تایوان پهپادهای تهاجمی را وارد رزمایش مشترک کرد

تایوان در پایان یک رزمایش سه‌روزه در شهرستان پینگ‌تونگ، برای نخستین‌بار چند نوع پهپاد تهاجمی را در قالب یک تمرین رزمی مشترک با تسلیحات متعارف به‌کار گرفت؛ تحولی که نشان می‌دهد تایپه می‌خواهد پهپادها را از یک قابلیت جانبی به بخشی از زنجیره عملیاتی دفاع از جزیره تبدیل کند. این رزمایش چند روز پیش از دیدار برنامه‌ریزی‌شده دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ در ۲۴ سپتامبر انجام شد؛ دیداری که مسئله تایوان و فروش تسلیحات آمریکا به این جزیره از موضوعات حساس پیرامون آن است.

نکات کلیدی: تمرین در پایگاه جیوپنگ در پینگ‌تونگ انجام شد؛ چند مدل پهپاد تهاجمی برای نخستین‌بار وارد تمرین مشترک شدند؛ سامانه‌های موشکی ضدکشتی، پدافندی و HIMARS نیز در رزمایش حضور داشتند؛ هم‌زمان فعالیت نظامی چین در اطراف تایوان ادامه داشت.

چه چیزی در رزمایش تایوان تغییر کرد؟

نقطه تازه این رزمایش صرفاً شلیک موشک یا نمایش یک پهپاد جدید نبود. لای چینگ‌ته، رئیس‌جمهور تایوان، هنگام بازدید از تمرین اعلام کرد که نیروهای مسلح برای نخستین‌بار چند نوع پهپاد تهاجمی را در یک سناریوی رزمی مشترک به‌کار گرفته‌اند. بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی دفتر ریاست‌جمهوری و گزارش‌های محلی، یگان‌ها مأموریت‌هایی شامل دفاع هوایی مشترک، ضدحمله، هماهنگی دریا و هوا، حمله ساحلی و دفاع نزدیک ساحل را تمرین کردند.

در این تمرین سامانه موشکی ضدکشتی هسیونگ فنگ ۳، سامانه پدافند هوایی تین کونگ ۳ و راکت‌اندازهای متحرک M142 HIMARS نیز به‌کار گرفته شدند. اهمیت ترکیب این سامانه‌ها با پهپاد در این است که ارتش تایوان در حال تمرین شبکه‌ای از حسگرها، پرنده‌های بدون سرنشین و آتش دورایستا است؛ الگویی که در جنگ‌های اخیر، به‌ویژه جنگ اوکراین، اهمیت عملیاتی آن آشکار شده است.

آنچه می‌دانیم و آنچه هنوز روشن نیست

مقام‌های تایوان تأیید کرده‌اند که رزمایش سه روز طول کشید و روز جمعه ۱۸ سپتامبر پایان یافت. همچنین حضور چند نوع پهپاد تهاجمی در تمرین مشترک و استفاده از موشک‌های پدافندی و ضدکشتی تأیید شده است. با این حال، همه مدل‌های پهپادی که در سناریوهای مختلف به‌کار رفتند به‌طور عمومی معرفی نشده‌اند و اطلاعات منتشرشده اجازه نمی‌دهد درباره میزان آمادگی عملیاتی، تعداد موجودی یا توان تایوان برای استفاده گسترده از این سامانه‌ها در یک درگیری واقعی نتیجه قطعی گرفت.

در همان بازه، وزارت دفاع تایوان اعلام کرد طی ۲۴ ساعت منتهی به ساعت ۶ صبح ۱۸ سپتامبر، ۲۸ پرواز هواگردهای ارتش آزادی‌بخش خلق چین، هفت شناور نیروی دریایی و دو شناور دولتی چین در اطراف تایوان شناسایی شده‌اند. طبق اعلام تایپه، ۲۴ مورد از این پروازها از خط میانی تنگه عبور کردند و وارد بخش‌هایی از منطقه شناسایی دفاع هوایی تایوان شدند. این ارقام بیانگر فعالیت نظامی چین در منطقه‌اند، اما به‌تنهایی اثبات نمی‌کنند که همه این تحرکات واکنشی مستقیم به رزمایش پینگ‌تونگ بوده است.

چرا این رزمایش اکنون اهمیت دارد؟

زمان‌بندی رزمایش به آن وزن سیاسی بیشتری داده است. ترامپ و شی قرار است ۲۴ سپتامبر دیدار کنند و مسئله تایوان همچنان یکی از حساس‌ترین نقاط رابطه واشنگتن و پکن است. آمریکا روابط رسمی دیپلماتیک با تایپه ندارد، اما طبق قوانین خود ابزارهای دفاعی در اختیار تایوان قرار می‌دهد. چین نیز تایوان را بخشی از قلمرو خود می‌داند و استفاده از زور برای اعمال کنترل بر جزیره را کنار نگذاشته است.

در چنین فضایی، نمایش توانایی ادغام پهپادهای تهاجمی با موشک‌ها و دیگر سلاح‌ها دو مخاطب دارد: در داخل، دولت تایوان می‌خواهد نشان دهد برنامه نوسازی ارتش به قابلیت عملیاتی تبدیل می‌شود؛ در خارج، پیام اصلی این است که هزینه یک عملیات نظامی علیه جزیره باید با شبکه‌ای متنوع‌تر از ابزارهای دفاعی محاسبه شود.

تأثیر خبر؛ از نمایش تجهیزات تا تغییر الگوی دفاعی

تایوان از نظر جغرافیایی با مسئله دشوار دفاع از خطوط ساحلی، بنادر، پایگاه‌ها و زیرساخت‌های حیاتی روبه‌رو است. پهپادهای ارزان‌تر و قابل توزیع می‌توانند در کنار موشک‌های گران‌تر، شناسایی، هدف‌یابی و حمله را در چند سطح انجام دهند. با این حال، موفقیت چنین راهبردی به عواملی فراتر از خرید تجهیزات وابسته است: ارتباط امن، فرماندهی مشترک، ذخیره مهمات، آموزش نیروها و توان ادامه عملیات زیر حمله از جمله متغیرهای تعیین‌کننده‌اند.

بنابراین خبر اصلی این نیست که تایوان «پهپاد دارد»؛ تحول قابل مشاهده این است که ارتش در حال وارد کردن چند نوع پهپاد تهاجمی به تمرین مشترک میان نیروهاست. فاصله میان یک رزمایش موفق و توان پایدار در جنگ واقعی همچنان قابل توجه است و اطلاعات علنی برای سنجش کامل این فاصله کافی نیست.

اثر بر ایران

در حال حاضر تأثیر مستقیم و قابل‌اثباتی بر ایران روشن نیست. اهمیت غیرمستقیم این تحول برای ایران بیشتر در حوزه نظامی و ژئوپلیتیکی است: گسترش استفاده تلفیقی از پهپادها و موشک‌ها در شرق آسیا نشان می‌دهد جنگ بدون سرنشین و دفاع لایه‌ای به یکی از محورهای اصلی برنامه‌ریزی نظامی قدرت‌ها و بازیگران منطقه‌ای تبدیل شده است.

مسیر بعدی چیست؟

شاخص بعدی، رزمایش‌های آتی تایوان و میزان ادغام عملیاتی سامانه‌های بدون سرنشین با HIMARS، پدافند هوایی و موشک‌های ساحلی خواهد بود. هم‌زمان، نتیجه گفت‌وگوهای ترامپ و شی و سرنوشت بسته‌های تسلیحاتی آمریکا برای تایوان می‌تواند بر محاسبات امنیتی تایپه و پکن اثر بگذارد. تا آن زمان، باید میان نمایش قابلیت در رزمایش و اثبات توان در شرایط جنگی تفاوت گذاشت.