اقتصاد ایران در سه‌ماه بهار ۱۰٫۱ درصد کوچک شد

تولید ناخالص داخلی ایران در فصل بهار ۱۴۰۵، یعنی از ۲۱ مارس تا ۲۰ ژوئن ۲۰۲۶، نسبت به دوره‌ی مشابه سال پیش ۱۰٫۱ درصد کاهش یافته است. این رقم رسمی نخستین تصویر کلان از اقتصاد ایران در سه ماه نخست پس از آغاز جنگ با آمریکا و اسرائیل است. نشانه‌های بازار، از جمله سقوط واردات و ریال حدود ۲٫۶۴ میلیون به‌ازای هر دلار، با این رکود هم‌خوان است.

رقم رشد چه می‌گوید؟

کاهش ۱۰٫۱ درصدی، مقایسه‌ی سالانه‌ی بهار ۱۴۰۵ با بهار پیش از آن است، نه افت نسبت به فصل قبل. این فصل با آغاز جنگ در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ و اختلال شدید در تنگه‌ی هرمز هم‌زمان شد؛ مسیری که پیش از جنگ حدود یک‌پنجم نفت و گاز مایع جهان را جابه‌جا می‌کرد. آمریکا هم بنادر ایران را در محاصره دارد. در منابع در دسترس، تفکیک رقم با نفت یا بدون نفت و سهم هر بخش اقتصادی دیده نشد.

خسارت جنگ و فشار بر بازار

دولت ایران در آوریل مجموع خسارت مستقیم و غیرمستقیم حمله‌ها را ۲۷۰ میلیارد دلار تخمین زد. این برآورد دولتی است و جزئیات روش محاسبه‌ی آن منتشر نشده است. در بازار، ریال در ۲۰ اکتبر در تهران حدود ۲٫۶۴ میلیون ریال به‌ازای هر دلار معامله شد که اندکی بهتر از کف تاریخی آن ماه بود. چنین نرخی هزینه‌ی واردات را بالا می‌برد و قدرت خرید خانوار را تحلیل می‌دهد.

نشانه‌ی واردات: گوشی موبایل

رئیس گمرک ایران در اواسط اوت گفت در پنج ماه نخست سال جاری حدود یک میلیون گوشی وارد شده، در حالی که رقم دوره‌ی مشابه پارسال ۳٫۱۶ میلیون دستگاه بوده است. ارزش واردات گوشی نیز حدود ۷۰ درصد کاهش یافته. تنها یک کالا نماینده‌ی کل واردات نیست، اما روند آن با افت تقاضا و محدودشدن مسیرهای تجاری از جمله توقف مبادلات امارات با ایران از ۱۹ اوت هم‌خوان است.

نفت گران، درآمد نفتی نامطمئن

قیمت برنت از ۷۲٫۴۸ دلار در ۲۷ فوریه به اوج ۱۲۶٫۴۱ دلار در ۳۰ آوریل رسید و در معاملات اولیه‌ی ۲۳ اکتبر ۱۱۴٫۴۷ دلار بود. قیمت بالا به معنای درآمد بیشتر برای ایران نیست، چون صادرات نفت ایران زیر محاصره‌ی بنادر است. آژانس بین‌المللی انرژی در اکتبر هشدار داد محدودیت عرضه ممکن است تا ۲۰۲۷ ادامه یابد.

آنچه هنوز روشن نیست

متن کامل گزارش رسمی، تفکیک بخشی رقم ۱۰٫۱ درصد و احتمال بازنگری آن در گزارش‌های بعدی منتشر نشده است. آمار تابستان ۱۴۰۵ هم هنوز اعلام نشده و تنها با انتشار آن می‌توان گفت افت بهار ادامه یافته یا نه.