تهران: قالیباف همچنان مذاکره‌کننده‌ی ارشد است، اما پاسخ به نامه‌ی ونس با رضایی است

مقام‌های ایران می‌گویند محمدباقر قالیباف همچنان مذاکره‌کننده‌ی ارشد تهران است، اما پاسخ به نامه‌ی جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، است. رضایی پیشتر گفته بود لحن نامه «کاملاً عوض شده» و هنوز پاسخی نداده است. الجزیره می‌نویسد این ماجرا ساختار تصمیم‌گیری درباره‌ی جنگ و مذاکره را در مرکز توجه گذاشته است.

رضایی و قالیباف چه گفته‌اند؟

الجزیره، در گزارشی به قلم مازیار معتمدی از تهران، می‌نویسد دبیر شورای عالی امنیت ملی از اوت امسال محسن رضایی، فرمانده پیشین سپاه، است و ونس نامه‌ی خود را به او نوشته است، نه به قالیباف که ماه‌هاست رئیس هیئت مذاکره‌کننده شناخته می‌شود. به نوشته‌ی الجزیره، بقائی گفته اگر رضایی بخواهد، او پاسخ را می‌دهد، اما قالیباف از جایگاه مذاکره‌کننده‌ی ارشد برکنار نشده است.

ایران‌وایر از نشست خبری ۱۱ آبان بقائی نقل می‌کند که تهران آمریکا را با «اقدامات» می‌سنجد، نه با لحن نامه‌ها، و تنها طرح موجود برای پایان جنگ «طرح هفت‌مرحله‌ای جمهوری اسلامی» است. به گفته‌ی او بدون پایان محاصره‌ی دریایی و تحقق خواسته‌های تهران توافقی شکل نمی‌گیرد. این‌ها موضع رسمی وزارت خارجه‌ی ایران است و مستقل تأیید نشده است.

تایمز آو ایندیا نوشته عباس عراقچی، وزیر خارجه، تلاش آمریکا برای گشودن در گفت‌وگو را «گامی مثبت» خوانده است. جزئیات بیشتری از موضع او در منابع بررسی‌شده پیدا نشد.

محتوای نامه چه بود؟

الجزیره در گزارش ۷ آبان نوشت متن نامه منتشر نشده و رسانه‌های آمریکایی درباره‌ی آن گزارش داده‌اند. وال‌استریت‌ژورنال، به نقل از یک منبع، آن را «چارچوبی برای مذاکرات» و نه شرایط مشخص توافق توصیف کرده و نیویورک‌تایمز نوشته نامه دیدار مقام‌های دو کشور با سرپرستی ونس را پیشنهاد می‌کند. این روایت‌ها از مقام‌های ناشناس آمریکایی و ایرانی است و تهران جزئیات نامه را تأیید نکرده است.

بیشتر بخوانید: پزشکیان می‌گوید رهبر برای مذاکره با آمریکا به دولت اختیارات بیشتری داده است

اختیار مذاکره و میانجی‌گری قطر

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، روز دوشنبه گفته مجتبی خامنه‌ای «اختیاراتی» درباره‌ی مذاکره به دولت داده، اما جزئیاتی نگفته است. الجزیره می‌نویسد او از سوی تندروها که با هر توافقی مخالفند زیر فشار است. سینا طوسی، پژوهشگر مرکز سیاست بین‌المللی، به الجزیره گفت هر توافق باید پشتیبانی نهادهای امنیتی و نظامی را داشته باشد و او این تقسیم کار را نشانه‌ی رقابت مراکز قدرت نمی‌بیند، بلکه فرایندی می‌داند که تحت هماهنگی مرکزی پیش می‌رود.

قطر هم می‌گوید هیئتش با مقام‌های ایرانی در تهران دیدار کرده و دو طرف پیشنهاد قطر را بررسی می‌کنند. ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه‌ی قطر، گفته تشدید تنش به مذاکرات آسیب می‌زند (الجزیره). رویترز نوشته میانجی‌های قطری پاسخ را طی ۳۶ ساعت از واشنگتن و تهران انتظار دارند. نظر مقام‌های آمریکایی درباره‌ی ساختار تصمیم‌گیری در ایران در منابع بررسی‌شده پیدا نشد.

چه چیزی هنوز روشن نیست؟

روشن نیست رضایی کی و در چه قالبی به نامه پاسخ می‌دهد، یا آیا پاسخ مستقل از مسیر قطر خواهد بود. تهران می‌گوید شروطش را از طریق میانجی‌ها اعلام کرده است. هنوز تأیید نشده که دیدار حضوری ایران و آمریکا برگزار می‌شود یا نه.