آوارگی نزدیک به ۲۶۰ هزار نفر در یمن؛ سازمان ملل ۲۵۱ تلفات غیرنظامی تأییدشده در جنگ تعز را ثبت کرد

سازمان ملل اعلام کرده از اوت تاکنون نزدیک به ۲۶۰ هزار نفر در یمن آواره شده‌اند و حدود نیمی از آنان در تعز پناه گرفته‌اند؛ همان استانی که این روزها کانون درگیری نیروهای دولت شناخته‌شده یمن با حوثی‌هاست. گزارش تازه دفتر هماهنگی امور انسانی سازمان ملل (اوچا) همچنین از ۲۵۱ تلفات غیرنظامی تأییدشده خبر می‌دهد. این خبر ارقام تأییدشده سازمان ملل را از ادعاهای نظامی طرف‌های جنگ جدا می‌کند؛ شمار کامل قربانیان و تحولات میدانی هنوز مستقل راستی‌آزمایی نشده است.

سازمان ملل چه چیزی را تأیید کرده است؟

بر پایه گزارشی که اوچا شامگاه چهارشنبه ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر کرد، دفتر حقوق بشر سازمان ملل ۲۵۱ تلفات غیرنظامی را راستی‌آزمایی کرده است: ۵۷ کشته که نیمی از آنان کودک بوده‌اند و ۱۹۴ زخمی. این رقم «تلفات تأییدشده» است و نباید به‌عنوان شمار کل قربانیان جنگ خوانده شود؛ سازوکار تأیید معمولاً کندتر از وقوع حوادث پیش می‌رود.

اوچا همچنین گفته خانواده‌های تازه‌آواره بیش از همه به سرپناه، سپس غذا و پول نقد نیاز دارند. کمک‌رسانان از اوت تاکنون به بیش از ۱۷۴ هزار آواره رسیده‌اند و بسته‌هایی شامل غذا، لوازم بهداشتی و کمک نقدی اضطراری داده‌اند؛ اوچا این کار را در «شرایط بسیار دشوار» توصیف کرده است. وزارت آموزش یمن نیز از بیش از ۲٫۵ میلیون کودک بازمانده از تحصیل خبر داده است؛ این رقم از سوی یک مقام دولتی اعلام شده و در گزارش مورد بررسی مستقل نشده است.

ادعاهای میدانی چه جایگاهی دارند؟

ماجد النزیلی، سخنگوی نیروهای دولتی یمن، روز ۲۱ اکتبر از ۸۳۵ «عملیات هدف‌گیری» علیه حوثی‌ها و کشته یا زخمی‌شدن ۲۸۵ نیروی آنان خبر داد و از درگیری شدید در ارتفاعات جبل حان در غرب تعز و نبردهایی در ذباب و المسراخ گفت. یک منبع نظامی دولتی نیز مدعی حمله هوایی به تجمعات و زیرساخت‌های حوثی‌ها در مدیریت معافر شد. این‌ها روایت یک طرف جنگ‌اند و رونما آنها را تأییدشده نمی‌داند.

وزارت دفاع یمن روز پنجشنبه ۲۲ اکتبر به غیرنظامیان مناطق تحت کنترل حوثی‌ها هشدار داد از تجمعات و «دوره‌های فرهنگی» این گروه دور بمانند و گفت چنین گردهمایی‌هایی را هدف مشروع نظامی تلقی می‌کند؛ ادعای دولت این است که حوثی‌ها از این برنامه‌ها برای جذب کودک‌سرباز استفاده می‌کنند. این ادعا در گزارش منبع تأیید مستقل نشده است.

پیوند با عربستان و ایران

درگیری تعز در بستر تشدید جنگ یمن دیده می‌شود: حوثی‌ها در ژوئیه محاصره بنادر عربستان را اعلام کردند و آتش‌بس سال ۲۰۲۲ به‌گفته منبع فروپاشید. نیروهای دولتی با پشتیبانی ائتلاف به رهبری عربستان از اوایل اکتبر عملیات «سپیده‌دم یمن» را برای بازپس‌گیری مناطق تحت کنترل حوثی‌ها، از جمله صنعا، آغاز کرده‌اند. حوثی‌ها به اهدافی در عربستان از جمله فرودگاه‌ها حمله کرده‌اند؛ تحلیلگران آن را فشار بر ریاض برای رسیدن به توافق سیاسی می‌دانند و خود حوثی‌ها می‌گویند پاسخ به محدودیت‌های عربستان بر فرودگاه‌ها و بنادر تحت کنترل‌شان است.

منبع حوثی‌ها را «هم‌سو با ایران» توصیف می‌کند، اما در متن شواهدی درباره نقش مستقیم تهران در درگیری تعز ارائه نمی‌دهد؛ رونما نیز این ارتباط را اثبات‌شده گزارش نمی‌کند. سازمان هواپیمایی غیرنظامی عربستان گفت شمار کشته‌های حمله عصر چهارشنبه به فرودگاه ملک فهد در دمام به دو نفر رسیده است. وزارت خارجه آمریکا نیز دستور خروج کارکنان غیرضروری و خانواده‌هایشان از سفارت ریاض را به‌دلیل نگرانی از تشدید تنش اعلام کرد. برای زمینه بیشتر، تحلیل جبهه یمن علیه ریاض؛ ایران پشت حمله‌های حوثی‌هاست یا از آن سود می‌برد؟ و گزارش هشدار آکسفام درباره تعز را بخوانید.