قوه قضاییه: ۷۶۰ شناور در حملات بندرعباس آسیب دیدند

سخنگوی قوه قضاییه ایران در بازدید از اسکله صیادی بندرعباس اعلام کرد ۴۲۰ شناور صیادی و ۳۴۰ شناور تجاری در حملات جنگی به این بندر آسیب دیده‌اند و ۱۲ نفر کشته و هفت نفر زخمی شده‌اند. این آمار، ارزیابی تازه یک مقام رسمی ایرانی از دامنه خسارت به زیرساخت دریایی و معیشت صیادان هرمزگان است؛ اما جزئیات هر یک از حملات و سهم دقیق خسارت منتسب به هر طرف هنوز به‌طور مستقل برای همه ۷۶۰ شناور تأیید نشده است.

سیدعلی کاظمی در محل اسکله صیادی پشت‌شهر بندرعباس گفت از ۴۲۰ مورد خسارت در بخش صیادی، حدود ۷۰ لنج و ۳۵۰ قایق بوده‌اند. او همچنین از آسیب به ۳۴۰ شناور تجاری خبر داد و گفت کارشناسان وابسته به مرکز وکلا و کارشناسان قوه قضاییه نزدیک به ۳۰۰ پرونده کارشناسی را بررسی کرده‌اند. مقام قضایی ایران هدف این فرایند را ثبت خسارت‌ها، پیگیری شکایت‌ها و فراهم‌کردن مبنایی برای جبران خسارت عنوان کرد.

آمار تازه چه چیزی را روشن می‌کند؟

اهمیت اعلام تازه در تجمیع یک تصویر عددی از خسارت‌های دریایی است. پیش از این، گزارش‌های جداگانه از حمله به تأسیسات بندری، قایق‌های ماهیگیری، شناورهای نظامی و تجاری در سواحل هرمزگان منتشر شده بود. اکنون سخنگوی قوه قضاییه برای نخستین بار در این بازدید از مجموع ۷۶۰ شناور آسیب‌دیده سخن گفته است. این رقم باید فعلاً به‌عنوان آمار رسمی ایران تلقی شود، نه برآورد مستقلی که همه اجزای آن توسط منابع خارجی تأیید شده باشد.

شواهد مستقل وجود خسارت گسترده به تأسیسات و قایق‌های ماهیگیری در جنوب ایران را تأیید می‌کنند. تصاویر خبری اوایل سپتامبر از بندرعباس و قشم، قایق‌ها، محوطه‌های صیادی و سازه‌های بندری آسیب‌دیده را نشان می‌دادند. گزارش‌های بین‌المللی نیز در جریان دورهای مختلف درگیری، حملات آمریکا به اهداف دریایی ایران و تأسیسات مرتبط با آن را ثبت کرده‌اند.

آنچه می‌دانیم و آنچه هنوز روشن نیست

اصل واردشدن خسارت به زیرساخت دریایی هرمزگان مستند است و آمریکا نیز در چند نوبت انجام حملات به اهداف دریایی ایران را اعلام کرده است. با این حال، عدد ۷۶۰ شناور از ارزیابی مقام‌های ایرانی می‌آید. هنوز فهرست عمومی شناورها، نوع خسارت هر مورد، تاریخ دقیق اصابت‌ها و تفکیک شناورهای کاملاً منهدم‌شده از مواردی که آسیب محدود دیده‌اند منتشر نشده است.

همین تفکیک برای ارزیابی حقوقی نیز مهم است. واشینگتن در برخی حملات گفته اهداف متعلق یا مرتبط با سپاه پاسداران بوده‌اند و اقداماتش پاسخ به حملات ایران علیه نیروها یا کشتیرانی بوده است. تهران در مقابل، درباره شماری از اهداف آسیب‌دیده بر ماهیت غیرنظامی آنها تأکید کرده است. نمونه روشن این اختلاف روایت در ۱۵ سپتامبر دیده شد: ایران از حمله به دو قایق ماهیگیری و مفقودشدن صیادان خبر داد، در حالی که فرماندهی مرکزی آمریکا گفت دو قایق ایرانی هنگام تلاش برای تصرف یک شناور بدون‌سرنشین آمریکایی هدف قرار گرفته‌اند. بنابراین نمی‌توان بدون بررسی موردبه‌مورد، ماهیت همه شناورهای موجود در آمار تازه را یکسان فرض کرد.

چرا این آمار اکنون مهم است؟

بخش صیادی هرمزگان فقط مجموعه‌ای از قایق‌ها نیست؛ برای بسیاری از خانوارهای ساحلی، شناور ابزار اصلی درآمد است. آسیب هم‌زمان به صدها قایق، لنج و شناور تجاری می‌تواند حتی پس از توقف حملات، ظرفیت کار محلی، حمل‌ونقل ساحلی و زنجیره خدمات بندری را برای مدتی کاهش دهد. سخنگوی قوه قضاییه نیز در بازدید خود بر همین بُعد معیشتی تأکید کرد و گفت برخی صیادان تنها یک قایق داشته‌اند.

اعلام انجام نزدیک به ۳۰۰ کارشناسی نشان می‌دهد پرونده خسارت‌ها وارد مرحله مستندسازی حقوقی و اداری شده است. مرحله بعدی تعیین ارزش خسارت، مسئولیت جبران و سازوکار پرداخت است. کاظمی گفت دولت، استانداری و دادگستری استان موضوع را پیگیری می‌کنند، اما رقم نهایی خسارت مالی یا جدول زمانی مشخصی برای جبران عمومی اعلام نشد.

زمینه درگیری دریایی در هرمزگان

سواحل هرمزگان در ماه‌های جنگ یکی از کانون‌های اصلی رویارویی ایران و آمریکا بوده‌اند. تنگه هرمز، بندرعباس، جزیره قشم، لارک و مسیرهای پیرامون آنها هم برای کنترل کشتیرانی و هم برای عملیات نظامی اهمیت دارند. آمریکا در هفته‌های اخیر چند حمله به شناورها و اهداف دریایی ایران را تأیید کرده و ایران نیز علیه شناورهای آمریکایی یا کشتی‌هایی که آنها را ناقض محدودیت‌های اعلام‌شده خود می‌داند اقدام کرده است.

این محیط عملیاتی باعث شده مرز میان خسارت نظامی، خسارت به زیرساخت بندری و پیامدهای مستقیم برای فعالیت غیرنظامی به موضوعی مناقشه‌برانگیز تبدیل شود. ثبت دقیق مکان، زمان و ماهیت هر شناور برای ارزیابی ادعاهای طرفین ضروری است.

مسیر بعدی

سه داده تعیین‌کننده هنوز باید منتشر شود: فهرست تفصیلی شناورهای خسارت‌دیده، برآورد مالی کارشناسی‌شده و سازوکار جبران خسارت مالکان. اگر قوه قضاییه یا استانداری هرمزگان این اطلاعات را منتشر کنند، امکان مقایسه آمار رسمی با تصاویر، داده‌های بندری و گزارش‌های مستقل فراهم می‌شود. همچنین باید روشن شود ۱۲ کشته و هفت زخمی اعلام‌شده مربوط به کدام حملات و چه بازه زمانی هستند.

تا آن زمان، دقیق‌ترین صورت‌بندی این است که مقام قضایی ایران از خسارت به ۷۶۰ شناور خبر داده و شواهد مستقل اصل خسارت گسترده به بخش‌های دریایی هرمزگان را تأیید می‌کنند، اما دامنه کامل و ترکیب این عدد همچنان نیازمند مستندات جزئی‌تر است.