کاهش ۴۰۰ میلیارد دلاری پنتاگون چقدرش برش است و چقدرش پولی که هنوز تصویب نشده؟

پنجشنبه ۷ آبان، یک رسانه‌ی سیاسی آمریکایی نوشت پنتاگون «بی‌سروصدا» برای کاهش ۴۰۰ میلیارد دلاری آماده می‌شود: بودجه‌ای حدود ۱٫۱ تریلیون دلار به‌جای ۱٫۵ تریلیونی که دولت ترامپ خواسته بود. عنوان‌ها این را «کاهش» نامیدند. اما اگر ساختار همان درخواست ۱٫۵ تریلیونی را کنار گزارش بگذاریم، پرسش دقیق‌تر این است: این ۴۰۰ میلیارد از کجا بریده می‌شود، یا اصلاً بخشی از آن هیچ‌وقت در دست نبوده است؟

۴۰۰ میلیارد دلار از چه ساخته شده؟

ساختار درخواست از ماه‌ها پیش روشن بود. دولت برای سال مالی ۲۰۲۷ در مجموع ۱٫۵ تریلیون دلار خواسته بود و این رقم دو بخش داشت: ۱٫۱۵ تریلیون دلار در «بودجه‌ی پایه» که هر سال از مسیر قانون‌های تخصیص بودجه می‌گذرد، و ۳۵۰ میلیارد دلار در قالب «بودجه‌ی اجباری» که قرار بود با فرایند آشتی‌سازی تصویب شود.

گزارش پنجشنبه می‌گوید پنتاگون و کمیته‌های بودجه‌ی کنگره روی بودجه‌ای حدود ۱٫۱ تریلیون دلار کار می‌کنند. اگر این رقم درست باشد، با بودجه‌ی پایه‌ی درخواستی بسیار نزدیک است. گزارش‌های دست‌دوم این رقم را گاهی ۱٫۱ و گاهی ۱٫۱۵ تریلیون نوشته‌اند؛ تفاوت ۵۰ میلیارد دلاری که بدون متن اصلی بودجه روشن نمی‌شود.

منبع جدول: ساختار درخواست از گزارش‌های فروردین و اردیبهشت درباره‌ی بودجه‌ی ۲۰۲۷؛ طرح گزارش‌شده از گزارش ۷ آبان با منابع ناشناس. ستون تفاوت حاصل محاسبه‌ی رونما است.

استنباط رونما: «کاهش ۴۰۰ میلیارد» بیشتر به معنای ازدست‌رفتن یک بسته‌ی پیشنهادی است تا بریدن از پولی که در دست بوده. تفاوتش مهم است، چون پول بریده‌شده از برنامه‌های جاری را قطع می‌کند، اما پولی که هرگز تصویب نشده فقط برنامه‌های تازه و بلندمدت را به تعویق می‌اندازد.

آشتی‌سازی بودجه‌ای چیست و چرا شکننده است؟

آشتی‌سازی مسیر ویژه‌ای در کنگره آمریکاست که اجازه می‌دهد برخی مصوبات مالی با اکثریت ساده در هر دو مجلس تصویب شوند و به نصاب بالاتر رأی نیاز نداشته باشند. دولت و فرماندهان نظامی دو دلیل برای ترجیح این مسیر آورده‌اند: پول آن را تا پنج سال می‌توان خرج کرد، در حالی که پول سالانه معمولاً دو یا سه سال عمر دارد؛ و قراردادهای چندساله‌ی خرید سلاح را امن‌تر می‌کند. مدیر دفتر بودجه‌ی کاخ سفید در فروردین گفت چنین قراردادهایی هزینه‌ی خود را باید در سال اول ثبت کنند.

همین مسیر در کنگره منتقد دارد. در جلسه‌های استماع اردیبهشت، یک نماینده‌ی جمهوری‌خواه از کمیته‌ی تخصیص بودجه‌ی مجلس نمایندگان گفت بودجه‌ی اجباری از فرایند سالانه‌ی تخصیص عبور می‌کند و این همان فرایندی است که کنگره با آن نظارت می‌کند. یک نماینده‌ی دموکرات آن را «سابقه‌ای خطرناک» خواند و سناتوری مستقل آن را به بودجه‌ی عملیات اضطراری جنگ تشبیه کرد. یک تحلیلگر بازار دفاعی هم پیش‌بینی کرده بود ۲۰۲۷ «آشفته» می‌شود و به ۱٫۵ تریلیون نمی‌رسد.

گزارش تازه نشان می‌دهد این هشدارها جدی‌تر شده‌اند: سران جمهوری‌خواه سنا گفته‌اند برای بسته‌ای که فقط با رأی یک حزب بگذرد رأی کافی ندارند، و جمهوری‌خواهان مجلس نمایندگان تهدید کرده‌اند به‌خاطر شیوه‌ی اداره‌ی سیاست خارجی و تمایل نداشتن دولت به افزودن پول نظامی، رأی نمی‌دهند. تا پایان سال کمتر از پنج هفته‌ی قانون‌گذاری مانده است.

چه کسی چه می‌گوید و چه چیزی تأیید نشده؟

هسته‌ی ادعا بر چهار منبع ناشناس ایستاده است: یک مقام صنعت دفاعی، دو مقام پیشین و یک نفر آگاه از موضوع. یکی از آن‌ها گفته پنتاگون «نمی‌تواند این را بپذیرد» و یک مقام پیشین گفته هیچ‌کس انتظار رقمی نزدیک به ۱٫۵ تریلیون ندارد. در برابر، مدیر دفتر بودجه‌ی کاخ سفید در همین ماه علناً گفته بود دولت «برای شکست برنامه‌ریزی نمی‌کند». گزارش می‌گوید دولت جایگزینی برای حالتی که کنگره از طرح پشتیبانی نکند آماده نکرده است.

هزینه‌ی جنگ ایران در این حساب

گزارش پنجشنبه به برآورد تازه‌ی پنتاگون اشاره می‌کند که هزینه‌ی جنگ با ایران را دست‌کم ۴۷ میلیارد دلار می‌داند و ۲۹ میلیارد دلار آن بازسازی مهمات است. این همان برآوردی است که پیشتر در برآورد پنتاگون از هزینه‌ی جنگ با ایران بررسی شد؛ تحلیل رونما درباره‌ی سهم مهمات در این هزینه و تصمیم پس از ۱۲ آبان هم همین پیوند را نشان داده بود.

پیوند مالی روشن است: مهمات مصرف‌شده باید جایگزین شود و بسته‌ی آشتی‌سازی ظاهراً یکی از مسیرهای اصلی چنین خریدی بود. بر پایه‌ی گزارش، بودجه‌ی کمتر می‌تواند سرعت بازسازی ذخایر تخلیه‌شده در جنگ را کند کند و در توافق‌ها و برنامه‌های جاری اختلال بیندازد. اینکه کدام برنامه‌ها قربانی می‌شوند، در گزارش نیامده است؛ گفته شده برنامه‌ریزان در حال اولویت‌بندی‌اند.

نامعلوم: رقم ۴۷ میلیارد دلار برآورد هزینه‌ی جنگ است، نه سهم مستقیم هر بند بودجه. نمی‌دانیم چه بخشی از ۳۵۰ میلیارد آشتی‌سازی برای مهمات در نظر گرفته شده بود.

قوی‌ترین دیدگاه مخالف

مدافعان طرح دولت می‌توانند بگویند گزارش بر منابع ناشناس تکیه دارد و برنامه‌ریزی برای سناریوی بدتر، تصمیم نیست. به نظر آن‌ها، پنتاگون موظف است برای هر نتیجه‌ی ممکن در کنگره طرح داشته باشد و نمی‌توان از وجود طرح بدیل نتیجه گرفت که طرح اصلی شکست خورده است. مقام‌های دولت هنوز می‌توانند روی رأی جمهوری‌خواهان پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان حساب کنند، وقتی فشار انتخاباتی کمتر شود.

این استدلال بخشی از واقعیت را درست می‌گوید: گزارش «تدوین» را نه «تصمیم» توصیف می‌کند. اما یک چیز را پاسخ نمی‌دهد. همان گزارش می‌گوید رأی لازم هنوز در دست نیست و فقط چند هفته برای قانون‌گذاری مانده است؛ پس طرح بدیل از جنس احتیاط معمول نیست، از جنس واکنش به نبود رأی است.

چه شاخص‌هایی نتیجه را روشن می‌کنند؟

1. ۱۲ آبان (۳ نوامبر)انتخابات میان‌دوره‌ای؛ ترکیب کنگره و شهامت جمهوری‌خواهان برای رأی تک‌حزبی را روشن می‌کند.
2. ماه آیندهبازگشت قانون‌گذاران با کمتر از پنج هفته‌ی کاری؛ نشانه‌ی اول، تاریخ‌گذاری برای بسته‌ی آشتی‌سازی.
3. پایان سالاگر بسته به رأی نرسد، بودجه‌ی پایه به‌تنهایی مبنای ۲۰۲۷ می‌شود و برنامه‌های چندساله‌ی نیازمند پول اجباری معلق می‌مانند.

شاهدی که نتیجه را عوض می‌کند: اگر سران سنا علنی تعهد رأی بدهند، یا دولت جزئیات بسته‌ی آشتی‌سازی را تغییر دهد تا رأی جمهوری‌خواهان معترض را بگیرد، روایت «کاهش» ضعیف می‌شود. اگر پنتاگون فهرست برنامه‌های اولویت‌دار را برای رقم ۱٫۱ تریلیون منتشر کند، گزارش به تصمیم نزدیک‌تر شده است.

پس قضیه این است

دلایل نسبتاً قوی از ساختار درخواست می‌آید: بخش بزرگ «کاهش ۴۰۰ میلیارد» همان ۳۵۰ میلیاردی است که فقط روی کاغذ پیشنهاد شده و به رأی نیاز دارد. خود ۱٫۱ تریلیون اما رقمی بر پایه‌ی منابع ناشناس است و تا تأیید رسمی باید همان‌طور خوانده شود. آنچه واقعاً در خطر است، سرعت بازسازی مهمات و قراردادهای چندساله است، نه بودجه‌ی روزمره‌ی ارتش.