
آیا پیروزی دانشجویان در انتخابات صربستان به تشکیل دولت جدید میرسد؟
پارلمان صربستان امروز با اکثریت فهرست دانشجویی آغاز به کار میکند؛ رئیس تازه مجلس باید تا ۲۷ نوامبر انتخابات ریاستجمهوری را اعلام کند.
تجمع دانشجویی در اعتصاب عمومی صربستان، ۲۴ ژانویه ۲۰۲۵ — عکس آرشیوی؛ منبع: ویکیمدیا کامنز
تحلیل رونما | ۲۶ آبان ۱۴۰۵ پارلمان صربستان امروز، سهشنبه ۱۷ نوامبر، با اکثریتی کار خود را آغاز میکند که ۱۴۰ عضو آن هیچگاه نماینده نبودهاند. فهرست دانشجویی، که حزب ووچیچ را پس از ۱۴ سال کنار زد، امروز رئیس مجلس را برمیگزیند و همین رئیس تا ۱۰ روز دیگر باید انتخابات ریاستجمهوری را اعلام کند. پرسش این است: جنبشی که با اعتراض خیابانی به قدرت رسید، میتواند دولتی را پس بگیرد که سالها در اختیار یک حزب بوده است؟
در این تحلیل بینالمللی میخوانید
این موضوع را از سه زاویه بررسی میکنیم: گره حقوقی ریاستجمهوری، میراث «دولت تسخیرشده»، و آزمون تبدیل جنبش به حکومت.
ریشه ماجرا؛ چرا پارلمان صربستان امروز فراتر از یک جلسه تشریفاتی است؟
اعتراضها از نوامبر ۲۰۲۴ با فروریختن سایبان ایستگاه قطار نوویساد آغاز شد؛ حادثهای که برای بسیاری نماد فساد ساختاری بود. نزدیک به دو سال تظاهرات گسترده، الکساندر ووچیچ را به انتخابات زودهنگام کشاند. او ۲۷ سپتامبر از ریاستجمهوری استعفا داد تا نامزد نخستوزیری حزب پیشروی صربستان شود. به تحلیل مرکز مطالعات شرقی لهستان (OSW)، جدا کردن دو انتخابات برای کاستن از بسیج مخالفان طراحی شده بود.
این محاسبه شکست خورد. در ۲۵ اکتبر فهرست دانشجویی حدود ۵۳ درصد آرا را گرفت و حزب ووچیچ حدود ۳۹ درصد. به ارزیابی چتمهاوس، مشارکت به نزدیک ۷۰ درصد رسید که بالاترین رقم از ۱۹۹۲ است. ووچیچ همان شب گفت: «روشن است که این انتخابات را باختهایم.»
خط زمانی؛ از نوویساد تا جلسه مؤسس
- نوامبر ۲۰۲۴: فروریختن سایبان ایستگاه نوویساد و آغاز اعتراضهای دانشجویی.
- ۹ سپتامبر ۲۰۲۶: ووچیچ انتخابات پارلمانی زودهنگام را اعلام کرد.
- ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶: استعفای ووچیچ؛ فردای آن آنا برنابیچ، رئیس مجلس، سرپرست ریاستجمهوری شد.
- ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶: پیروزی فهرست دانشجویی با ۱۴۰ کرسی از ۲۵۰.
- ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶: رایزنی همه فهرستهای راهیافته درباره ترتیبات جلسه مؤسس.
- ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶: جلسه مؤسس پارلمان با شش دستور کار، از جمله انتخاب رئیس و نایبرئیسان.
- ۲۷ نوامبر ۲۰۲۶: آخرین مهلت اعلام انتخابات ریاستجمهوری.
- ۲۷ دسامبر ۲۰۲۶: آخرین روز قانونی رأیگیری ریاستجمهوری.
زاویه اول | حقوق اساسی: چه کسی کلید انتخابات ریاستجمهوری را در دست دارد؟
به حکم قانون رئیسجمهور، پس از استعفای ووچیچ، رئیس مجلس حداکثر سه ماه وظایف ریاستجمهوری را بر عهده دارد و باید انتخابات را طوری اعلام کند که رأیگیری تا سه ماه پس از پایان دوره، یعنی تا ۲۷ دسامبر، انجام شود. قانون انتخابات ریاستجمهوری میان اعلام و رأیگیری دستکم ۳۰ روز فاصله میخواهد؛ بنابراین ۲۷ نوامبر آخرین روز اعلام است.
تا امروز این اختیار با برنابیچ بود، از نزدیکترین همراهان ووچیچ. او ۳۰ اکتبر گفت انتخابات «طبق قانون تا ۲۷ نوامبر» اعلام میشود، اما تا ۱۶ نوامبر چنین نکرده بود. با انتخاب رئیس تازه مجلس، هم این اختیار و هم سرپرستی ریاستجمهوری به اکثریت جدید میرسد. یک استاد حقوق اساسی در بلگراد معتقد است برنابیچ از همان روز استعفا موظف به اعلام انتخابات بود؛ خوانش دیگر میگوید پیش از تشکیل مجلس نمیشد.
آنچه نمیتوان نتیجه گرفت: انتقال این اختیار به معنای پیروزی قطعی در انتخابات ریاستجمهوری نیست. به ارزیابی شورای اروپایی روابط خارجی (ECFR)، نامزد حزب ووچیچ هنوز میتواند پیروز شود.
زاویه دوم | حکمرانی: پیروزی در صندوق با پس گرفتن دولت یکی است؟
دیمیتار بچف، پژوهشگر کارنگی، در تحلیلی که ۹ نوامبر منتشر شد، از «اصطبل اوژیاس» صربستان میگوید: پیوند دیرینه مقامها، گروههای جنایی، نهادهای امنیتی و الیگارشها. به نوشته او، وفاداران ووچیچ همچنان در دولتهای محلی، دستگاه امنیتی، قوه قضاییه، اقتصاد و رسانهها جا دارند. بخشی ممکن است وفاداری خود را تغییر دهند و بخشی با حزب پیشرو بمانند.
اکثریت ۱۴۰ کرسی برای قانونگذاری کافی است، اما کنترل پارلمان خودبهخود کنترل بوروکراسی، دادستانی و رسانههای همسو را نمیآورد. ECFR پیشنهاد کرده اتحادیه اروپا در حاکمیت قانون، مبارزه با فساد، مالکیت رسانهها و اصلاح قواعد انتخاباتی کمک فنی و مالی بدهد و بودجه «طرح رشد بالکان غربی» را به تحقق اصلاحات گره بزند.
منبع: کارنگی، ۹ نوامبر ۲۰۲۶؛ گزارشهای جلسه مؤسس، ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶.
نگاه مخالف: بچف هشدار میدهد که خوانش ژئوپلیتیک صرف، یعنی پیروزی اروپا بر روسیه و چین، اصل ماجرا را پنهان میکند. این انتخابات صربستانی بود و رأیدهندگان زندگی بهتر و پایان فساد میخواستند.
منابع
- منبع رسمی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
- منبع تکمیلی Carnegie Endowment، دیمیتار بچف، صربستان هنوز راهی سخت در پیش دارد، ۹ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی ECFR، انجلوشه مورینا، آغازی تازه در بلگراد؛ گام بعدی دانشجویان صربستان، ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی International Crisis Group، مارکو پرلتس، پس از انتخابات صربستان سیاست خارجی در اولویت دوم است، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Chatham House، پس از اوربان، سقوط ووچیچ؛ آیا دانشجویان صربستان طلیعه آغازی تازه در بالکاناند؟ اکتبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی OSW، یان نووینوفسکی، استعفای ووچیچ؛ نمایش تکنفره، ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی دولت صربستان، واگذاری وظایف ریاستجمهوری به رئیس مجلس، ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Vreme، جلسه مؤسس مجلس ملی و ۱۴۰ نماینده فهرست دانشجویی، ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Vreme، شوشکیچ و پست نخستوزیری، ۵ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Srpske Novine، مهلتهای انتخابات ریاستجمهوری صربستان تا ۲۷ دسامبر، ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در اروپا
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.










