فهرست ۶۰ میلیارد دلاری کاهش تعرفه آمریکا و چین منتشر شد

آمریکا و چین پس از نشست دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ، دو فهرست متقابل از کالاها را برای برخورداری از تعرفه‌های پایین‌تر منتشر کردند؛ چارچوبی که در مجموع حدود ۶۰ میلیارد دلار تجارت دوجانبه را پوشش می‌دهد. کاهش تعرفه‌ها هنوز خودکار و فوری نیست و هر طرف باید آن را طبق فرآیندهای حقوقی داخلی خود اجرا کند.

• هر طرف فهرستی با ارزش تقریبی ۳۰ میلیارد دلار از کالاهای طرف مقابل را برای تعرفه ترجیحی پیشنهاد کرده است.
• فهرست چین بیش از ۱۶۰۰ قلم کالای آمریکایی و فهرست آمریکا ۷۷ گروه کالای چینی را دربر می‌گیرد.
• بیش از ۹۰ درصد کالاهای مشمول می‌توانند در صورت اجرای چارچوب به نرخ «کشور کامله‌الوداد» برسند.
• اجرای کاهش تعرفه‌ها منوط به تکمیل تشریفات قانونی داخلی در دو کشور است.

چه چیزی تازه اعلام شده است؟

کاخ سفید در ۲۷ سپتامبر چارچوب «۳۰ برای ۳۰» را در قالب هیئت تجارت آمریکا و چین منتشر کرد. بر اساس متن رسمی، واشنگتن و پکن دو فهرست از کالاهای وارداتی یکدیگر را بررسی خواهند کرد تا در چارچوبی متقابل، تعرفه پایین‌تری برای آنها در نظر گرفته شود. ارزش کالاهای هر فهرست با استناد به تجارت سال ۲۰۲۴ حدود ۳۰ میلیارد دلار تعیین شده است.

گزارش آسوشیتدپرس در ۲۸ سپتامبر می‌گوید فهرست کالاهای آمریکایی برای ورود به چین ۱۶۱۹ قلم را شامل می‌شود؛ از محصولات کشاورزی و غذایی تا چوب، تجهیزات پزشکی و برخی کالاهای مصرفی. در سوی مقابل، ۷۷ گروه کالای چینی برای ورود به بازار آمریکا در فهرست قرار گرفته‌اند؛ از جمله برخی لوازم خانگی، ظروف، کالاهای تزئینی، تجهیزات ورزشی و اسباب‌بازی.

کاهش تعرفه قطعی شده یا هنوز پیشنهاد است؟

تفاوت مهم این خبر با یک «لغو فوری تعرفه» همین‌جاست. متن رسمی کاخ سفید می‌گوید دو کشور این فهرست‌ها را با هدف اعطای رفتار تعرفه‌ای ترجیحی بررسی می‌کنند و اجرای هر کاهش تعرفه باید مطابق قوانین و فرآیندهای داخلی هر طرف انجام شود. بنابراین انتشار فهرست‌ها یک گام اجرایی مهم پس از توافق سیاسی است، اما به این معنا نیست که همه نرخ‌ها از لحظه انتشار تغییر کرده‌اند.

وزارت بازرگانی چین نیز، طبق گزارش‌های منتشرشده، گفته است کاهش‌ها به‌صورت همزمان و پس از تکمیل تشریفات قانونی اجرا خواهند شد. این نکته برای شرکت‌ها و معامله‌گران مهم است، زیرا زمان دقیق اثرگذاری بر قیمت تمام‌شده واردات به تصمیم‌های اجرایی بعدی و نرخ نهایی هر ردیف تعرفه بستگی دارد.

کدام بخش‌ها بیشتر درگیر می‌شوند؟

در فهرست صادرات آمریکا به چین، محصولات کشاورزی سهم قابل توجهی دارند: گوشت، محصولات دریایی، لبنیات، غلات و برخی نهاده‌ها در کنار زغال‌سنگ، چوب، لوازم آرایشی و تجهیزات پزشکی دیده می‌شوند. در فهرست صادرات چین به آمریکا نیز کالاهای مصرفی و خانگی، تزئینات، برخی منسوجات و تجهیزات ورزشی برجسته‌اند.

این ترکیب نشان می‌دهد دو دولت در مرحله فعلی بیشتر سراغ کالاهایی رفته‌اند که از نظر امنیت ملی و فناوری حساسیت کمتری دارند. موضوعات دشوارتر مانند تراشه‌های پیشرفته، محدودیت‌های فناوری و کنترل صادرات همچنان جدا از این فهرست باقی می‌مانند و انتشار «۳۰ برای ۳۰» به‌خودی‌خود به معنای حل اختلاف‌های ساختاری دو اقتصاد نیست.

چرا حالا اهمیت دارد؟

این اعلام چند روز پس از دیدار ترامپ و شی در واشنگتن منتشر شده و در ادامه آتش‌بس تجاری دو کشور قرار می‌گیرد. پس از دوره‌ای که تعرفه‌های متقابل در اوج تنش به سطوح بسیار بالا رسیده بود، واشنگتن و پکن اکنون بخشی از روابط اقتصادی را به سمت یک سازوکار قابل پیش‌بینی‌تر سوق داده‌اند. همزمان، دو طرف کانال‌های تازه‌ای برای گفت‌وگو درباره کشاورزی، سرمایه‌گذاری و هوش مصنوعی ایجاد کرده‌اند.

با این حال، اثر اقتصادی نهایی به سه متغیر بستگی دارد: زمان اجرای حقوقی کاهش‌ها، نرخ واقعی تعرفه برای هر قلم و واکنش شرکت‌ها در قراردادهای خرید و زنجیره تأمین. ممکن است برخی کالاها سریع‌تر از دیگران از مزیت تعرفه‌ای استفاده کنند و بخش‌هایی که در فهرست نیستند همچنان زیر محدودیت‌های قبلی بمانند.

اثر احتمالی بر ایران و بازار جهانی

اثر مستقیم و فوری این چارچوب بر اقتصاد ایران هنوز قابل اندازه‌گیری نیست. اما کاهش بخشی از اصطکاک تجاری میان دو اقتصاد بزرگ جهان می‌تواند بر تقاضای کالاهای پایه، مسیرهای حمل‌ونقل، قیمت برخی محصولات کشاورزی و فضای عمومی بازارهای جهانی اثر بگذارد. برای ایران، اهمیت اصلی در پیامدهای ثانویه بر تجارت آسیایی و قیمت مواد اولیه است، نه در دسترسی مستقیم به این امتیازهای تعرفه‌ای.

گام بعدی قابل مشاهده، اعلام نرخ‌های دقیق و زمان اجرای آنها از سوی دو دولت است. تا آن زمان، باید میان «فهرست کالاهای توصیه‌شده برای کاهش تعرفه» و «کاهش تعرفه‌ای که عملاً در گمرک اجرا شده» تفاوت گذاشت.