
عقبنشینی نیروهای دولت یمن چه تأثیری بر نبرد برای کنترل عدن دارد؟
نیروهای همسو با دولت یمن از ذُباب و اطراف بابالمندب عقب نشستند و حوثیها به ۶۰ تا ۸۰ کیلومتری عدن رسیدند. تحلیل رونما از میدان نبرد، پیوند یمن با جنگ ایران و حدود حمایت عربستان و غرب.
بندر و شهر عدن، تصویر آرشیوی ۲۲ مه ۲۰۲۳، نه صحنه انفجار امروز. عکس: Ahmedxalkatheri / Wikimedia Commons؛ مجوز CC BY-SA 4.0.
تحلیل رونما | ۲۵ آبان ۱۴۰۵ نیروهای همسو با دولت یمن یکشنبه ۱۵ نوامبر از فرودگاه ذُباب و مواضع مشرف بر تنگه بابالمندب عقب نشستند تا از عدن، پایتخت موقت دولت، دفاع کنند. به گزارشها، حوثیها مواضع تخلیهشده را گرفتند و اکنون حدود ۶۰ تا ۸۰ کیلومتر با عدن فاصله دارند. ۴۲ روز پس از آغاز عملیات «فجر یمن»، پرسش این است: پیشروی حوثیها به سمت عدن نشانه فروپاشی جبهه دولت است یا آغاز یک جنگ فرسایشی طولانی؟
در این تحلیل میخوانید
این موضوع را از سه زاویه بررسی میکنیم: میدان نبرد، پیوند یمن با جنگ ایران، و حدود حمایت عربستان و غرب. پرسش محوری: آیا کنترل یک تنگه میتواند سرنوشت جنگی زمینی را تعیین کند؟
ریشه ماجرا؛ چرا بابالمندب دوباره به خط مقدم بدل شد؟
آتشبس آوریل ۲۰۲۲ خطوط جبهه یمن را سالها تقریباً ثابت نگه داشت. با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، یعنی ۲۶۱ روز پیش، این توازن به هم خورد. به نوشته مؤسسه خاورمیانه (MEI)، هرچه فشار بر ایران در تنگه هرمز بیشتر شد، تهران و حوثیها بیشتر بر اهرم دوم یعنی بابالمندب تکیه کردند؛ گذرگاهی که در شرایط عادی حدود ۱۲ درصد تجارت جهانی از آن عبور میکند.
حوثیها در ژوئیه و اوت حملات دریایی و موشکی را از سر گرفتند و ۷۴ روز پیش، در ۳ سپتامبر، تهاجم زمینی بزرگی در ساحل غربی آغاز کردند. دولت و ائتلاف به رهبری عربستان در پاسخ، عملیات «فجر یمن» را به راه انداختند. عقبنشینی ۱۵ نوامبر نشان میدهد این عملیات در ساحل به هدفش نرسیده است.
خط زمانی؛ از تهاجم سپتامبر تا عقبنشینی از ذُباب
- ۳ سپتامبر ۲۰۲۶: آغاز تهاجم زمینی گسترده حوثیها در ساحل غربی.
- ۹ تا ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶: تصرف بندر مخا و به گزارشها، جزیره میون (پریم) در دهانه بابالمندب.
- ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶: رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاستجمهوری، بسیج عمومی حدود ۱۰۰ هزار نیرو را اعلام کرد.
- ۵ اکتبر ۲۰۲۶: آغاز عملیات «فجر یمن»؛ تا ۹ اکتبر بخشی از ساحل بابالمندب و فرودگاه ذُباب پس گرفته شد.
- ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶: حمله حوثیها به کاخ ریاستجمهوری در عدن با چهار کشته.
- ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶: عقبنشینی کامل نیروهای همسو با دولت از ذُباب و اطراف بابالمندب و پیشروی حوثیها در استان لحج.
زاویه اول | میدان نبرد: چرا مثلث تعز، عدن و بابالمندب تعیینکننده است؟
مرکز مطالعات و پژوهشهای ابعاد، اندیشکدهای یمنی، در تحلیلی که ۱۲ نوامبر منتشر کرد، کارنامه یکماهه «فجر یمن» را ناهموار میداند: پیشروی در الجوف و مأرب، اما حرکت کند در ساحل و ارتفاعات اطراف تعز و لحج. به نوشته این گزارش، تا ۵ نوامبر راههای دسترسی به تعز همچنان محدود بود و کنترل اطراف تنگه کامل نشده بود.
به نوشته همین تحلیل، جبهه لحج پس از تصرف التربه در ۶ اکتبر خطرناکترین تهدید برای جاده تعز به عدن شد. اکنون به گزارشها، حوثیها بخشهایی از شهرستانهای المقاطره و المضاربه را گرفتهاند. یک کارشناس نظامی لبنانی این منطقه کوهستانی را که عدن را به تعز و بابالمندب وصل میکند، «مرکز ثقل راهبردی کل جنگ یمن» خوانده است.
نگاه مخالف: سخنگوی ارتش یمن عقبنشینی را مانوری تاکتیکی برای تقویت دفاع عدن میخواند. از سوی دیگر، حوثیها در ارتفاعات باز لحج زیر حملات هوایی عربستان آسیبپذیرند و تثبیت مواضع تازه برایشان آسان نیست.
زاویه دوم | ژئوپلیتیک: آیا بابالمندب اهرم دوم ایران است؟
ندوه الدوسری و آرمان محمودیان در مقالهای که مؤسسه خاورمیانه ۲۸ سپتامبر منتشر کرد، استدلال میکنند که راهبرد ایران در استفاده از تنگه هرمز به دلیل آسیب به اقتصاد خودش و محاصره دریایی آمریکا رو به محدودیت است. به همین دلیل، تهران با حوثیها برای تقویت اهرمی دیگر کار میکند. پیوند هوایی مستقیم تهران و صنعا از نشانههای این راهبرد است.
اهمیت موضوع در حساب نفت عربستان است: ریاض برای دور زدن هرمز بیشتر به خط لوله شرق به غرب و بندر ینبع در دریای سرخ متکی شده است. به نوشته همان مقاله، حوثیها به تأسیسات آرامکو در ینبع و جیزان حمله کردهاند. با ناامنی بابالمندب، نفت خلیج فارس در هر دو مسیر اصلی صادرات زیر فشار میرود.
آنچه نمیتوان نتیجه گرفت: نمیتوان حوثیها را صرفاً بازوی ایران دانست. به نوشته ابعاد، منافع داخلی این گروه در یمن محرک مستقلی برای ادامه جنگ است، حتی اگر رویارویی منطقهای فروکش کند.
منابع
- خبرگزاری Reuters
- خبرگزاری AFP
- منبع تکمیلی BBC
- منبع تکمیلی Abaad Studies & Research Center، یک ماه پس از عملیات فجر یمن، ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Middle East Institute، الدوسری و محمودیان، نقش حوثیها در مرحله بعدی محور مقاومت، ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Reuters / NBC News، عقبنشینی از اطراف بابالمندب، ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی France 24 / AFP، پیشروی حوثیها تا ۶۰ کیلومتری عدن، ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی BBC News، عقبنشینی نیروهای یمنی برای دفاع از عدن، ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Xinhua، پیشروی حوثیها تا ۷۰ کیلومتری عدن، ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Al Jazeera، نزدیکتر شدن حوثیها به عدن، ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در تحلیل
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.










