ترامپ پایان جنگ با ایران را به انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا گره زد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، مدعی شد جنگ با ایران پس از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای این کشور «فوراً» پایان خواهد یافت. او چگونگی تحقق این پیش‌بینی یا تصمیمی را که قرار است پس از انتخابات به جنگ خاتمه دهد توضیح نداد و هم‌زمان نشان داد که ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای با تهران در صدر اولویت‌های دولتش نیست.

نکات کلیدی
• ترامپ گفت جنگ با ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا «فوراً» پایان می‌یابد، اما برنامه اجرایی ارائه نکرد.
• مذاکرات هسته‌ای در ماه‌های اخیر به بن‌بست خورده و گفت‌وگو با ایران از اولویت‌های اصلی اعلام‌شده دولت آمریکا نیست.
• حمایت آمریکایی‌ها از جنگ در یک نظرسنجی از ۳۷ درصد در ماه مارس به ۳۱ درصد در ماه گذشته کاهش یافته است.
• قیمت نفت در پی تنش‌های تازه آمریکا و ایران به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید.

اظهارات ترامپ در شرایطی مطرح شده که جنگ شش ماه ادامه یافته، مذاکرات مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران به نتیجه نرسیده و تنش‌های تازه میان دو کشور قیمت نفت را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است. بنابراین سخنان او فعلاً یک پیش‌بینی سیاسی است، نه اعلام آتش‌بس، توافق یا برنامه اجرایی برای پایان درگیری.

ترامپ دقیقاً چه وعده‌ای داد؟

رئیس‌جمهوری آمریکا پایان جنگ را به مقطعی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای پیوند زد و گفت این اتفاق «فوراً» رخ خواهد داد. در اطلاعات منتشرشده جزئیاتی درباره تاریخ دقیق پایان عملیات، شرایط مورد انتظار واشینگتن، سازوکار توقف حملات یا تعهد احتمالی ایران وجود ندارد. همچنین روشن نشده است که آیا ترامپ از توافقی در دست مذاکره سخن می‌گوید یا صرفاً ارزیابی سیاسی خود را بیان می‌کند.

این تمایز برای سنجش سخنان او تعیین‌کننده است. پیش‌بینی رئیس‌جمهوری آمریکا به‌تنهایی به معنای صدور دستور توقف عملیات یا پذیرش آتش‌بس از سوی طرفین نیست. هیچ توافق تازه‌ای نیز در داده‌های موجود گزارش نشده که بتواند ادعای پایان فوری جنگ را پشتیبانی کند. ازاین‌رو، زمان‌بندی مطرح‌شده باید تا زمان اعلام اقدام مشخص از سوی دولت آمریکا یا دستیابی طرف‌ها به توافق، در حد ادعا باقی بماند.

ترامپ در توضیح سیاسی خود گفت ایران روی دموکرات‌ها حساب کرده است تا آن را «تنها بگذارند و اجازه دهند سلاح هسته‌ای داشته باشد». این گفته، ادعای رئیس‌جمهوری آمریکاست. ایران مدت‌هاست تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌ای را رد می‌کند و می‌گوید غنی‌سازی اورانیوم را برای اهداف غیرنظامی و تولید انرژی دنبال می‌کند.

آیا مسیر مذاکره هسته‌ای دوباره باز می‌شود؟

ترامپ روز چهارشنبه در پاسخ به پرسشی درباره احتمال آغاز دوباره گفت‌وگو با ایران بر سر یک توافق هسته‌ای، نشان داد که اهداف مدنظرش گسترده‌تر از چنین توافقی است. با این حال، او گفت‌وگو با ایران را نیز از اولویت‌های اصلی دولت آمریکا معرفی نکرد. این موضع، بدون ارائه یک مسیر جایگزین مشخص، ابهام درباره ابزار مورد نظر واشینگتن برای پایان دادن به جنگ را افزایش می‌دهد.

مذاکرات درباره برنامه انرژی هسته‌ای ایران هنگام آغاز جنگ همچنان در جریان بود. موضوع هسته‌ای طی شش ماه پس از آن نیز بارها در مذاکرات مربوط به آتش‌بس مطرح شده، اما گفت‌وگوها در ماه‌های اخیر به بن‌بست خورده است. شواهد ارائه‌شده نشان نمی‌دهد که این مذاکرات اکنون از سر گرفته شده یا چارچوب تازه‌ای برای حل اختلاف شکل گرفته باشد.

کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، نیز روز یکشنبه گفته بود که ممکن است توافق هسته‌ای شکل نگیرد. او به‌جای توافق، احتمال ادامه حملات آمریکا برای تضعیف زیرساخت هسته‌ای ایران را مطرح کرد. این سخنان هم اعلام قطعی ادامه حملات نیست، اما با پیش‌بینی ترامپ درباره پایان فوری جنگ فاصله دارد و نشان می‌دهد مقام‌های دولت آمریکا دست‌کم در اظهارات عمومی، یک مسیر واحد و تشریح‌شده برای خاتمه درگیری ارائه نکرده‌اند.

انتخابات میان‌دوره‌ای چه جایگاهی در این اظهارات دارد؟

ترامپ زمان احتمالی پایان جنگ را به انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا مرتبط کرده، در حالی که دولت او در آستانه این انتخابات از اهمیت درگیری کاسته است. اطلاعات موجود توضیح نمی‌دهد که نتیجه انتخابات چگونه می‌تواند شرایط نظامی یا دیپلماتیک را تغییر دهد. همچنین مشخص نیست پایان مورد ادعای ترامپ وابسته به پیروزی حزب خاصی است یا او انتخابات را صرفاً یک نقطه زمانی برای اعلام تغییر سیاست در نظر گرفته است.

جنگ در افکار عمومی آمریکا با حمایت محدودی روبه‌رو است. بر اساس یک نظرسنجی در ماه گذشته، ۳۱ درصد آمریکایی‌ها از درگیری حمایت کرده‌اند؛ این رقم در ماه مارس ۳۷ درصد بود. کاهش شش واحد درصدی حمایت، زمینه داخلی سخنان ترامپ را نشان می‌دهد، اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که ملاحظات انتخاباتی علت تعیین زمان مورد اشاره او بوده است.

اظهارات رئیس‌جمهوری آمریکا همچنین توضیح نمی‌دهد که در فاصله باقی‌مانده تا انتخابات، عملیات نظامی و تلاش‌های دیپلماتیک چه مسیری خواهند داشت. در نبود آتش‌بس یا توافق اعلام‌شده، گره زدن پایان جنگ به انتخابات به معنای رفع خطر درگیری در این فاصله نیست. سخنان وزیر انرژی آمریکا درباره احتمال حملات بیشتر نیز نشان می‌دهد که ادامه فشار نظامی همچنان به‌عنوان یک احتمال در مواضع علنی دولت مطرح است.

پیامد فوری ادامه ابهام چیست؟

تنش‌های تازه آمریکا و ایران روز چهارشنبه قیمت نفت را به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رساند. تداوم درگیری یا تشدید آن می‌تواند هزینه‌های مصرف‌کنندگان در کشورهای مختلف را بیشتر کند؛ با این حال، داده‌های موجود میزان یا مدت این افزایش هزینه را مشخص نمی‌کند. ادعای ترامپ نیز تا زمانی که به اقدام قابل‌سنجش منتهی نشود، تضمینی برای کاهش تنش یا بازگشت قیمت نفت نیست.

اکنون چند مسیر اعلام‌شده در کنار یکدیگر قرار دارد: پیش‌بینی ترامپ درباره پایان فوری جنگ پس از انتخابات، کم‌اهمیت دانستن مذاکرات با ایران در اولویت‌های دولت و احتمال حملات بیشتر که وزیر انرژی مطرح کرده است. هیچ‌یک از این مواضع به‌تنهایی نتیجه نهایی را تعیین نمی‌کند. نشانه قابل‌اتکا برای تغییر مسیر، اعلام رسمی آغاز مذاکرات، توافق بر سر آتش‌بس، صدور دستور توقف عملیات یا اعلام تصمیم مشخص درباره حملات بعدی خواهد بود.

چرا این خبر مهم است؟
رئیس‌جمهوری آمریکا برای نخستین بار در این گزارش یک نقطه زمانی انتخاباتی را برای پایان جنگ مطرح کرده، اما میان این زمان‌بندی و مواضع دولت درباره احتمال حملات بیشتر شکاف وجود دارد. نبود سازوکار اعلام‌شده، اعتبار عملی این وعده را نامشخص نگه می‌دارد.

آنچه می‌دانیم
• ترامپ پایان جنگ با ایران را برای مقطعی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا پیش‌بینی کرده است.
• جنگ در زمان انتشار این اظهارات شش ماه ادامه داشته است.
• ایران تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌ای را رد می‌کند و غنی‌سازی را غیرنظامی می‌داند.
• یک نظرسنجی در ماه گذشته حمایت ۳۱ درصدی آمریکایی‌ها از جنگ را ثبت کرده است.
• قیمت نفت روز چهارشنبه از ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد.

آنچه هنوز نمی‌دانیم
• ترامپ مشخص نکرده است چه اقدام یا توافقی جنگ را پس از انتخابات پایان می‌دهد.
• روشن نیست نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای چه اثری بر زمان‌بندی مورد ادعای ترامپ خواهد داشت.
• مشخص نیست مذاکرات هسته‌ای یا گفت‌وگوهای آتش‌بس چه زمانی و با چه چارچوبی از سر گرفته می‌شوند.
• دولت آمریکا تصمیم قطعی درباره ادامه یا توقف حملات را در این اظهارات اعلام نکرده است.

اثر بر ایران
ادامه ابهام درباره آتش‌بس و مطرح بودن احتمال حملات بیشتر، مستقیماً بر امنیت ایران و سرنوشت زیرساخت‌های هسته‌ای آن اثر دارد. در مقابل، وعده ترامپ هنوز به توافق یا اقدام تأییدشده‌ای تبدیل نشده و پایان جنگ را تضمین نمی‌کند.

چه تحول بعدی باید دنبال شود؟
اعلام رسمی دولت آمریکا درباره ازسرگیری مذاکرات، حملات بعدی یا دستور توقف عملیات باید دنبال شود. هر توافق آتش‌بس و نیز موضع رسمی ایران درباره زمان‌بندی مطرح‌شده از سوی ترامپ، معیار قابل‌رصد بعدی برای سنجش این ادعا خواهد بود.