لهستان هشدار داد: مذاکرات صلح اوکراین نباید امنیت شرق اروپا را نادیده بگیرد

رادوسواف سیکورسکی، وزیر خارجه لهستان، از متحدان اروپایی خواست در مذاکرات پایان جنگ اوکراین، منافع امنیتی کشورهای شرق و شمال اروپا را کنار نگذارند. او در گفت‌وگویی در ورشو که گزارش آن جمعه ۶ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، هشدار داد نباید دولت‌های غرب اروپا از طرف کشورهای همسایه روسیه مذاکره کنند، بی‌آنکه آن‌ها در تصمیم‌گیری حضور داشته باشند.

این موضع در شرایطی اعلام شد که تلاش‌های دیپلماتیک آمریکا درباره جنگ اوکراین در جریان است و درباره حضور نمایندگان اتحادیه اروپا در مراحل بعدی گفت‌وگو اختلاف‌هایی وجود دارد. هشدار ورشو به معنای قطع مذاکرات یا رد هر نوع توافق با روسیه نیست؛ اختلاف اصلی بر سر حضور، اختیار نمایندگان و ضمانت‌های امنیتی پس از توافق است.

سیکورسکی چه گفت؟

وزیر خارجه لهستان تأکید کرد کشورهای شرق اروپا و اسکاندیناوی نباید از گفت‌وگوها کنار گذاشته شوند، زیرا بیشترین تماس جغرافیایی و امنیتی را با روسیه و اوکراین دارند. او به مرزهای فنلاند، نروژ، کشورهای بالتیک و لهستان اشاره کرد و جمعیت این حوزه را حدود ۱۲۰ میلیون نفر دانست؛ رقمی که خود مقام لهستان در چارچوب استدلالش به کار برده است.

دونالد توسک، نخست‌وزیر لهستان، نیز از شرکای اروپایی خواست در ارزیابی نیت‌های ولادیمیر پوتین محتاط باشند. او هشدار داد تهدیدهای امنیتی علیه لهستان و کشورهای بالتیک می‌تواند ادامه یابد و از عملیات خرابکارانه و تهدیدهای ترکیبی در اطراف مرز کالینینگراد نام برد. این هشدار ارزیابی مقام‌های لهستان است، نه گزارش قطعی یک عملیات نظامی تازه در روز انتشار.

چرا موضوع واردات گاز روسیه هم مطرح شد؟

گزارش‌های دیپلماتیک اخیر از پیشنهادهایی برای بازگشت احتمالی جریان گاز روسیه به اروپا در چارچوب مشوق‌های اقتصادی مذاکرات سخن گفته‌اند. مقام‌های لهستان با این گزینه مخالفت می‌کنند و معتقدند بازگشت وابستگی انرژی به روسیه می‌تواند اروپا را بار دیگر در معرض فشار سیاسی و اقتصادی قرار دهد.

وزیر انرژی لهستان ایده بازگشت به خرید گاز روسیه را نامناسب دانست و هشدار داد که منافع کوتاه‌مدت قیمتی ممکن است آسیب‌پذیری بلندمدت ایجاد کند. این یک موضع سیاست‌گذاری است و برای سنجش آثار واقعی آن باید حجم واردات احتمالی، هزینه جایگزین‌های انرژی و شرایط قراردادهای آینده روشن شود.

اختلاف بر سر نمایندگی اروپا چیست؟

هم‌زمان جورجا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، از اتحادیه اروپا خواسته است یک نماینده دارای مأموریت مشخص برای مذاکرات اوکراین تعیین کند. سیکورسکی با اصل این دغدغه موافقت کرده، اما به چارچوب‌های معاهده لیسبون و نقش رئیس شورای اروپا یا مسئول سیاست خارجی اتحادیه در نمایندگی رسمی اشاره داشته است.

اختلاف، صرفاً بر سر نام یک فرستاده نیست. کشورهای عضو باید ابتدا مشخص کنند درباره تحریم‌ها، تضمین‌های امنیتی، بازسازی اوکراین و هر توافق سیاسی چه کسی حق تعهددادن به نام آن‌ها را دارد. گفت‌وگوهای فنی ممکن است بدون توافق همه اعضا پیش برود، اما اجرای تعهدات اتحادیه به سازوکار حقوقی خود نیاز دارد.

چه چیزی در هفته آینده قابل پیگیری است؟

مذاکرات فنی آمریکا، روسیه و اوکراین در ابوظبی و نشست رهبران اتحادیه اروپا در دوبلین می‌توانند مشخص کنند آیا برای نمایندگی اروپا سازوکار مشترکی شکل می‌گیرد یا خیر. برگزاری نشست‌ها به خودی خود توافق صلح یا پذیرش مواضع لهستان را ثابت نمی‌کند.

پرسش اصلی برای ورشو این است که هر ترتیبات پس از جنگ، چگونه نگرانی کشورهای هم‌مرز یا نزدیک به روسیه را در نظر خواهد گرفت. رونما پیش‌تر درباره درخواست ملونی برای نماینده واحد اروپا گزارش داده است؛ موضع جدید لهستان بُعد امنیتی همان اختلاف را برجسته می‌کند.