بورس تهران ۱۷۰ هزار واحد جهش کرد؛ چرا ۸۷ درصد نمادها مثبت شدند؟

شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵ | جمع‌بندی پایان معاملات. شاخص کل بورس تهران با جهشی نزدیک به ۱۷۱ هزار واحد از مرز ۸ میلیون واحد عبور کرد و در سطح ۸٬۰۸۳٬۶۷۳ واحد ایستاد. رشد ۲٫۱۶ درصدی شاخص با مثبت بودن حدود ۸۷ درصد نمادها همراه بود. بااین‌حال یک روز صعودی به تنهایی آغاز دوره رونق پایدار را ثابت نمی‌کند.

جهش ۱۷۰ هزار واحدی دقیقاً چه اندازه است؟

شاخص کل بورس تهران در پایان معاملات شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵ با افزایش ۱۷۰٬۹۳۱٫۸۱ واحد به رقم ۸٬۰۸۳٬۶۷۲٫۹۶ واحد رسید؛ یعنی رشد ۲٫۱۶ درصدی نسبت به پایان جلسه معاملاتی قبلی. این اعداد در گزارش مبتنی بر داده‌های بورس اوراق بهادار و پوشش رسانه‌های اقتصادی امروز آمده‌اند. اعداد گرد شده «۱۷۰ هزار واحد» و «۸ میلیون واحد» برای درک سریع مفیدند، اما میزان واقعی حرکت شاخص را نباید با درصد تغییر ارزش سرمایه‌گذاری هر سهام‌دار یکسان دانست. شاخص کل، میانگین وزنی تغییرهای مجموعه سهام است و وزن شرکت‌های بزرگ‌تر بر آن اثر بیشتری دارد. اگر پرتفوی یک فرد فقط از چند شرکت تشکیل شده باشد، بازده او می‌تواند به‌کلی متفاوت باشد.

شاخص هم‌وزن چه پیامی دارد؟

شاخص کل هم‌وزن نیز در این روز ۳۱٬۰۷۵٫۲۳ واحد افزایش یافت و به ۲٬۲۵۹٬۸۶۸٫۷۶ واحد رسید؛ رشد آن حدود ۱٫۳۹ درصد بود. شاخص هم‌وزن اثر تغییرات شرکت‌های کوچک و بزرگ را نزدیک‌تر به یکدیگر لحاظ می‌کند و برای تشخیص گستردگی حرکت بازار مفید است. رشد همزمان هر دو شاخص نشانه آن است که افزایش قیمت صرفاً به چند شرکت بزرگ محدود نبوده است. در عین حال فاصله ۲٫۱۶ و ۱٫۳۹ درصدی نشان می‌دهد سهم گروه‌های بزرگ و شاخص‌ساز در جهش امروز همچنان پررنگ بوده است. برای ارزیابی پایداری صعود باید ببینیم آیا در جلسه‌های آینده هم‌وزن هم همراه شاخص کل بالا می‌رود یا حرکت به تعداد محدودی نماد بزرگ محدود می‌شود.

سبزپوشی ۸۷ درصد نمادها یعنی چه؟

گزارش‌های پایان معاملات از مثبت بودن حدود ۸۷ درصد نمادها خبر داده‌اند. این شاخص تعداد نمادهای مثبت را نشان می‌دهد، نه آنکه ۸۷ درصد کل پول بازار سود کرده یا همه سرمایه‌گذاران بازده یکسانی داشته‌اند. در گزارش نورنیوز، قدرت خرید حقیقی‌ها حدود ۱٫۰۸ و سرانه خرید حقیقی‌ها ۹۳ میلیون تومان در برابر سرانه فروش ۸۶ میلیون تومان گزارش شده است. این تفاوت به ورود تقاضا اشاره می‌کند، اما برای ارزیابی جهت بازار در روزهای بعد باید جریان سفارش‌های واقعی و تغییر نقدشوندگی را پیگیری کرد. علاوه بر آن صف خرید در صندوق‌های اهرمی لزوماً به معنای نبود ریسک در دارایی‌های این صندوق‌ها نیست؛ اهرم می‌تواند افت‌های آینده را نیز تشدید کند.

ورود پول حقیقی چگونه محاسبه می‌شود؟

بر اساس یک گزارش بازار، ورود خالص پول حقیقی به سهام حدود ۶ هزار و ۲۴۶ میلیارد تومان اعلام شده است. این عدد از اختلاف ارزش خرید و فروش گروه حقیقی در دامنه معاملاتی همان گزارش به دست می‌آید. منابع ممکن است برای دامنه «سهام»، «حق تقدم» یا «صندوق‌های سهامی» تعاریف متفاوتی داشته باشند؛ در نتیجه نباید این رقم را بدون توجه به روش محاسبه به کل بازار سرمایه تعمیم داد. بالا رفتن ورود پول حقیقی می‌تواند نشانه تقویت اعتماد کوتاه‌مدت معامله‌گران باشد، ولی از آن نمی‌توان نتیجه گرفت ارزش شرکت‌ها در بنیاد اقتصادی‌شان به همان اندازه رشد کرده است. گزارش بورس همچنین ارزش معاملات سرمایه را بیش از ۳۳۰ هزار میلیارد ریال عنوان کرده که واحد و قلمرو آن با رقم ورود پول حقیقی متفاوت است.

چرا بازار پس از هفته پرتلاطم رشد کرد؟

در روزهای پیش از معاملات شنبه، بورس ایران زیر تأثیر مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و سیاسی قرار داشت: نوسان نرخ ارز، بحث درباره مذاکرات منطقه‌ای و تغییر انتظارات درباره هزینه‌های مالی و تجاری. همزمان شاخص‌های روزهای پیش از ۱۶ آبان نیز افزایش و افت‌های قابل توجهی داشتند. با این حال بدون داده معتبر درباره علت سفارش‌های امروز، نسبت دادن جهش ۱۷۰ هزار واحدی به یک خبر سیاسی مشخص فقط حدس خواهد بود. توضیح دقیق‌تر این است که امروز تقاضا نسبت به عرضه در بخش بزرگی از نمادها غلبه کرده و شرکت‌های بزرگ نیز نقش مهمی در جهش شاخص کل داشته‌اند. پیوند دادن آن به یک متغیر بیرونی، نیازمند مقایسه زمان اعلام خبر با واکنش نمادها و تغییر قیمت ارز یا نرخ بهره است.

اثر این رشد بر سهام‌داران و اقتصاد چیست؟

برای سهام‌دار خرد، مسئله اصلی صرفاً مقدار رشد شاخص نیست؛ ترکیب سود و زیان سهم‌ها، هزینه معاملات، نقدشوندگی و ریسک بازگشت قیمت‌ها اهمیت دارد. افزایش یک‌روزه شاخص می‌تواند به بازیابی بخشی از زیان ماه‌های گذشته کمک کند، ولی به معنای تضمین ادامه روند نیست. در سطح اقتصاد کلان نیز رشد قیمت سهام لزوماً با افزایش فوری تولید کارخانه‌ها، اشتغال یا سرمایه‌گذاری واقعی همراه نمی‌شود. برای قضاوت درباره تغییر بنیادی باید سودآوری شرکت‌ها، مقدار صادرات، نرخ‌های فروش، سود بانکی و امکان تأمین مالی بنگاه‌ها را جداگانه تحلیل کرد. حتی در روزهای مثبت بازار، تفاوت میان افزایش اسمی قیمت دارایی‌ها و افزایش واقعی پس از تورم همچنان مهم است.

چه داده‌هایی در جلسات بعدی تعیین‌کننده‌اند؟

در روزهای آینده سه معیار را باید کنار شاخص کل خواند: نخست جریان ورود یا خروج پول حقیقی با تعریفی ثابت، دوم سهم نمادهای مثبت از کل بازار و سوم فاصله رشد شاخص کل از شاخص هم‌وزن. اگر شاخص بالا برود ولی تعداد نمادهای مثبت کاهش یابد، ممکن است رشد محدودتر شده باشد. اگر گردش معاملات کم شود، بالا بودن شاخص به تنهایی تأییدکننده قدرت تقاضا نخواهد بود. همچنین تداوم ورود پول حقیقی می‌تواند نشانه‌ای از ماندگاری مشارکت سرمایه‌گذاران باشد، اما نتیجه قطعی به مجموعه داده‌های چند روز نیاز دارد. در این گزارش هیچ توصیه‌ای برای خرید یا فروش نماد مشخص ارائه نمی‌شود، زیرا بازده گذشته و وضعیت یک روز جای ارزیابی ریسک فردی را نمی‌گیرد.

جمع‌بندی رونما

بورس تهران شنبه ۱۶ آبان صعودی فراگیر را تجربه کرد: شاخص کل ۲٫۱۶ درصد، شاخص هم‌وزن ۱٫۳۹ درصد و حدود ۸۷ درصد نمادها در محدوده مثبت بودند. ورود پول حقیقی گزارش‌شده و حرکت همزمان شاخص‌ها از تقاضای بالاتر حکایت می‌کند، اما رابطه علت و معلولی با اخبار سیاسی یا اقتصادی خاص هنوز به شکل مستقل اثبات نشده است. تحلیل دقیق رونما این است که صعود امروز واقعیتی ثبت‌شده است و استمرار آن پرسشی باز؛ تفکیک این دو مانع می‌شود حرکت یک‌روزه به عنوان تضمین رونق پایدار معرفی شود.