بریتانیا توافق جزایر چاگوس را پس از مخالفت ترامپ بازبینی می‌کند

دولت بریتانیا اعلام کرده است توافق مربوط به جزایر چاگوس و آینده پایگاه راهبردی دیه‌گو گارسیا را بازبینی می‌کند؛ تصمیمی که پس از مخالفت علنی دونالد ترامپ با توافق لندن و موریس مطرح شده است. وزیر دفاع بریتانیا گفته نبود حمایت آمریکا یکی از دلایل اصلی بازنگری است.

توافق چاگوس از ابتدا فقط یک پرونده حاکمیتی نبود. دیه‌گو گارسیا یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های نظامی آمریکا و بریتانیا در اقیانوس هند است و نقش آن در عملیات خاورمیانه و مسیرهای دریایی منطقه، هر تغییر حقوقی درباره مجمع‌الجزایر را به مسئله‌ای امنیتی تبدیل می‌کند.

چه چیزی تغییر کرده است؟

بریتانیا پیش‌تر بر چارچوب انتقال حاکمیت مجمع‌الجزایر به موریس همراه با حفظ دسترسی بلندمدت به دیه‌گو گارسیا کار کرده بود. اکنون دولت می‌گوید این توافق را دوباره بررسی خواهد کرد. این بازبینی به معنای لغو قطعی توافق نیست، اما نشان می‌دهد حمایت واشینگتن برای لندن یک شرط عملی مهم است.

ترامپ در دیدار با نخست‌وزیر بریتانیا، توافق را نامطلوب توصیف کرد. پس از آن، وزیر دفاع بریتانیا تأیید کرد که دولت پرونده را بازبینی می‌کند.

آنچه می‌دانیم

• دولت بریتانیا بازبینی توافق چاگوس را تأیید کرده است.
• مخالفت دولت آمریکا و نگرانی درباره آینده دیه‌گو گارسیا در این تصمیم نقش دارد.
• دیه‌گو گارسیا همچنان پایگاه مشترک راهبردی آمریکا و بریتانیاست.
• بازبینی به معنای لغو نهایی توافق با موریس نیست.

چرا دیه‌گو گارسیا مهم است؟

موقعیت جغرافیایی جزیره به نیروهای آمریکا و بریتانیا امکان می‌دهد به خاورمیانه، شرق آفریقا و بخش بزرگی از اقیانوس هند دسترسی عملیاتی داشته باشند. باند هوایی، زیرساخت‌های لجستیکی و موقعیت دور از خشکی‌های پرجمعیت، پایگاه را به دارایی نظامی خاصی تبدیل کرده است.

به همین دلیل، بحث حاکمیت بر چاگوس با امنیت پایگاه گره خورده است. طرفداران توافق استدلال می‌کنند می‌توان انتقال حاکمیت را با اجاره بلندمدت و تضمین امنیتی ترکیب کرد؛ منتقدان نگران‌اند تغییر حقوقی در آینده محدودیت‌هایی برای عملیات ایجاد کند.

آنچه هنوز روشن نیست

دولت بریتانیا هنوز نگفته بازبینی دقیقاً چه بخش‌هایی از توافق را هدف قرار می‌دهد و آیا هدف اصلاح شروط، گرفتن تضمین‌های بیشتر یا کنار گذاشتن کل چارچوب است. موضع موریس در برابر درخواست احتمالی برای تغییر مفاد نیز تعیین‌کننده خواهد بود.

اثر بر ایران و منطقه

دیه‌گو گارسیا در برنامه‌ریزی نظامی آمریکا برای خاورمیانه اهمیت دارد و در دوره‌های تنش منطقه‌ای نام آن دوباره مطرح می‌شود. بنابراین، هر تغییری که دسترسی عملیاتی آمریکا به این پایگاه را تقویت یا محدود کند، می‌تواند برای محاسبات امنیتی منطقه از جمله ایران مهم باشد. با این حال، بازبینی فعلی هنوز هیچ تغییر عملیاتی مشخصی در پایگاه ایجاد نکرده است.

مسیر بعدی

مرحله بعدی روشن شدن نتیجه بررسی دولت بریتانیا و واکنش موریس است. همچنین باید دید واشینگتن چه تضمین‌هایی را برای حمایت از توافق اصلاح‌شده لازم می‌داند. تا آن زمان، وضعیت حقوقی و عملیاتی فعلی پایگاه ادامه دارد و نباید بازبینی را معادل لغو توافق دانست.