیق حقوقی اعلام کرد که الگوریتم پیشنهاد ویدئو در بخش «برای تو» (For You) تیک‌تاک احتمالاً الزامات قانون خدمات دیجیتال اتحادیه اروپا (DSA) را نقض کرده است. محور اتهام، پدیده «حفره خرگوشی» یا چرخه توصیه‌های تکرارشونده است؛ وضعیتی که کاربر پس از تماشای نوعی محتوا، پیوسته محتوای مشابه و گاه آسیب‌زاتر دریافت می‌کند.

این یافته اولیه است، نه حکم نهایی نقض قانون یا جریمه قطعی. تیک‌تاک حق دارد به نتیجه تحقیق پاسخ دهد و مدارک دفاعی ارائه کند؛ کمیسیون پس از بررسی این پاسخ‌ها درباره نقض نهایی و اقدامات لازم تصمیم می‌گیرد. شرکت یافته‌ها را «اساساً نادرست» دانسته و از سازوکارهای محافظتی خود دفاع کرده است.

تیک‌تاک چگونه وارد چرخه تکرار محتوا می‌شود؟

سامانه For You از سیگنال‌هایی مثل مدت تماشای ویدئو و پسندیدن آن برای تعیین پیشنهادهای بعدی استفاده می‌کند. کمیسیون می‌گوید این شیوه ممکن است کاربر را به تماشای مستمر محتوایی در موضوعاتی مانند تنهایی، غم، تصویر بدنی و مشکلات سلامت روان بکشاند، حتی وقتی چنین تکراری برای رفاه او زیان‌آور باشد.

کاربر نوجوان یا فرد آسیب‌پذیر ممکن است نتواند به‌راحتی از چرخه پیشنهادهای مشابه خارج شود. بااین‌حال یافته نهاد ناظر به معنای تشخیص پزشکی آسیب واقعی در تک‌تک کاربران نیست؛ موضوع، ارزیابی ریسک سامانه و کارآمدی ابزارهای کاهش آن در سطح پلتفرم است.

کمیسیون چه نقص‌هایی را مطرح کرده است؟

بروکسل به دو بخش از تعهدات قانون خدمات دیجیتال استناد کرده: ارزیابی خطر نظام‌مند طراحی الگوریتم و اجرای اقدام متناسب برای کاهش خطر. از نظر کمیسیون، ابزارهایی مانند دکمه «علاقه‌مند نیستم» برای کنترل این چرخه کافی نبوده‌اند.

نهاد ناظر پیشنهاد کرده زمان تماشای ویدئو نباید به‌تنهایی سیگنال غالب باشد، کنترل‌های کاربر واضح‌تر و در دسترس‌تر شوند و ترجیحات اعلامی کاربران وزن بیشتری در پیشنهادها داشته باشند. کمیسیون همچنین خواهان آزمایش منظم کارایی این تغییرات است.

تیک‌تاک چه پاسخی داده است؟

سخنگوی تیک‌تاک یافته‌های اولیه را نادرست توصیف کرده و گفته شرکت ابزارهایی برای مدیریت توصیه‌ها، گزارش محتوای نامطلوب و حفاظت از کاربران دارد. این دفاع به معنای رد شدن تحقیق نیست؛ کمیسیون باید آن را همراه مستندات فنی و اطلاعات ارائه‌شده از سوی پلتفرم بررسی کند.

جریمه احتمالی و مرحله بعد

بر اساس قانون DSA، در صورت اثبات نقض تعهدات، امکان جریمه تا شش درصد گردش مالی سالانه جهانی شرکت وجود دارد. این عدد سقف قانونی است، نه جریمه‌ای که اکنون تعیین شده باشد. همچنین الزام به تغییر طراحی و نظارت بر اجرای اصلاحات از ابزارهای احتمالی نهاد تنظیم‌گر محسوب می‌شود.

تحقیق اروپا به مسائل دیگری مانند طراحی اعتیادآور، پیمایش بی‌پایان و حفاظت از داده‌های کودکان نیز پرداخته است. باید پرونده‌های جداگانه و یافته‌های مقدماتی را از تصمیم نهایی هر پرونده تفکیک کرد.

چرا این پرونده فراتر از یک شبکه اجتماعی اهمیت دارد؟

اگر نهاد ناظر بتواند به‌طور مستند نشان دهد ویژگی‌های یک الگوریتم توصیه‌گر خطر قابل توجهی ایجاد می‌کنند، سایر پلتفرم‌های بزرگ هم ممکن است نیازمند بازبینی طراحی و مستندسازی کنترل خطر شوند. این احتمال یک پیامد سیاست‌گذاری است، نه تصمیم اجرایی اعلام‌شده برای تمام شبکه‌ها.

در ادامه باید پاسخ رسمی تیک‌تاک، نتیجه بررسی کمیسیون و هرگونه دستور تغییر الگوریتم را دنبال کرد. تاکنون رویداد قطعی، صدور یافته‌های اولیه کمیسیون در ۶ نوامبر است.