نجیب نقی رئیس‌جمهور کشمیر تحت اداره پاکستان شد

رأی‌گیری‌ای که صبح پنج‌شنبه در مظفرآباد آغاز شد، تا عصر نتیجه‌اش روشن بود: دکتر محمد نجیب نقی، نامزد حزب مسلم لیگ نواز پاکستان، با ۳۲ رأی در برابر ۱۳ رأی چودری لطیف اکبر از حزب مردم پاکستان، رئیس‌جمهور کشمیر تحت اداره پاکستان شد و ساعاتی بعد سوگند یاد کرد.

خود نتیجه، به‌تنهایی مهم‌ترین بخش این خبر نیست. رأی‌گیری در مجلسی انجام شد که هفت کرسی آن هنوز خالی است؛ همان هفت حوزه‌ای که انتخابات‌شان در پونچ و سدهانوتی پس از ماه‌ها اعتراض و درگیری به تعویق افتاد. به همین دلیل، انتخاب رئیس‌جمهور تازه فقط یک جابه‌جایی در رأس یک نهاد منطقه‌ای نیست؛ این رأی‌گیری در میانه مناقشه‌ای درباره نمایندگی سیاسی، ساختار انتخابات و نحوه رابطه دولت محلی با اسلام‌آباد انجام شده است.

نجیب نقی با ۳۲ رأی رئیس‌جمهور شد

بر اساس نتایج اعلام‌شده، ۴۵ نفر از ۴۶ عضو فعلی مجلس در رأی‌گیری شرکت کردند. نجیب نقی ۳۲ رأی گرفت و لطیف اکبر، نامزد حزب مردم پاکستان، ۱۳ رأی. یک نماینده در رأی‌گیری حضور نداشت.

ریاست‌جمهوری این منطقه از طریق رأی مستقیم مردم تعیین نمی‌شود. طبق ساختار سیاسی کشمیر تحت اداره پاکستان، اعضای مجلس قانون‌گذاری رئیس‌جمهور را انتخاب می‌کنند. مجلس در حالت عادی ۵۳ عضو دارد، اما انتخابات در هفت حوزه هنوز برگزار نشده و به همین دلیل ترکیب فعلی آن ۴۶ نفره است.

نقی پس از اعلام نتیجه در خانه ریاست‌جمهوری مظفرآباد سوگند یاد کرد. او پیش‌تر در دولت منطقه‌ای مسئولیت‌هایی از جمله وزارت بهداشت، آموزش و فناوری اطلاعات داشته است. دفتر ریاست‌جمهوری از ژانویه و پس از درگذشت سلطان محمود چودری خالی مانده بود و در این فاصله رؤسای مجلس به‌طور موقت وظایف ریاست‌جمهوری را انجام می‌دادند.

هفت کرسی خالی، همان نقطه حساس ماجراست

انتخابات مجلس منطقه در تابستان ۲۰۲۶ به‌صورت مرحله‌ای برگزار شد، اما رأی‌گیری در پنج حوزه پونچ و دو حوزه سدهانوتی به دلیل وخامت وضعیت امنیتی به تعویق افتاد. هنوز تاریخ تازه‌ای برای برگزاری انتخابات این هفت حوزه اعلام نشده است.

اهمیت این موضوع فقط عدد «هفت» نیست. پونچ یکی از کانون‌های اصلی اعتراض‌های ماه‌های اخیر بوده و خود نجیب نقی نیز قرار بود از یکی از همین حوزه‌ها در انتخابات مجلس نامزد شود. در نتیجه، رئیس‌جمهور تازه در شرایطی انتخاب شده که بخش مهمی از منطقه‌ای که از آن می‌آید هنوز نمایندگان کامل خود را در مجلس جدید ندارد.

نخست‌وزیر منطقه، افتخار گیلانی، پس از رأی‌گیری گفت دولت برای تکمیل روند انتخابات در آن حوزه‌ها تلاش می‌کند. تا این لحظه اما کمیسیون انتخابات تاریخ تازه‌ای اعلام نکرده است.

اعتراض‌ها از قیمت برق شروع شد، اما به ساختار قدرت رسید

اعتراض‌هایی که در ماه‌های اخیر کشمیر تحت اداره پاکستان را درگیر کرده‌اند، ابتدا حول موضوعاتی مانند قیمت برق، آرد یارانه‌ای و امتیازات مقام‌های دولتی شکل گرفتند. ائتلاف Joint Awami Action Committee یا JAAC به یکی از بازیگران اصلی این اعتراض‌ها تبدیل شد.

با گذشت زمان، مطالبات از مسائل اقتصادی فراتر رفت و به ساختار نمایندگی در مجلس رسید. یکی از محورهای اصلی اعتراض، ۱۲ کرسی‌ای است که برای پناهندگان مناطق تحت اداره هند در کشمیر در نظر گرفته شده؛ افرادی که اکنون در بخش‌های دیگر پاکستان زندگی می‌کنند.

منتقدان این ساختار می‌گویند این کرسی‌ها به احزاب سراسری پاکستان امکان می‌دهد نفوذ بیشتری در تشکیل دولت منطقه‌ای داشته باشند. دیوان عالی منطقه در ژوئن حکم داد که این کرسی‌ها در چارچوب قانون اساسی موجود حفاظت شده‌اند و حذف آنها نیازمند اصلاح قانون اساسی است.

دولت پاکستان و مقام‌های منطقه‌ای در مقابل، اعتراض‌ها را در مقاطعی به خشونت و اخلال در نظم عمومی مرتبط دانسته‌اند. JAAC این اتهام‌ها را رد کرده است. این اختلاف هنوز حل نشده و زمینه سیاسی رأی‌گیری امروز را شکل داده است.

چرا انتخاب رئیس‌جمهور به مسئله مشروعیت گره خورده؟

اپوزیسیون نتیجه رأی‌گیری ریاست‌جمهوری را نپذیرفته یا رد نکرده؛ لطیف اکبر در انتخابات شرکت کرد و رهبر اپوزیسیون نیز پس از اعلام نتیجه به نجیب نقی تبریک گفت. اما حزب مردم پاکستان همزمان اتهام‌های قبلی خود درباره نحوه برگزاری انتخابات مجلس را تکرار کرده و دولت این ادعاها را رد کرده است.

به همین دلیل، بحث اصلی نه درباره شمارش ۳۲ رأی امروز، بلکه درباره ترکیب مجلسی است که این رأی‌ها را داده است. هفت حوزه هنوز بدون نماینده‌اند و بخش‌هایی از جامعه محلی همچنان درباره ساختار انتخاباتی و نفوذ احزاب پاکستانی اعتراض دارند.

این وضعیت به‌معنای نامعتبر بودن خودکار رأی‌گیری نیست؛ انتخابات ریاست‌جمهوری طبق سازوکار موجود انجام شده و نتیجه رسمی اعلام و مراسم سوگند برگزار شده است. اما از منظر سیاسی، کامل‌نشدن انتخابات مجلس همچنان بخشی از زمینه‌ای است که هر تصمیم مهم در ساختار قدرت منطقه را همراهی می‌کند.

قدرت واقعی کجاست؛ رئیس‌جمهور یا دولت منطقه‌ای؟

در ساختار سیاسی کشمیر تحت اداره پاکستان، رئیس‌جمهور مقام رسمی و نمادین مهمی است، اما اداره روزمره دولت در اختیار نخست‌وزیر و کابینه منطقه‌ای قرار دارد. حزب مسلم لیگ نواز پیش‌تر کنترل دولت را به دست گرفته و افتخار گیلانی نیز در اواخر اوت با رأی مجلس نخست‌وزیر شد.

انتخاب نجیب نقی بنابراین بیش از آنکه یک تغییر مستقل در موازنه اجرایی باشد، تکمیل تمرکز قدرت نهادی در دست حزب مسلم لیگ نواز در ساختار فعلی منطقه است. در مقابل، حزب مردم پاکستان و دیگر نیروهای مخالف تلاش می‌کنند بحث درباره هفت حوزه خالی و اعتراض‌های ماه‌های اخیر را زنده نگه دارند.

کشمیر؛ یک انتخابات محلی در یک مناقشه بین‌المللی

کشمیر میان پاکستان و هند تقسیم شده و هر دو کشور ادعای حاکمیت بر کل این منطقه را دارند. هر طرف ساختار اداری و سیاسی جداگانه‌ای در بخش تحت کنترل خود ایجاد کرده است. به همین دلیل، حتی یک انتخابات منطقه‌ای در مظفرآباد در فضایی برگزار می‌شود که از مناقشه گسترده‌تر هند و پاکستان جدا نیست.

در عین حال، اعتراض‌های اخیر نشان داده‌اند که سیاست داخلی کشمیر تحت اداره پاکستان را هم نمی‌توان فقط از زاویه رقابت اسلام‌آباد و دهلی‌نو دید. قیمت انرژی، یارانه‌ها، ساختار مجلس، نسبت قدرت محلی با احزاب سراسری پاکستان و شیوه توزیع کرسی‌ها برای ساکنان منطقه موضوعاتی هستند که مستقیماً بر سیاست روزمره آن اثر می‌گذارند.

آنچه بعد از سوگند نقی تعیین‌کننده است

رئیس‌جمهور تازه انتخاب شده و بحران نهادی ناشی از خالی‌بودن کرسی ریاست‌جمهوری پایان یافته، اما مسئله سیاسی اصلی هنوز بسته نشده است. هفت حوزه پونچ و سدهانوتی همچنان منتظر انتخابات‌اند و دولت هنوز باید نشان دهد چگونه می‌خواهد روند انتخاباتی را در مناطقی که ماه‌ها مرکز اعتراض بوده‌اند تکمیل کند.

اگر انتخابات این حوزه‌ها برگزار شود، ترکیب نهایی مجلس روشن‌تر خواهد شد. اگر تأخیر ادامه پیدا کند، بحث درباره نمایندگی سیاسی و نحوه اداره منطقه نیز ادامه خواهد داشت. بنابراین خبر امروز با سوگند رئیس‌جمهور تمام نمی‌شود؛ مرحله حساس‌تر، تکمیل مجلسی است که او را انتخاب کرده است.