ذخایر ارزی چین به ۳٫۴۰۵ تریلیون دلار رسید؛ بانک مرکزی برای ۲۴مین ماه طلا خرید

شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵ | انتشار داده رسمی ۷ نوامبر ۲۰۲۶. دولت چین اعلام کرد ذخایر ارزی این کشور در پایان اکتبر به ۳٫۴۰۵۲ تریلیون دلار رسیده که ۴٫۹ میلیارد دلار بیشتر از سپتامبر است. موجودی رسمی طلا نیز ۷۸٫۳ میلیون اونس ثبت شده و به گزارش رسانه‌های چین این بیست‌وچهارمین ماه پیاپی افزایش ذخیره طلاست. رشد ارزش ذخایر الزاماً به معنی خرید معادل آن دلار نقد نیست.

داده رسمی چین چه اعدادی را تأیید می‌کند؟

اداره دولتی مدیریت ارز چین در اطلاعیه هفتم نوامبر اعلام کرد ذخایر ارزی کشور در پایان اکتبر ۲۰۲۶ به ۳۴۰۵٫۲ میلیارد دلار رسیده است. مقایسه با پایان سپتامبر از افزایشی حدود ۴٫۹ میلیارد دلاری یا ۰٫۱۴ درصدی حکایت دارد. این رقم بزرگ را باید با واحد درست خواند: ۳٫۴۰۵۲ تریلیون دلار، نه ۳۴۰۵۲ تریلیون دلار و نه ۳۴۰۵ میلیارد یوان. اداره رسمی در توضیح تغییر ماهانه به نوسان ارزش دارایی‌ها و تأثیر نرخ تبدیل ارز اشاره کرده است. بنابراین کل رشد ۴٫۹ میلیارد دلاری را نمی‌توان به ورود پول خارجی یا مازاد تجارت ماه اکتبر نسبت داد.

چرا افزایش ذخایر الزاماً به معنی ورود دلار نیست؟

ذخایر ارزی فقط وجه نقد دلاری در یک حساب بانکی نیست؛ می‌تواند اوراق قرضه دولتی، سپرده و سایر دارایی‌های ارزی را هم شامل شود. زمانی که ارزش ارزهای غیر دلاری نسبت به دلار تغییر می‌کند یا قیمت اوراق در بازار نوسان دارد، ارزش دلاری مجموع ذخایر نیز جابه‌جا می‌شود، حتی بدون خرید یا فروش گسترده توسط بانک مرکزی. مقام اداره مدیریت ارز چین گفته تغییر شاخص دلار، شرایط سیاست پولی اقتصادهای بزرگ و نوسان قیمت دارایی‌های مالی در اکتبر بر ارزش ذخایر اثر گذاشته‌اند. برای محاسبه مقدار واقعی مداخله ارزی باید جریان خریدوفروش ارز، تغییر ترکیب دارایی و صورت‌های مالی مربوط را نیز بررسی کرد؛ داده واحد کل ذخایر برای این نتیجه کافی نیست.

موجودی طلای رسمی چقدر شده است؟

آمار رسمی دارایی‌های ذخیره‌ای چین برای پایان اکتبر ۷۸٫۳۰ میلیون اونس طلا ثبت کرده است؛ در پایان سپتامبر این رقم ۷۷٫۴۷ میلیون اونس بود. تفاوت دو ماه ۸۳۰ هزار اونس است. رسانه‌های چینی بر پایه همین داده‌ها گزارش داده‌اند این بیست‌وچهارمین ماه متوالی افزایش موجودی طلای بانک مرکزی چین به حساب می‌آید. در گزارش باید بین مقدار فیزیکی طلا به اونس و ارزش دلاری آن تفاوت گذاشت. ممکن است قیمت جهانی طلا در همان دوره تغییر کند؛ چنین نوسانی ارزش حسابداری ذخیره را تحت تأثیر قرار می‌دهد، ولی لزوماً به معنی تغییر مقدار اونس موجود نیست. این دو شاخص پاسخ دو پرسش متفاوت هستند.

چرا چین به خرید ماهانه طلا ادامه می‌دهد؟

طلا می‌تواند بخشی از سبد ذخایر رسمی باشد و از نظر دارایی و ریسک با اوراق مبتنی بر ارزهای خارجی متفاوت است. تحلیل اقتصادی رایج این است که کشورها با نگهداری ترکیبی از ارز و طلا می‌کوشند وابستگی سبد ذخایر به نوسان یک دارایی واحد را کاهش دهند. اما از افزایش مقدار طلا در چین نمی‌توان نتیجه گرفت این کشور قصد دارد به‌زودی همه ذخایر دلاری را بفروشد یا نظام پولی تازه‌ای جایگزین دلار کند. برای چنین ادعایی به برنامه رسمی سیاست‌گذاری و تغییر بزرگ ترکیب دارایی‌ها نیاز است. به همین دلیل خبر درست «تداوم افزایش ذخیره طلای رسمی» است، نه «پایان وابستگی چین به دلار».

کدام بخش اقتصاد چین به ذخایر ارزی مرتبط است؟

اقتصاد چین در تجارت خارجی، صادرات کالا و ورود و خروج سرمایه نقش بزرگی دارد. توان تولید صادراتی و درآمدهای ارزی می‌تواند بر تراز پرداخت‌ها و در بلندمدت بر پایداری ذخایر اثر بگذارد. اما رابطه مستقیم و یک‌به‌یک میان رشد صادرات و رشد ذخایر ماهانه وجود ندارد. برای نمونه، ارزش ذخایر ممکن است به خاطر افزایش قیمت یک دارایی بالا برود، در حالی که جریان خالص سرمایه تغییر جهت داده باشد. رسانه‌های چین به نقش رشد صادرات تراشه‌ها و تقاضای جهانی برای زیرساخت هوش مصنوعی اشاره کرده‌اند، ولی اینها تحلیل زمینه اقتصاد است و نمی‌توان تمام تغییر ۴٫۹ میلیارد دلاری را به صادرات نیمه‌رساناها نسبت داد.

اثر افزایش ذخایر بر یوان و بازار جهانی طلا چیست؟

ذخایر بزرگ ارزی برای بازار ارز می‌تواند پشتوانه‌ای از دارایی‌های خارجی بانک مرکزی باشد و امکان مداخله در شرایط فشار را فراهم کند. با این حال ارزش یوان تابع مجموعه‌ای از عوامل مثل اختلاف نرخ بهره چین و آمریکا، رشد اقتصادی و جریان‌های سرمایه‌ای است. خرید طلای بانک مرکزی یکی از منابع تقاضا در بازار جهانی طلا محسوب می‌شود، اما نمی‌توان از داده یک ماه چین نتیجه گرفت همین خرید علت اصلی افزایش یا کاهش روزانه اونس جهانی بوده است. برای چنین داوری باید خرید سایر بانک‌های مرکزی، تقاضای سرمایه‌گذاران، ذخایر صندوق‌های طلا و قیمت‌های بازار را به‌صورت همزمان بررسی کرد.

آیا این ارقام برای اقتصاد ایران معنای مستقیمی دارند؟

چین یکی از بازیگران اصلی اقتصاد جهانی و بازار کالاهاست؛ تغییر انتظارات درباره اقتصاد آن می‌تواند بر نفت، فلزات و مسیرهای تجارت اثر بگذارد. برای ایران نیز تقاضای چین در بازار انرژی و شرایط پرداخت‌های تجاری مهم است، اما نمی‌توان از افزایش ذخایر ارزی چین مستقیماً افزایش صادرات نفت ایران یا تغییر نرخ دلار بازار تهران را نتیجه گرفت. چنین ارتباط‌هایی نیازمند داده مستقل درباره حجم صادرات، شیوه تسویه، محدودیت بانکی و قیمت جهانی انرژی است. برای گزارش اقتصادی دقیق، بهتر است اثر احتمالی بر بازار کالاها را از تحول اثبات‌شده آمار ذخایر جدا نگه داریم.

گزارش بعدی چه زمانی مهم می‌شود؟

در ارزیابی آینده باید ارقام پایان نوامبر، تغییر واقعی موجودی طلا، نوسان ارزش دلار و داده‌های صادرات و واردات چین را دنبال کرد. یک ماه افزایش اندک ذخایر لزوماً نشان‌دهنده روند برگشت‌ناپذیر نیست. برای سنجش مدیریت ریسک نیز ترکیب ارزی دارایی‌ها اهمیت دارد؛ ولی جزئیات کامل آن به صورت ماهانه در داده عمومی حاضر منتشر نشده است. اگر داده ماه بعد کاهش ذخایر را نشان دهد، علت باید دوباره از زاویه تغییر ارزش و جریان سرمایه بررسی شود؛ مقایسه دو نقطه زمانی به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره تصمیم‌های سیاست‌گذار کافی نیست.

جمع‌بندی رونما

چین در پایان اکتبر ۳٫۴۰۵۲ تریلیون دلار ذخیره ارزی داشته که نسبت به سپتامبر ۴٫۹ میلیارد دلار افزایش یافته است. ذخیره طلای رسمی نیز به ۷۸٫۳ میلیون اونس رسیده و موجودی آن برای ۲۴ ماه پیاپی افزایش یافته است. تفسیر اقتصادی محتاطانه، تداوم تنوع‌بخشی به ذخایر و حفظ سطح بزرگ دارایی‌های خارجی است؛ اما داده‌ها ثابت نمی‌کنند چین در یک ماه به همین میزان دلار نقد خریداری کرده یا در آستانه کنارگذاشتن نظام دلاری قرار دارد.