بمباران مرکز کمک‌رسانی در زاپوریژیا دست‌کم ۳۳ کشته گرفت؛ سازمان ملل: احتمالاً نقض حقوق بشردوستانه

حمله هوایی روسیه به مدرسه‌ای در روستای کومیشووخا در منطقه زاپوریژیا که برای توزیع کمک‌های بشردوستانه به کار می‌رفت، دوشنبه ۱۱ آبان (۲ نوامبر ۲۰۲۶) دست‌کم ۳۳ نفر را کشت؛ رئیس‌جمهور اوکراین می‌گوید بیش از ۵۰ نفر ممکن است زیر آوار باشند. وزارت دفاع روسیه می‌گوید یگان‌های نظامی اوکراین را هدف گرفته و تا ۲۵ نظامی را کشته است. ناظران حقوق بشر سازمان ملل می‌گویند حمله «به‌نظر بنیادی‌ترین اصول حقوق بشردوستانه بین‌المللی را نقض کرده است».

چه اتفاقی افتاد؟

به گفته مقام‌های اوکراینی، صبح دوشنبه ۲ نوامبر روستای کومیشووخا، نزدیک خط مقدم در جنوب‌شرق زاپوریژیا، بارها با بمب هدایت‌شونده هدف قرار گرفت. نخستین حمله ساختمان مدرسه‌ای را زد که هر دوشنبه برای توزیع نان و بسته‌های غذایی به ساکنان باقی‌مانده به کار می‌رفت. موج دوم، به گفته ولودیمیر زلنسکی نه بمب دیگر، پناهگاه زیرزمینی را زد که مردم به آن پناه برده بودند. رئیس‌جمهور اوکراین آن را «حمله‌ای تروریستی» و «یکی از بزرگ‌ترین کشتارهای روسیه در این جنگ» خوانده است.

میخائیلو سمیکین، فرماندار موقت منطقه، گفته پناهگاه زیرزمینی با کمک مالی اتحادیه اروپا و برای تحمل بیشتر حملات ساخته شده بود، اما نیروی انفجار سازه بتنی را فروریخت و آتش گرفت. به نوشته آسوشیتدپرس به نقل از او، ساختمان مدرسه فعلاً کلاس درس نیست و به مرکز اداری و محل توزیع کمک تبدیل شده است. سمیکین گفت «ابعاد این فاجعه را درک کردنش دشوار است».

موضع روسیه چیست؟

وزارت دفاع روسیه روز سه‌شنبه اعلام کرد حمله، یگان‌های نظامی اوکراین را در اطراف کومیشووخا و دو شهرک دیگر در منطقه زاپوریژیا هدف گرفته و تا ۲۵ نظامی اوکراینی کشته و ۱۵ خودرو و یک ایستگاه جنگ الکترونیک نابود شده است. مسکو و کی‌یف هر دو می‌گویند عمداً غیرنظامیان را هدف نمی‌گیرند.

خبرنگار دفاعی بخش روسی بی‌بی‌سی می‌گوید شواهد معتبری نیست که محل را ارتش اوکراین به کار گرفته باشد و در این شهرک تأسیسات مهم نظامی یا صنعتی وجود ندارد؛ اما همان گزارش یادآور می‌شود کومیشووخا به‌عنوان بخشی از شبکه دفاعی و حمل‌ونقل اوکراین در مسیر نزدیک‌شدن به شهر زاپوریژیا اهمیت نظامی دارد. ادعای روسیه درباره تعداد نظامیان کشته‌شده تاکنون به‌طور مستقل تأیید نشده است.

سازمان ملل و اروپا چه گفتند؟

دانیل بل، رئیس هیئت نظارت بر حقوق بشر سازمان ملل در اوکراین، گفت: «یا نیروهای مسلح روسیه می‌دانستند توزیع کمک در جریان است، یا ابتدایی‌ترین اقدام‌ها برای فهمیدن اینکه در روستایی که قصد حمله به آن را داشتند چه می‌گذرد انجام ندادند. در هر دو صورت، این حمله به‌نظر بنیادی‌ترین اصول حقوق بشردوستانه را نقض کرده است.» این هیئت می‌گوید زمان و مکان توزیع کمک یک روز پیش در کانالی با نزدیک به ۵ هزار دنبال‌کننده اعلام شده بود و تا پیش از این حمله، بمب‌های هدایت‌شونده در ۲۰۲۶ دست‌کم ۴۷۸ غیرنظامی را در اوکراین کشته بودند.

ماتیاس شمیل، هماهنگ‌کننده امور بشردوستانه سازمان ملل در اوکراین، نیز حمله را محکوم کرد و نوشت دست‌کم ۲۹ غیرنظامی، بیشتر ساکنان محلی و کارکنان اداره محلی، کشته شده‌اند و نزدیک ۵۰ نفر هنوز مفقودند. فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در برلین در کنار زلنسکی گفت نشانه‌ای نمی‌بیند که روسیه جدی وارد مذاکره برای آتش‌بس شود.

بیشتر بخوانید: شمار قربانیان حمله به زاپوریژیا به ۲۰ کشته و ۳۲ زخمی رسید

پیوند حمله با آتش‌بس و مذاکرات

این حمله یک روز پس از پایان آتش‌بس شش‌روزه محلی در منطقه خرسون رخ داد که برای رساندن کمک به اولشکی و خروج ساکنان آن برقرار شده بود. زلنسکی می‌گوید کی‌یف به مسکو پیشنهاد تمدید و گسترش آتش‌بس را داده و پاسخ «این نوع حمله» بوده است؛ مسکو تا زمان تنظیم این گزارش به این ادعا پاسخ علنی نداده است. همزمان بیمارستانی در خارکف هدف قرار گرفت که به گفته زلنسکی ۷۳ زخمی داشت و آسایشگاهی در دنیپرو.

اوکراین، کرملین و واشنگتن تأیید کرده‌اند که مذاکره‌کنندگان‌شان ۱۰ و ۱۱ نوامبر (۱۹ و ۲۰ آبان) در ابوظبی دیدار می‌کنند؛ نخستین گفت‌وگوی سه‌جانبه از فوریه. به نوشته یورونیوز، حملات اخیر امیدها به پیشرفت در این گفت‌وگوها را کاهش داده است.

بیشتر بخوانید: ترامپ و زلنسکی هر دو صلح می‌خواهند؛ اختلاف بر سر ابزار مذاکره‌ی نوامبر را چه می‌کند؟

چه چیزی هنوز روشن نیست؟

شمار نهایی کشته‌ها و مفقودان تغییر می‌کند: ارقام منتشرشده از ۲۶ تا ۳۳ کشته و ۲۷ تا بیش از ۵۰ مفقود متغیر بوده و سازمان ملل می‌گوید هنوز در حال راستی‌آزمایی است. ادعای روسیه درباره حضور و کشته‌شدن نظامیان اوکراینی مستقل تأیید نشده، و نیز مشخص نیست مسکو درباره تمدید آتش‌بس خرسون یا اتهام نقض حقوق بشردوستانه موضع رسمی تازه‌ای اعلام می‌کند یا نه. تصویر شاخص این گزارش آرشیوی است و صحنه حمله ۲ نوامبر را نشان نمی‌دهد.