حمله انتحاری به مسجد پلیس کوهات پاکستان دست‌کم ۲۱ کشته برجا گذاشت

یک حمله هماهنگ به مجموعه پلیس در شهر کوهات در شمال‌غرب پاکستان، هنگام نماز جمعه دست‌کم ۲۱ کشته و ده‌ها زخمی برجا گذاشت. مقام‌های پلیس می‌گویند یک خودروی حامل مواد منفجره به ورودی مجموعه «اولد پولیس لاینز» کوبیده شد و هم‌زمان مهاجمان مسلح برای ورود به بخش‌های امنیتی تلاش کردند. بخش بزرگی از قربانیان مأموران پلیسی بودند که در مسجد حضور داشتند.

نکات کلیدی: حمله در کوهاتِ خیبر پختونخوا رخ داد؛ آمار اولیه دست‌کم ۲۱ کشته است؛ خودرو بمب‌گذاری‌شده و حمله مسلحانه بخشی از یک عملیات هماهنگ بوده‌اند؛ درباره شمار دقیق مجروحان و مسئولیت نهایی حمله گزارش‌های اولیه هنوز یکسان نیست.

در کوهات چه اتفاقی افتاد؟

طبق روایت مقام‌های امنیتی پاکستان، مهاجم با یک خودروی پر از مواد منفجره به دروازه مجموعه قدیمی پلیس در کوهات حمله کرد. انفجار به مسجد داخل یا مجاور مجموعه آسیب جدی زد؛ جایی که مأموران و غیرنظامیان برای نماز جمعه حضور داشتند. پس از انفجار، چند مهاجم مسلح تلاش کردند وارد بخش‌های پلیس و واحدهای امنیتی شوند و درگیری مسلحانه آغاز شد.

ذوالفقار حمید، رئیس پلیس خیبر پختونخوا، اصل حمله با خودروی بمب‌گذاری‌شده و ادامه تیراندازی را تأیید کرده است. گزارش‌های پلیس همچنین از وقوع انفجار دیگری در نزدیکی ساختمان «Special Branch» در جریان درگیری خبر می‌دهند. نیروهای امنیتی منطقه را محاصره کردند و عملیات پاکسازی تا پس از حمله ادامه یافت.

آمار قربانیان چرا متفاوت گزارش شده است؟

در ساعات نخست پس از حمله، شمار کشته‌ها و مجروحان چند بار تغییر کرد. منابع بیمارستانی و پلیس دست‌کم ۲۱ کشته را تأیید کرده‌اند. برخی گزارش‌ها شمار مجروحان را ۷۸ نفر و گزارش‌های بعدی بیش از ۱۰۰ نفر اعلام کرده‌اند. همچنین درباره تعداد مأموران کشته‌شده ارقام ۱۵ و ۱۶ نفر منتشر شده است.

این اختلاف در یک حادثه بزرگ با انتقال هم‌زمان مجروحان به چند مرکز درمانی غیرعادی نیست، اما تا زمانی که فهرست نهایی از سوی مقام‌های درمانی و پلیس منتشر نشود، استفاده از عدد قطعی برای مجروحان دقیق نیست. به همین دلیل رونما عدد «دست‌کم ۲۱ کشته» را مبنا قرار می‌دهد و آمار مجروحان را در حد ده‌ها نفر نگه می‌دارد.

هدف حمله فقط مسجد بود یا مجموعه پلیس؟

شواهد اولیه نشان می‌دهد هدف عملیاتی گسترده‌تر از خود مسجد بوده است. مجموعه «Police Lines» محل استقرار واحدهای پلیس و نیروهای مقابله با تروریسم است و مهاجمان پس از انفجار برای ورود به بخش‌های امنیتی تلاش کردند. پلیس گفته است چند مهاجم در درگیری کشته شده‌اند و یک مهاجم انتحاری نیز ساختمان دیگری را هدف قرار داده است.

این الگو، حمله را از یک انفجار منفرد در محل مذهبی متمایز می‌کند. مسجد در زمان نماز جمعه نقطه‌ای با تراکم بالای مأموران بود، اما عملیات هم‌زمان علیه ساختمان‌های امنیتی نشان می‌دهد مهاجمان به دنبال وارد کردن تلفات به ساختار پلیس نیز بوده‌اند.

چه کسی مسئولیت حمله را بر عهده گرفته است؟

در گزارش‌های اولیه درباره مسئولیت حمله اختلاف وجود دارد. برخی منابع محلی و منطقه‌ای گفته‌اند گروهی با نام «اتحاد المجاهدین پاکستان» مسئولیت را پذیرفته است؛ ائتلافی که گفته می‌شود از چند گروه مسلح تشکیل شده است. در مقابل، برخی گزارش‌های بین‌المللی در ساعات نخست نوشته بودند هیچ گروهی هنوز مسئولیت را به‌طور قابل تأیید بر عهده نگرفته است.

این تفاوت زمانی مهم است که ادعای مسئولیت از کانال رسمی گروه، مقام امنیتی یا مدرک مستقل قابل بررسی باشد. تا روشن شدن این موضوع، نسبت دادن قطعی عملیات به یک سازمان مشخص زودهنگام است. مقام‌های پاکستان به‌طور کلی افزایش حملات در خیبر پختونخوا را با شبکه‌های مسلح فعال در مرز افغانستان مرتبط می‌دانند.

چرا کوهات و خیبر پختونخوا اهمیت امنیتی دارند؟

کوهات در استان خیبر پختونخوا و در نزدیکی کمربند امنیتی غرب پاکستان قرار دارد؛ منطقه‌ای که طی سال‌های اخیر بار دیگر شاهد افزایش حملات علیه پلیس، ارتش و مراکز دولتی بوده است. پاکستان می‌گوید بخشی از شبکه‌های مسلح از پناهگاه‌های آن سوی مرز افغانستان استفاده می‌کنند؛ اتهامی که روابط اسلام‌آباد و کابل را به‌شدت تحت فشار گذاشته است.

تنها یک روز پیش از حمله کوهات نیز انفجار کنار جاده‌ای در منطقه هنگو به کشته شدن چند نظامی پاکستانی انجامیده بود. نزدیکی زمانی این حملات نشان‌دهنده فشار امنیتی مستمر بر نیروهای دولتی است، هرچند بدون شواهد بیشتر نمی‌توان نتیجه گرفت دو عملیات الزاماً توسط یک شبکه یا فرماندهی واحد طراحی شده‌اند.

تأثیر حمله؛ فشار بیشتر بر سیاست امنیتی پاکستان

کشته شدن شمار زیادی از نیروهای پلیس در محل کاری که باید از حفاظت بالایی برخوردار باشد، برای دولت پاکستان یک مسئله عملیاتی و سیاسی است. حمله نشان می‌دهد مهاجمان قادر بوده‌اند یک خودروی انفجاری و چند نیروی مسلح را به نزدیکی مجموعه حساس برسانند. تحقیقات بعدی احتمالاً بر مسیر ورود خودرو، لایه‌های حفاظت پیرامونی و نحوه هماهنگی مهاجمان تمرکز خواهد کرد.

در سطح سیاسی، آصف علی زرداری رئیس‌جمهور و شهباز شریف نخست‌وزیر پاکستان حمله را محکوم کرده و بر ادامه عملیات علیه گروه‌های مسلح تأکید کرده‌اند. اما مسئله اصلی فراتر از واکنش پس از حمله است: اسلام‌آباد باید هم‌زمان امنیت داخلی را تقویت کند و اختلاف با افغانستان درباره حضور گروه‌های مسلح در مناطق مرزی را مدیریت کند.

مسیر بعدی چیست؟

سه موضوع برای تکمیل تصویر این حمله تعیین‌کننده است: آمار نهایی قربانیان از سوی بیمارستان‌ها، نتیجه عملیات پاکسازی و شناسایی مهاجمان، و تأیید مستقل هرگونه ادعای مسئولیت. همچنین مشخص شدن منشأ خودرو، مواد منفجره و مسیر ورود مهاجمان می‌تواند نشان دهد حمله تا چه اندازه از پشتیبانی محلی یا شبکه‌ای فراتر برخوردار بوده است. تا آن زمان، آنچه قطعی است وقوع یک عملیات پیچیده علیه مجموعه پلیس کوهات و تلفات سنگین در میان مأموران و نمازگزاران است.