جنگ ایران و آمریکا سفارش ابرنفتکش‌ها را به رکورد ۲۵ ساله رساند

جنگ ایران و آمریکا و اختلال در مسیرهای سنتی انتقال نفت، بازار جهانی ابرنفتکش‌ها را وارد بزرگ‌ترین موج سفارش دست‌کم ۲۵ سال اخیر کرده است. داده‌های Signal Group نشان می‌دهد از ابتدای ۲۰۲۶ تاکنون ۲۱۷ فروند کشتی بسیار بزرگ حمل نفت خام یا VLCC سفارش داده شده؛ بیش از دو برابر ۹۳ فروند ثبت‌شده در کل سال ۲۰۲۵.

ارزش این موج خرید بیش از ۲۰ میلیارد دلار برآورد شده است. هر VLCC می‌تواند حدود دو میلیون بشکه نفت حمل کند و هزینه ساخت هر کشتی جدید در حدود ۱۳۰ میلیون دلار گزارش شده است.

چرا بحران هرمز ناگهان بازار ابرنفتکش‌ها را داغ کرد؟

کاهش جریان عادی نفت از خلیج فارس، پالایشگران آسیایی و اروپایی را وادار کرده منابع بیشتری از حوزه آتلانتیک، از جمله آمریکا، برزیل، گویان و آرژانتین تهیه کنند. طولانی‌ترشدن مسیرها به معنای آن است که هر محموله زمان بیشتری یک کشتی را درگیر می‌کند و در نتیجه تقاضا برای ظرفیت حمل افزایش می‌یابد.

این تحول با وضعیت تنگه هرمز پیوند مستقیم دارد. رونما در خبر «نفت برنت به ۱۰۴.۸۲ دلار عقب نشست؛ بازار هنوز بالای ۱۰۰ دلار» توضیح داده بود که تردد تجاری هرمز به سطوح بسیار پایین رسیده و بازار همچنان برای اختلال عرضه حق ریسک بالایی در نظر می‌گیرد.

هزینه اجاره ابرنفتکش‌ها چه اندازه بالا رفته است؟

نرخ نقدی VLCCها اخیراً از ۵۰۰ هزار دلار در روز عبور کرده است؛ در حالی که در فوریه و پیش از آغاز جنگ حدود ۱۳۲ هزار دلار بود. این جهش فقط نتیجه کمبود کشتی نیست؛ افزایش ریسک جنگی، زمان انتظار و انتقال چندمرحله‌ای نفت نیز ظرفیت عملی ناوگان را کاهش داده است.

آیا این فقط یک واکنش کوتاه‌مدت به جنگ است؟

بخشی از سفارش‌ها برای تحویل در سال‌های ۲۰۲۹ و ۲۰۳۰ ثبت شده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد برخی مالکان کشتی انتظار دارند تقاضا برای حمل دوربرد نفت در میان‌مدت نیز بالا بماند. در عین حال حدود ۲۰ درصد ناوگان فعلی VLCC بیش از ۲۰ سال عمر دارد و نیاز به نوسازی نیز بخشی از موج سفارش را توضیح می‌دهد.

اثر بر ایران

برای ایران، افزایش هزینه حمل نفت و تغییر مسیرهای جهانی دو اثر متضاد دارد: محدودشدن ظرفیت حمل در خلیج فارس می‌تواند هزینه صادرات را افزایش دهد، در حالی که کمبود عرضه و طولانی‌ترشدن مسیرها از قیمت جهانی نفت حمایت می‌کند. اثر خالص بر درآمد ایران به حجم صادرات واقعی، تخفیف فروش، بیمه و هزینه حمل وابسته است.

مرحله بعدی چیست؟

تعداد سفارش‌های جدید، نرخ روزانه اجاره VLCC، حجم عبور از هرمز و رشد صادرات حوزه آتلانتیک چهار شاخص اصلی برای سنجش ادامه این تغییر ساختاری در تجارت نفت هستند.

افزایش تقاضا برای ابرنفتکش‌ها را باید در امتداد فشار بر مسیرهای دریایی منطقه دید؛ رونما در گزارش «باب‌المندب و مسیر انتقال نفت زیر فشار تازه» ریسک مسیر جنوبی تجارت انرژی را نیز بررسی کرده است.