حوثی‌ها برای تصرف ارتفاعات راهبردی تعز و لحج پیشروی می‌کنند

نیروهای حوثی در یمن برای گسترش کنترل خود بر ارتفاعات راهبردی استان‌های تعز و لحج فشار تازه‌ای آغاز کرده‌اند؛ مناطقی که مسیر میان ساحل دریای سرخ و جنوب تحت کنترل دولت را شکل می‌دهند. این پیشروی پس از تصرف بخش‌هایی از ساحل غربی، خطر گسترش دوباره جنگ داخلی یمن را افزایش داده است.

تحول تازه صرفاً یک جابه‌جایی محلی در خط مقدم نیست. ارتفاعات تعز و لحج بر راه‌های ارتباطی میان مناطق ساحلی، باب‌المندب و جنوب یمن اشراف دارند و تغییر کنترل آنها می‌تواند موازنه نظامی را در جبهه‌ای تغییر دهد که طی سال‌های گذشته نسبتاً منجمد شده بود. هم‌زمان عربستان سعودی برای متوقف کردن پیشروی حوثی‌ها حملات هوایی انجام داده و نیروهای دولت مورد حمایت ریاض در برخی محورها عقب نشسته‌اند.

چه اتفاقی افتاده است؟

گزارش‌های تازه از یمن نشان می‌دهد نیروهای حوثی پس از دستاوردهای ساحلی اوایل سپتامبر، اکنون تلاش خود را بر ارتفاعات تعز و لحج متمرکز کرده‌اند. هدف نظامی این محور، تثبیت دسترسی میان مناطق تحت کنترل حوثی‌ها در غرب یمن و نقاطی است که بر مسیرهای منتهی به جنوب و تنگه باب‌المندب اثر می‌گذارند.

این عملیات در حالی ادامه دارد که نیروهای وابسته به دولت بین‌المللی یمن با فشار هم‌زمان در چند جبهه روبه‌رو هستند. عربستان حملات هوایی علیه مواضع حوثی‌ها را افزایش داده، اما تا این مرحله نشانه‌ای از توقف کامل پیشروی منتشر نشده است. برآورد دقیق خطوط تماس و میزان اراضی جابه‌جا‌شده دشوار است، زیرا طرف‌های درگیر آمار و نقشه‌های متفاوتی ارائه می‌کنند.

آنچه می‌دانیم

• حوثی‌ها در هفته‌های اخیر عملیات زمینی خود در غرب و جنوب‌غرب یمن را گسترش داده‌اند.
• محور تازه بر ارتفاعات و راه‌های ارتباطی تعز و لحج متمرکز است.
• عربستان سعودی برای حمایت از نیروهای دولت یمن حملات هوایی انجام داده است.
• درگیری‌های تازه پس از گسترش کنترل حوثی‌ها در ساحل دریای سرخ رخ می‌دهد.
• جنگ تازه باعث موج جدید آوارگی و تلفات غیرنظامی شده است.

آنچه نمی‌دانیم

• کنترل نهایی همه ارتفاعات مورد مناقشه هنوز روشن نیست.
• آمار تلفات ارائه‌شده از سوی طرف‌ها به‌طور مستقل در همه موارد قابل تأیید نیست.
• مشخص نیست عربستان برای جلوگیری از تغییر موازنه زمینی تا چه اندازه عملیات خود را گسترش خواهد داد.
• هنوز معلوم نیست آتش‌بس جداگانه میان آمریکا و حوثی‌ها در صورت گسترش جنگ با عربستان تا چه حد دوام خواهد آورد.

چرا الان مهم است؟

جنگ یمن برای سال‌ها میان خطوط نسبتاً ثابت و مذاکرات ناتمام در نوسان بود. حرکت دوباره جبهه‌های زمینی به این معناست که بحران از مرحله حملات موشکی و پهپادی و فشار دریایی فراتر رفته و بار دیگر مسئله کنترل سرزمین به مرکز جنگ بازگشته است. اگر حوثی‌ها بتوانند ارتفاعات کلیدی را تثبیت کنند، نیروهای دولت در جنوب با فشار بیشتری برای دفاع از مسیرهای زمینی و مراکز جمعیتی روبه‌رو خواهند شد.

اهمیت دوم به باب‌المندب مربوط است. هرچند تصرف یک ارتفاع یا جاده به معنی کنترل خودکار تنگه نیست، نزدیک‌شدن جبهه‌های زمینی به محورهای ساحلی می‌تواند توان حوثی‌ها برای اعمال فشار نظامی در پیرامون یکی از مهم‌ترین آبراه‌های منطقه را افزایش دهد. به همین دلیل، تحولات تعز و لحج فقط مسئله داخلی یمن نیست و مستقیماً در محاسبات امنیتی عربستان و دیگر کشورهای ساحلی دریای سرخ وارد می‌شود.

تأثیر خبر

در سطح نظامی، ادامه پیشروی می‌تواند دولت یمن را مجبور کند نیروهای بیشتری از جنوب به جبهه غربی منتقل کند و دفاع از مناطق دیگر را دشوارتر سازد. برای عربستان نیز مسئله این است که آیا حملات هوایی برای متوقف کردن حرکت زمینی کافی خواهد بود یا ریاض باید حمایت عملیاتی گسترده‌تری ارائه کند.

در سطح سیاسی، هر تغییر محسوس در خطوط کنترل می‌تواند موقعیت طرف‌ها را در مذاکرات آینده عوض کند. حوثی‌ها در صورت تثبیت دستاوردهای تازه با اهرم بیشتری وارد گفت‌وگو خواهند شد؛ در مقابل، تشدید مداخله عربستان خطر بازگشت کامل به الگوی جنگ گسترده سال‌های نخست بحران را بالا می‌برد.

پیشینه

جنگ یمن از سال ۲۰۱۴، زمانی که حوثی‌ها صنعا را تصرف کردند، وارد مرحله‌ای سراسری شد و ائتلاف به رهبری عربستان در ۲۰۱۵ برای حمایت از دولت مداخله کرد. آتش‌بس ۲۰۲۲ شدت نبردهای بزرگ را کاهش داد، اما توافق سیاسی نهایی ایجاد نکرد. در سال ۲۰۲۶، هم‌زمان با تشدید بحران منطقه‌ای، حوثی‌ها عملیات نظامی خود را دوباره گسترش داده‌اند و حملات موشکی و پهپادی علیه عربستان نیز افزایش یافته است.

در همین دوره، آمریکا و حوثی‌ها از طریق میانجی‌گری عمان بر عدم حمله متقابل به اهداف آمریکایی تأکید کرده‌اند. این وضعیت یک معادله غیرمعمول ایجاد کرده است: واشینگتن در پی پرهیز از ورود مستقیم دوباره به جنگ حوثی‌هاست، در حالی که متحدش عربستان با حملات فزاینده و پیشروی زمینی این گروه روبه‌رو شده است.

مسیر بعدی

سه شاخص تعیین‌کننده است: نخست، اینکه حوثی‌ها آیا می‌توانند ارتفاعات تصرف‌شده را نگه دارند و خطوط تدارکاتی خود را تثبیت کنند؛ دوم، میزان گسترش حملات هوایی عربستان و احتمال ورود نیرو یا تجهیزات بیشتر به جبهه؛ و سوم، سرنوشت تماس‌های سیاسی از مسیر عمان و سازمان ملل. اگر هیچ‌یک از این کانال‌ها نتواند سرعت عملیات زمینی را کاهش دهد، احتمال بازشدن جبهه‌های بیشتری در جنوب و غرب یمن افزایش خواهد یافت.